Wagens, paarden en helden!
1978-06-30
WAGENS, PAARDEN EN HELDEN!- Jaargang 22
- nummer 26
"Op wagens, paarden en op helden zij onze vijand stout - wij zullen de eer en grootheid melden van God, die ons behoudt". Zo zongen wij vroeger met psalm 20. En die tegenstelling is duidelijk. Of, om het met psalm 147 te zeggen: de Heere heeft de kracht van cavalerie en infanterie niet nodig - Hij wil slechts mensen, die Hem vrezen. Als er iets gebeuren moet, dan "niet door kracht of geweld - maar door Gods Geest", om met Zacharia te besluiten. Wilt u daar eens aan denken, als u het volgende leest?
Het gebeurde enkele eeuwen voor onze Heiland op aarde verscheen. Het Romeinse rijk stelde zich op, de boeken Prediker en de Spreuken van Jezus Sirach werden geschreven. Op dat ogenblik voltrok zich in het Oosten van Azië een geweldige operatie; een politiek gebeuren van wereldgrootte.
Door kracht, geweld en list werden daar een aantal kleine, oorlogszuchtige staatjes tot een keizerrijk verenigd: het verenigde China werd gevormd door de koning die al zijn buurkoningen wist te onderwerpen, die zich kroonde tot de eerste keizer van het verenigde China. Om precies te zijn: het was in 221 voor Christus, de eerste Chinese keizer heette Ch'in Shih Huang Ti en zijn keizerrijk heeft het tot in de twintigste eeuw uitgehouden ... tot 1912. Onthoudt u alleen maar de eerste naam van deze keizer: in Ch'in zit de naam van China al duidelijk hoorbaar ingebouwd.
Lang voor keizer Ch'in was China over de hele wereld bekend om zijn hoogstaande cultuur, zijn wetenschap, zijn muziek, zijn rijstpapier, lakken - en verven, zijn handelsgeest en avontuurlijke aard. Maar - zoals de Spaanse staatjes elkaar eeuwen lang beoorloogden, zoals de mensen uit de Lage Landen elkaar voor hun vereniging graag de kop afsloegen, zoals de Duitse buurstaatjes oorlog voeren als een bij uitstek mannelijke bezigheid zagen - zo ook de Chinese mandarijnen, die elkaar te vuur en te zwaard uitroeiden. Wat wilt u: een overbevolkt land levert eerst emigranten en dan binnenlandse onlusten. De overvloedige aanwas van consumenten werd trouwens ook sterk besnoeid door jaarlijkse overstromingen, epidemieën en hongersnoden.
Maar keizer Ch'in bracht orde en eenheid. Hij schiep een statenbond, een verenigd China. Niet alleen op papier, ook metterdaad. Hij legde handelswegen aan. Hij bouwde waterwerken, die vandaag nog in gebruik zijn. Hij reguleerde het omvangrijke alfabet en uniformeerde het Chinese schrift. Hij standaardiseerde maten, gewichten en munten. Hij bracht de talloze wetten onder in een voor alle staten geldend systeem. Hij omringde zich met vorstelijke pracht en rijkdom en boezemde zijn vijanden een bijgelovige vrees in: toen hij zes rivalen had verslagen kwamen de anderen zich vrijwillig onderwerpen!
Keizer Ch'in deed nog meer, veel meer. Hij bouwde de Chinese Muur, een bouwwerk, dat aanvankelijk bedoeld was om de Aziatische horden buiten te houden, maar dat mede een nationale betekenis kreeg: doordat het de beschermende eenheid van China symboliseerde. Deze muur is zo breed, dat keizer Ch'in er zes paarden naast elkaar op liet galopperen. De lengte is 2400 kilometer. Voor de bouw werden natuurlijk krijgsgevangenen ingezet: miljoenen vonden er de dood onder harde dwangarbeid. Hun lijken werden onder de Muur gelegd, waardoor deze de naam van "het langste kerkhof ter wereld" heeft gekregen. Vraag niet, hoe solide dit bouwsel is gemaakt. Pas na 17 eeuwen (en wel in de 15e eeuw n.c., dat is in de Ming-dynastie) was het nodig de Chinese Muur te restaureren. Onlangs is de Muur opnieuw gerestaureerd, nu door het Rode Leger. Uit de nieuwsmedia kent ieder deze muur, een van de wereldwonderen. Als een reusachtige draak slingert zich deze over de hoogste bergtoppen, stort zich in de diepste ravijnen.
Maar nog is het einde niet van 's Keizers daden. Keizer Ch'in vormde het eerste nationale staande leger, dat miljoenen soldaten moet hebben gekend. Grote vorsten kunnen zich slechts staande houden met wagens, paarden en met helden. Toen keizer Augustus in het jaar nul van onze tijdrekening zijn "gehele wereld liet beschrijven", was zulk een conscriptie al eeuwen bekend: om de belastingkohieren aan te leggen en de dienstplichtigen te registreren. Het leger van Ch'in ondersteunde zijn onoverwinnelijke macht en was ongelooflijk goed bewapend. Daar komen we zo op terug.
En dan de ordening der geesten! Keizer Ch'in schafte het Confusianisme af: dit filosofisch-religieus systeem had de oude orde gesteund en stond dus de nieuwe orde in de weg. Studenten kwamen in verzet, want zo zijn studenten. Maar na een eerste waarschuwing werden ze bij honderden onthoofd of in dwangarbeid afgemaakt. En vandaag zeggen de jonge Chinezen nog: hoe kunnen we vorderingen maken, wanneer niets mag veranderen?
Confucius was conservatief, steunde het feodale stelsel en hield de ontwikkeling tegen. - Denkt, u ook aan de Russische kerk, die het tsarenregime steunde en in 1919 het lot van de tsaar deelde? Vraag maar niet naar de harde methoden en wreedheden, die Ch'in zich permitteerde.
Alle Oosterse vorsten waren hard. Alle tirannen hebben zich slechts staande kunnen houden met wagens, paarden en met helden.
En nu denkt u aan de eerste koning over het volk Israël. Toen Israël een eigen koning wilde hebben, net als de buurlanden, een leider zogezegd, gaf de Heere een les door de mond van de profeet Samuël. En Samuël legde deze les vast in een document (10: 25). Die les luidde (8 : 11-18):
Uw zonen gaan het leger in als infanteristen en paardenvolk, als officieren en onderofficieren. Of ze moeten de koninklijke tuinen en akkers onderhouden - dat is wat anders dan hun vaderlijk erfdeel in stand houden. Of ze gaan in de wapenfabrieken werken. Uw dochters doen dienst in de koninklijke keukens, de kruidentuinen en de bakkerijen - om van de rest maar te zwijgen. De beste van uw voorvaderlijke akkers en boomgaarden zijn voor 's konings dienaren. De hofhouding zult u moeten betalen met tienden van uw oogst; dat komt boven op de tienden voor het heiligdom. Uw knechten, dienstboden en ezels moet u klaar houden voor herendiensten. Zelfs van uw kleinvee gaat jaarlijks een tiende naar de schatkist. Ge zult trouwens niet meer vrij zijn om te gaan en te staan, u zult allemaal slaven zijn van een despoot, die alles voor het zeggen heeft, die dood en leven, vrijheid en gevangenis in zijn hand houdt.
Als u dan over de aanvankelijk zo nederige Saul leest, lijkt het voorgaande een bombastisch dreigement. Maar later is wel gebleken, denk maar aan Achab en Naboth, dat de les niet overdreven was. Nu, ook keizer Ch'in hield van wagens, paarden en van helden. Hij had er nooit genoeg van.
Hij stond ermee op en ging ermee naar bed, bij wijze van spreken. Ja, hij nam ze mee in zijn graf!
Dat laatste hoeft u gelukkig niet letterlijk te nemen. Dat deden wel zijn voorgangers, zo van 1700 tot 1100 voor Christus: die namen hun lijfwacht, hun vrouwen en ministers mee, als ze begraven werden. Ook in het oude Egypte was dit goede toon. Maar keizer Ch'in vond dat overbodig.
Die was een verlichte despoot, deed niet zo aan barbarisme. Hij wist het anders te versieren.
Keizer Ch'in liet terra-cotta afbeeldingen maken van zijn wagens, paarden en zijn helden. Op ware grootte en naar ware gelijkenis, gebakken in Chinese klei. Geen twee beelden zijn gelijk geworden want geen twee soldaten waren gelijk. De wagens zijn bespannen met vier paarden en bemand met drie of vier soldaten. De wagens zijn echte, nog bruikbare, strijdwagens met leren tuig. De soldaten zijn bewapend met echte zwaarden, speren en kruisbogen. De wapens hebben het tot vandaag tegen roest uitgehouden; het metaal bevat koper, tin, nikkel, magnesium, kobalt en nog 10 andere elementen. Het voetvolk stond in rijen opgesteld, afgewisseld door wagens en terra-cotta paarden. Dit leger, vertegenwoordigend een Oosterse lijfwacht van 6000 man. . . was opgesteld in een gewelf van 60 bij 210 meter en wordt momenteel op 65 kilometer ten Oosten van Siam opgegraven. De eigenlijke graftombe van de keizer ligt nog te wachten op opening, te zijner tijd. Maar gezien de opstelling van de lijfwacht ten opzichte van het praalgraf van de keizer is het vermoeden groot, dat ook naar de drie andere windstreken relieken van de hofhouding te vinden zullen zijn: harem, hofhouding en staatsgroten, alle gebakken in Chinese klei.
Het gaat hier om de grootste archeologische vondst van deze eeuw. U kunt het verhaal vinden in het aprilnummer van National Geographic Magazine. De schrijfster, Audrey Topping (dochter van een vroegere Chinese diplomaat, die met premier Chou En Lai bevriend is geweest) heeft de opgravingen gedeeltelijk bijgewoond. Ze werd getroffen door het verfijnde realisme, dat de Chinese uitbeelding enkele eeuwen voor onze jaartelling al kende. Met genoegen beschrijft ze, hoe de manen der paarden geknipt zijn, op een lok na die om de oren speelt; hoe de staarten der paarden halverwege in een knoop zijn gelegd; hoe de gezichten der krijgers soms wreedheid, soms trots, soms zelfverzekerdheid - een enkele maal een glimlach weergeven.
Keizer Ch'in heeft een macht gehad als weinigen op aarde. Maar ook hij was slechts een mens. In zijn ijdelheid heeft hij 36 jaar gewerkt aan zijn praalgraf, waaraan 700.000 gevangenen zich hebben doodgezwoegd. En aan het eind van zijn moeilijk leven kreeg keizer Ch'in vervolgingswaanzin.
Na enkele mislukte aanvallen op zijn leven gevoelde hij zich nergens meer veilig. Hij reisde in het geheim van paleis tot paleis. Zo vond hem de dood - in het geheim. Alleen zijn naaste twee medewerkers wisten er van. Ze publiceerden zijn dood pas, nadat ze zich meester van de situatie hadden gemaakt.
Bijna twee eeuwen later werd onze Heiland geboren. In de armelijkste omstandigheden. Hij had geen praalgraf nodig, want de dood kon Hem niet vasthouden. Hij had geen legioenen van hemelse krijgsmachten nodig, want zijn Geest is machtiger dan die. Hij kende geen wreedheid, maar Hem is alle macht gegeven in hemel en op aarde. Hij lacht om vorsten en organisaties, om machtsbundeling en ijdelheid. Hij lacht ook om kerkpolitiek gescharrel. Want niet door kracht of geweld, maar door zijn Geest komt zijn rijk tot stand.