De verzamelde werken van Dr O. Noordmans
1979-06-01
Een aantal jaren geleden heb ik in ons blad de aandacht gevestigd op de aparte plaats, die wijlen dr O. Noordmans heeft ingenomen onder de theologen in ons land in onze eeuw.- Jaargang 23
- nummer 22
Eén van de boeiende zaken bij het lezen van zijn werken is, dat deze allerminst kleurloze predikant-schrijver zich nauwelijks laat indelen naar de maatstaven, die daarvoor in ons land gelden.
Zelf was Noordmans in volle overtuiging predikant in de Ned. Hervormde Kerk, maar gelijk had hij anderen iets te zeggen.
Ir. alerlei kerkelijke kringen tot in de uithoeken van links en rechts wordt met dankbaarheid naar zijn boeken gegrepen.
Een duidelijk geordende leer zullen we in de werken van Noordmans vergeefs zoeken, zodat allerlei vragen, met name ten aanzien van zijn opvattingen over de schepping waarschijnlijk onbeantwoord zullen blijven.
Dit maakt de lezing van zijn boeken er niet makkelijker op, maar wordt ruimschoots vergoed door al de verrassingen, die in zijn klare vertogen verscholen liggen in flitsende gedachten, onverwachte verbonden en speelse opmerkingen.
Bij het lezen van Noordmans is het aanvoelen even belangrijk als het begrijpen.
Het bericht dat er een heruitgave van zijn werken werd overwogen wekte daarom hoopvolle verwachtingen.
Uitgaven als "Gods poorten", "Zondaar en bedelaar", "Herschepping" en "Gestalte en Geest" zijn moeilijk in handen te krijgen en het zou een weldaad zijn, wanneer genoemde werken makkelijker toegankelijk zouden worden. Intussen is aan de heruitgave . van het werk van de schrijver hard gewerkt en bij Kok in Kampen het eerste deel verschenen.
Bij de aankondiging van deze uitgave is mijn enthousiasme wat afgenomen en ik zal proberen uit te leggen waarom.
Er zijn maar liefst negen kloeke delen aangekondigd als verzamelde werken en uit alles krijg je de indruk dat er vol ijver gezocht is in het archief van de overleden schrijver en vrijwel alles dat men in handen heeft gekregen zal worden gedrukt.
Een flink aantal theologen houdt zich hiermee bezig zodat er vast en zeker een wetenschappelijk verantwoorde uitgave komt.
Waarom dan toch wat aarzelingen?
Wanneer ik hoor van een uitgave van verzamelde werken en dat zijn dikwijls alle werken, moet ik altijd denken aan Martin Luther, die het niet nodig vond dat zijn werken werden verzameld en uitgegeven en bij pogingen daartoe behoorlijk tegenstribbelde.
Noordmans heb ik leren kennen als iemand die dikwijls als het ware in gesprek is met verwante geesten en daar hoort zeker Luther bij.
Daar komt nog bij dat de verzameling van Noordmans' geschriften ter hand wordt genomen na zijn overlijden, zodat de persoon in kwestie zelf op geen enkele wijze kan meebeslissen over de vraag, wat zal worden opgenomen en wat maar beter in de vergetelheid kan blijven.
Wie zal in staat zijn bij de uitgave van de geschriften van een figuur als Noordmans in de geest van de schrijver te handelen.
Het lijkt me een moeilijke opgave.
Het gevaar is niet denkbeeldig dat "rijp" en "groen" wordt uitgegeven.
Noordmans heeft verschillende uitnemende boeken op zijn naam staan.
Het zijn geen boeken, die je bij wijze van studie achter elkaar doorneemt.
Zelf heb ik altijd de neiging om nog iets te bewaren.
Daarom krijg ik aarzelingen, wanneer verzamelde werken in negen kloeke delen worden uitgegeven.
Het lijkt mij onmogelijk om zo'n vier tot vijf duizend pagina's (want zoveel zullen het wel worden) te vullen op de hoogte, waarop verschillende werken van de schrijver staan.
Aan de overgave waarmee de uitgave wordt voorbereid twijfel ik geen moment, maar ik vraag mij, zonder het eerste deel ingezien te hebben, af, welk beeld van Noordmans in deze uitgave zichtbaar zal worden.
Na kennismaking met de eerste delen hoop ik op deze uitgave terug te komen.