Het Liedboek
1979-03-02
Lied 7 De tekst (naar Deut. 30: 11-16) is geheel in overeenstemming met Rom. 10: 6-9: "God legt Zijn Woord als richtsnoer ten leven in de mond en in het hart van diegenen, die zich door Zijn heilig onderricht laten gezeggen", aldus de dichter.- Jaargang 23
- nummer 9
De melodie is die van Psalm 113.
Tekst: 3; melodie: 3.
Lied 8 De tekst van het aangegeven Schriftgedeelte is op de voet gevolgd.
Strofe 1bevat de oproep om te luisteren, terwijl strofe 2 de inhoud weergeeft van hetgeen tot luisteren en lofprijzing moet dienen.
De melodie is gelijk aan die van Lied 6.
Tekst: 3; melodie: 3.
Lied 9 Deze berijmde lofzang van Hanna vertoont o.i. enkele zwakke plekken met betrekking tot taal en stijl, zoals deze te vinden zijn in de strofen 2, 3 en 5. Dit in opmerkelijke tegenstelling met de strofen 7 t/m 10.
De melodie is die van de Lofzang van Maria.
Tekst: 2; melodie: 3.
Lied 10 De tekst van dit Lied is zowel naar vorm als inhoud een goede weergave van de aangeduide Schriftplaats aangaande de strijd tussen David en Goliath, tussen Gods beloftewoord en het machtsvertoon van de goden en geesten dezer eeuw.
De melodie is weliswaar onbekend, maar "wonderschoon" om met het Compendium te spreken. Ze werd ontleend aan een liedbundel uit 1655. We merken nog op dat o.a. de aangegeven rust na de 2e regel in de gemeentezang beter achterwege gelaten kan worden.
Tekst: 3; melodie: 3.
Lied 11 De dichter zegt hier zelf van dat het een lied van op-reis-gaan is. Door het benadrukken van "spijs en drank" is de eigenlijke gebeurtenis verworden tot een allegorische aanduiding van "de levensweg" . En daarmee gaat het volkomen voorbij aan de wezenlijke inhoud en betekenis van hetgeen in 1 Kon. 19 : 3-
18 beschreven is.
De melodie is vanwege bepaalde samenvoegingen' van lettergrepen moeilijk zingbaar voor de gemeente.
Ook de hoge noot in regel 2 draagt hiertoe nog bij.
Tekst: 1; melodie: 2.
Lied 12 Het Compendium karakteriseert dit lied als een "wij-lied". Daarmee wordt de geschiedenis van de Openbaring van de Heer aan Elia een beschrijving van de ervaring van de gelovigen van nu (vooral strofe 4).
Hiervoor geldt dan ook hetzelfde bezwaar als bij Lied 11 is opgemerkt.
De melodie van de eerste 3 strofen lijkt ons beter dan die van de 4e, die o.i. te weinig geïnspireerd is.
Voorts zijn de melodieën teveel op dramatisch effekt gericht en vervelen daardoor spoedig.
Tekst: 1; melodie: 1.
Lied 13 Vooral vanwege ge oud-nederlandse tekst is dit lied weinig geschikt voor kerkelijk gebruik. De dichter heeft het trouwens ook niet als zodanig bedoeld. De veel te lange regels maken het bovendien voor de gemeentezang nog minder aantrekkelijk.
Er zijn hier 2 melodieën gegeven.
Over 13a schrijft de cantor-organist Willem Vogel o.m.: "Of men Röntgen (de componist) nu een grote dienst heeft bewezen door deze melodie op te nemen in het Liedboek is te betwijfelen... een curieuze maar wat onnodige en vermoeiende bladzijde in het Liedboek".
(Comp. p. 168).
Wat melodie b betreft, afkomstig van Adriaan C. Schuurman, deze heeft als zeer goede melodie sinds 1938 een geweldige opgang gemaakt.
(Gelukkig wordt deze ook voor Lied 114 gebruikt.) Tekst: 1; melodie: 3.
Lied 14 De tekst is als bewerking van Psalm 23 aanvaardbaar. De weergave van vs. 5 "die mij benauwen" door ,,'t hart der woestijn" in strofe 4 doet wel enigszins vreemd aan.
Alle noten van deze melodie zijn even lang waardoor zij ritmisch weinig interessant is. In de praktijk schijnt het echter wat mee te vallen indien het tempo niet te laag wordt gekozen.
Tekst: 3; melodie: 3.
Lied 15 De tekst van strome 2 in 't bijzonder valt wat uit de toon. "Gebeukten en gebukten" is wat gezocht, terwijl ook de regels: "Hij... die de zonde van u doet ... ja, kwaad ergeldt met goed", als minder geslaagd bij ons over komt.
Wat de melodie betreft, deze wordt door de vertaler-dichter als een "stralende melodie" gekenschetst.
We onderschrijven dit gaarne met de toevoeging: gemakkelijk te leren.Tekst: 2; melodie: 3.
Lied 16 De tekst, naar Psalm 111, is aangevuld met enige Nieuw-testamentische elementen. De 3e en 4e regel van beide strofen zijn naar taal en stijl wat zwak.
De melodie is zeer goed en wordt gelukkig voor de betere tekst van Lied 210 ook gebruikt.
Tekst: 2; melodie: 3.
Lied 17 In vergelijking met de berijmde Psalm 121 is de tekst van dit Lied bepaald onder de maat. In plaats van "bevrijden van rampen" (strofe 2) spreekt de onberijmde psalm over "uw voet zal niet wankelen"
en de berijming zegt "uw wankie voeten zet Hij vast". We mogen hierbij echter in aanmerking nemen dat de dichter van dit lied zelf zegt dat hij dit "onder de ledige uren van zijn beroep" heeft gemaakt (hij was boekverkoper) en dat hij het heeft gedaan "meer uyt genegenheidt als wel met genoegsame bequamheidt".
(Comp. p. 177).
De melodie is niet moeilijk en kan worden gekarakteriseerd als een psalmmelodie.
Tekst: 2; melodie: 3.
Lied 18 De tekst van dit Lied is volkomen verouderd en bevat slechts enkele elementen van Psalm 122, die als uitgangspunten door de dichter werden gekozen. Deze psalmis dan ook nauwelijks in dit lied te herkennen.
Het moet daarom als "ongeschikt-voor-kerklied" worden aangemerkt. De strofen 1 en 4 hebben een niet-aanvaardbare tekst.
Dit valt te betreuren gezien de prachtige melodie, die mogelijk voor Lied 181 bruikbaar zou kunnen zijn.
Tekst: 1; melodie: 3.
Een waarderingsoordeel is vastgelegd in een becijfering van 1 t/m 3. En wel als volgt:
A. t.a.v. de tekst der liederen: het cijfer 1 bij niet voluit Schriftuurlijke tekst, b.v. vanwege het humanistisch karakter.
of door een sterk piëtistische inslag; het cijfer 2 bij een weliswaar Schriftuurlijke, maar niet direct begrijpelijke, en aanspreekbare tekst; het cijfer 3 als de tekst volkomen Schriftuurlijk en zonder meer verstaanbaar is.
B. t.a.v, de melodie der liederen: het cijfer 1 voor een niet-aanvaardbare melodie; het cijfer 2 voor een onbekende melodie die na enige oefening, event. met behulp van een koor, door de gemeente wel te zingen is en voorts ook voor een melodie die niet bepaald tot "de beste" behoort; het cijfer 3 voor "een goede" melodie, geschikt voor de gemeentezang.