Dankbaarheid en emoties bij laatste kerkdienst in Zwartsluis
2006-02-17
ZWARTSLUIS - De Nederlands Gereformeerde Kerk in Zwartsluis is 1 februari opgeheven, de allerlaatste dienst werd 29 januari gehouden. Hierin ging pastoraal werker Auke Siebenga uit Zwolle voor. De emotionele samenkomst kende een uitgebreide liturgie. Siebenga preekte over Psalm 84 en Romeinen 8:31-39. ‘Wat zal ons scheiden van de liefde van Christus?’ Een zuster, een jongere en een kerkenraadslid spraken samen een gebed uit. Dankbaarheid aan God stond centraal. Zijn gave aan de gemeente: de samenkomsten, het gemeenteleven en de persoonlijke geloofsgroei. Maar de blijdschap om Gods gaven was toch zichtbaar vermengd met het verdriet om de teloorgang van de gemeente.- Jaargang 50
- nummer 4
Aan het eind van de dienst draaiden de aanwezigen naar elkaar toe en zongen een zegenlied uit de Johannes de Heer bundel. ‘Ga nu heen in vrede, ga en maak het waar wat wij hier beleden, samen met elkaar.’ De gemeente sloot daarna haar bestaan af met koffie en een gezamenlijke maaltijd.
Streekgemeente
Zwartsluis was een streekgemeente met leden uit Belt-Schutsloot, Genemuiden, Hasselt, Meppel, Sint Jansklooster en Zwartsluis. De gemeente bestond vooral uit ouderen en alleenstaanden. Er waren weinig jonge gezinnen en bijna geen jongeren. Sinds eind vorig jaar was er al geen kinderclub en jeugdvereniging meer. Op het moment van opheffing had de gemeente 80 leden. Een groot verschil met circa twintig jaar geleden, toen het er nog bijna 200 waren. De laatste voorganger van Zwartsluis was dominee Zuidhof. Hij werd in 1995 beroepen naar Hardinxveld-Giessendam. De laatste vierenhalf jaar werd de gemeente een dag per week bijgestaan door pastoraal werker Auke Siebenga uit Zwolle.
Animo verdween
De intrekking van de vergunning, om samen te komen in het kerkgebouw, dwong de gemeente uiteindelijk tot stoppen. De brandweer onderzocht de brandveiligheid en verklaarde eind 2004 dat het pand niet veilig genoeg was. Aanpassingen kon de gemeente niet betalen en 31 maart 2005 werd besloten naar opheffing toe te werken. De lokale overheid stond toe, dat het gebouw tot eind februari 2006 werd gebruikt. Uiteraard was de ingetrokken vergunning niet de hoofdreden voor de opheffing. Piet Apperlo, de laatste voorzitter van de kerkenraad: ‘Twee jaar geleden is de kerkenraad bij iedereen op huisbezoek geweest om te vragen naar de animo om door te gaan. Die was bij een gedeelte toen al niet meer groot. Het invullen van de ambten was moeilijk en we wilden niet koste wat het kost doorgaan. Na de beslissing in de kerkenraad is het aan de gemeente voorgelegd. Eerst was er nog bezwaar, maar we hebben afgesproken dat we dit proces samen zouden aangaan. Iedereen zou blijven tot het eind. Elke keer baden we of de Geest van God ons mocht leiden. Dat hebben we ook echt zo ervaren. Op één van de laatste gemeenteavonden is dat ook naar elkaar uitgesproken. Het was mooi dat we het in harmonie en tot het laatst toe, goed hadden met elkaar.’
Vrij traditioneel
Het bij elkaar houden van een streekgemeente blijkt lastig. Doordat de leden ver uiteen wonen, is het moeilijk een eenheid te zijn. Mensen verlaten de kerk omdat ze verhuizen of met iemand uit een andere kerk trouwen. Voor jongeren zijn er meer activiteiten in andere kerken. Er was een Alpacursus in een andere kerk waaraan de jeugd meedeed.
Zo gaat de jeugd liever naar de kerk in het eigen dorp dan in Zwartsluis. Daarnaast ervaart Apperlo de kerk ook als een vrij traditionele gemeente. ‘Tien jaar geleden is een commissie gemeenteopbouw gestart. Ook toen al zagen we dat het minder werd. De commissie had wel ideeën, maar kreeg niet altijd evenveel bijval.
Vernieuwing kreeg weinig steun. Een jeugddienst was bijvoorbeeld moeilijk van de grond te krijgen. En als je wel wilt, maar er is geen draagvlak voor, dan bloedt het dood. Sommige mensen gingen teleurgesteld weg.’ De gemeente was de laatste jaren vacant. Iemand die zich fulltime inzette, was er dus niet. ‘We misten een echte leider. Iemand die de kar trok. Als werkenden is het best zwaar om ook nog een gemeente draaiende te houden.’
In gebed
De gemeenteleden zullen zich grotendeels aansluiten bij gemeenten in hun woonplaats. De kerkenraad heeft overal persoonlijk de attestatiebewijzen afgegeven. Er bestaat wel zorg, dat sommige jongere doopleden zich nergens meer bij aansluiten. ‘Op een gegeven moment is er een ommekeer gekomen. Eerst baden we voor een opleving, voor activiteit.
Daarna werkten we toe naar de opheffing en baden we dat de gemeente er maar klaar voor mocht zijn. Voor kracht in het geloof om de opheffing te verwerken en dat ze een plaats zouden vinden in een andere gemeente. We brachten het biddend bij de Here en Zijn Geest stuurde ons aan. De kracht van het gebed is groot en als kerkenraad mochten wij ervaren dat een biddende gemeente ons opdroeg aan God. Daarom eer aan de Koning van de kerk, die maakte dat wij in goede harmonie met elkaar konden samenwerken.’
Goede doelen
De kas van de kerk was leeg. Alleen de verkoop van het kerkgebouw zal nog geld opleveren. Een commissie van acht personen gaat dat geld beheren. Vanuit de regio is dominee Zuidhof hierbij betrokken. Hij stond eerder in Zwartsluis en nu op Urk. De gemeenteleden hebben aangegeven wat met dit geld moet gebeuren. In september is er een gemeentereünie, waarop de commissie haar keuzes verantwoordt aan de gemeente. Het geld gaat naar goede doelen die affiniteit hebben met het christelijk geloof, naar Nederlands Gereformeerde Kerken en naar activiteiten waarbij gemeenteleden betrokken zijn.
Gevoelsmatig
De gemeente Zwartsluis is niet de eerste NGK die is opgeheven. Wat kunnen andere kerken er van leren?
Apperlo: ‘Ik denk dat we teveel tegemoet gekomen zijn aan de mensen die “nee” zeiden tegen de verlevendiging.
Niet de hele liturgie hoeft op de kop. Maar er zijn veel mogelijkheden om gemeenteleden meer te laten deelnemen aan een dienst. Probeer de mensen er zoveel mogelijk bij te betrekken. Dan voelen ze zich verantwoordelijk en doen ze mee. Het diepste is eigenlijk: wat zegt het geloof in de Heer je? Dat merk je soms bij de jongeren. Die zijn dan in “hallelujastemming”. Daar kunnen we als ouderen van leren, want wij zitten soms op de automatische piloot. Weet je dat je een Vader in de hemel hebt en straal je dat ook uit?’
‘t Moet maar zoals het kan… Een 82-jarige zuster zat al sinds de scheuring van ’68 in de gemeente. Na de opheffing gaat ze naar de Christelijke Gereformeerde Kerk in Hasselt, ‘ook een goede kerk’. Wat voor gemeente was het? ‘Het was een gemeente waar we goed met elkaar omgingen. We stonden klaar voor elkaar. Natuurlijk was er wel eens verschil van mening. Maar als we allemaal hetzelfde willen, is het ook maar een saaie boel. Dat geeft natuurlijk ook niet, want het gaat om de Here'. Wat betekent het u dat uw kerk wordt opgeheven? ‘Ik vind het vreselijk. Het is toch emotioneel, hè. Maar nood breekt wet. We moeten verder. En dan bid je maar om kracht dat je de goede keuze maakt.’ Wat nu verder? ‘We weten niet wat er gaat gebeuren. Je kunt het je ook niet indenken. We kennen wel wat mensen uit de andere kerk, maar je komt er toch als vreemdeling binnen. Je zou willen dat het niet zo was. Maar als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.’ |