Op zoek naar Jeugdwerk 3.0
2012-03-31
Wat is het belangrijkste voor het jeugdwerk in de kerk van de toekomst?- Jaargang 56
- nummer 7
Voor Sabine van der Heijden is dat vooral dat kerken ouders ondersteunen bij de geloofsopvoeding.
Het belangrijkste gebeurt thuis.
Kerk voor een nieuwe generatie. Zoeken naar een kerk waarin jongeren geloven heet haar nieuwste boek. Op 28 januari overhandigde de auteur op de New Wine Gemeenteconferentie in Houten het eerste exemplaar aan Dick Westerkamp, voorzitter van New Wine Nederland. In dit boek werkt Sabine de (vaker gebruikte) metafoor ‘kerk-zijn 1.0 / 2.0 / 3.0’ uit voor het jeugdwerk in de kerk.
Met 1.0-kerken worden traditionele kerken bedoeld die kritisch staan tegenover de wereld. 2.0-kerken proberen meer met de tijd mee te gaan. 3.0-kerken zijn de kerken van de toekomst. Bij de presentatie zei de auteur dat het saaie imago dat de kerk heeft nergens voor nodig is.
Karikatuur
In de beschrijving van 1.0-kerken ontkomt de auteur mijns inziens niet helemaal aan een karikatuur. Natuurlijk zijn er kerken die nauwelijks vernieuwen, maar het is vrij gemakkelijk voor veel kerken om zich niet in het gegeven signalement te herkennen.
Overigens worden 1.0-kerken niet botweg negatief weggezet: een 1.0-kerk kan evengoed passie voor jongeren hebben (p.133). De meeste kerken zitten ergens tussen 1.0 en 2.0 en voor de lezer die dat bedenkt kan de metafoor wel helpen.
Relaties
2.0-kerken gaan uit van de rol van anderen in de vorming van jongeren.
Trefwoorden zijn ‘netwerken’ en ‘bricolage’. Jeugdwerk moet daarom vooral inzetten op relaties. Van der Heijden maakt duidelijk dat elke kerk dit in haar beleidsplan moet opnemen.
Er zijn volgens haar krachtige veranderingen nodig, waarbij ze terecht stelt dat dit boek daarbij een hulpmiddel kan zijn.
Netwerken
3.0-kerken gaan ervan uit dat de oude vormen van 2.0 niet meer voldoen.
Mensen verzamelen tegenwoordig overal stukjes informatie en stellen daaruit hun eigen ideeën en levensstijl samen (zonder dat dit hoeft te betekenen dat ze kritiekloos in de wereld opgaan). 2.0-kerken houden daar te weinig rekening mee. Dat heeft gevolgen voor het Jeugdwerk 3.0: ‘Waar het effect van Jeugdwerk 2.0 vaak is dat een jongere die christen wordt uit zijn netwerk stapt en lid wordt van een christelijke groep, wil Jeugdwerk 3.0 de jongere in zijn eigen netwerk laten en de andere jongeren in dat netwerk ook laten kennismaken met Jezus’ (p.199). Was de positie van ouders in Jeugdwerk 2.0 al cruciaal, deze wordt in 3.0 alleen nog maar belangrijker. Aan het eind van het boek geeft de auteur een uitgebreide ‘blauwdruk voor optimaal jeugdwerk’.
Waardering
Jeugdwerkers en beleidsmakers in de kerk kunnen hun winst doen met dit boek. Qua vormgeving valt op dat de auteur tien ervaringsdeskundigen gevraagd heeft haar verhaal van commentaar te voorzien. Hun opmerkingen zijn in de kantlijn opgenomen en helpen de lezer de sterke en zwakke punten in het betoog te ontdekken.
Dat is helemaal bij de tijd, is mijn indruk. Verder staan er leuke illustraties in van Wim Nuninga. De kracht van dit boek vind ik de metafoor zelf en de uitwerking daarvan. Durf vooruit te denken en in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, zonder op te gaan in de wereld. Wat mij betreft had er wat meer aandacht mogen zijn voor de vraag wat je nu precies wint en wat je verliest als je opschuift van 1.0 naar 2.0, voordat je doordendert naar 3.0. Wat mij raakte is dat ik erachter kwam dat ikzelf als mens eigenlijk veel meer ‘3.0’ denk en leef dan ik dacht, terwijl de praktijk in de kerk daar vaak bij achterblijft. Er staan veel praktische tips in, gelukkig ook voor kerken en ouders die nog onderweg zijn naar 2.0. Dit en de ruimte die aan tegenstemmen wordt gegeven maken het tot een toegankelijk boek.
Weblog
In haar hieronder genoemde weblog zoekt Sabine van der Heijden naar verdere uitwerking van haar ideeën.
Zij maakt duidelijk dat kerken en ouders radicaal anders moeten leren kijken naar geloofsopvoeding. Niet de verantwoordelijkheid bij de ander over de schutting gooien, maar samen de schouders eronder zetten.
Dat is onmisbaar voor een kerk met hart voor kinderen.
Weblog: www.kerkvooreennieuwegeneratie.wordpress.com.
Heijden, S. van der (2012), Kerk voor een nieuwe generatie. Zoeken naar een kerk waarin jongeren geloven.
Medema Heerenveen. 217p. € 14,95.
De helft van de opbrengst gaat naar Compassion.
Ds. Geert van Dijk is predikant van de NGK Dalfsen.