Hier gebeurde het toen
2012-05-26
De vraag of de Bijbel gelijk heeft en of Bijbelse gegevens kloppen, blijft gelovigen en ongelovigen bezighouden. In Bijbels archeologisch onderzoek kom je dezelfde tegenstelling tegen tussen minimalisten, die de historiciteit van bijvoorbeeld de aartsvaders, Mozes, de uittocht uit Egypte en de intocht in Kanaän ontkennen, en maximalisten, die bij hun onderzoek van de betrouwbaarheid van de Bijbel uitgaan. Een voorbeeld is de ontdekking van de Tempelberg van het paleis van koning David in 2005, mede op grond van gevonden aardewerk uit Davids tijd.- Jaargang 56
- nummer 11
Ook de ondergrondse watertunnel die Joab gebruikte voor zijn verovering van Jebus (2 Samuël 5:8) is ontdekt. Toch houden sommige grote archeologen vol dat Jeruzalem in die tijd een onbetekenend bergdorp was. De historicus Johan Knigge heeft met Hier gebeurde het toen een leesbaar boek over Bijbelse archeologie geschreven, dat mij zeer boeide en voortdurend confronteerde met Bijbelse verhalen.
Sodom en Gomorra
In de literatuur overheerste de mening dat Sodom en Gomorra legendarische steden waren uit de folklore van Israël.
Begin jaren ’60 is ten oosten van de Dode Zee een grote begraafplaats ontdekt met een half miljoen doden. Later zijn ten oosten van de Dode Zee vijf steden ontdekt, waarvan Bab-Edh-dhra en Numeira vrijwel zeker zijn herkend als Sodom en Gomorra. De beide steden bleken aan het eind van de Vroege Bronstijd (tot circa 2000 v.Chr.) door brand te zijn verwoest en zo’n twintig jaar eerder beschadigd (toen de steden waren veroverd en Lot naderhand door Abraham was bevrijd). In de steden is een dikke aslaag aangetroffen. Bodemonderzoek liet zien dat er een geweldige aardbeving heeft plaatsgevonden, waardoor bitumenachtige gassen uit de aarde omhooggespoten en ontbrand zijn en als een regen van vuur en zwavel op de steden zijn neergedaald en ‘dikke rookwolken’ veroorzaakten. De vuurregen kwam van boven, is uit de opgravingen gebleken, zowel binnen als buiten de stad. Bij onderzoek van een groot gebouw bleek dat het vuur op het dak was begonnen.
De historische Jezus
Het kritisch Bijbelonderzoek maakt onderscheid tussen de historische Jezus en zijn boodschap. Veel verhalen in de evangeliën zouden volksgeloof zijn en projectie van de oergemeente. Sommigen gaan zover dat ze zelfs het bestaan van Jezus ontkennen. Tegelijk zijn er klassieke historici die menen dat, als je de wetenschappelijke criteria toepast die gelden voor de studie van klassieke historische bronnen, de evangeliën betrouwbare historische informatie geven over de persoon van Jezus (veel beter dan de ene biografie over Mohammed bijvoorbeeld). In buiten-Bijbelse bronnen wordt Jezus vaak genoemd, ook door tegenstanders. Tacitus (circa 55-117) noemt van hem, dat hij straf onderging tijdens Tiberius, maar ook Flavius Josphus (37-100) noemt hem.
Phlegon (geboren 80 n.Chr.) vermeldt dat er tijdens keizer Tiberius een drie uur durende zonsverduistering was.
Waardering
Ik kan slechts een paar voorbeelden geven. In het boek worden veel Bijbelse figuren besproken, in relatie tot archeologische vondsten en de Bijbelteksten, zoals bijvoorbeeld Abraham, Jozef, Mozes, Hizkia en Daniël. Steeds weer werd ik verrast door het verband tussen de beide soorten informatie, waardoor ik de Bijbeltekst met nieuwe ogen ging lezen. Je wordt natuurlijk graag bevestigd in je mening dat de Bijbel toch gelijk heeft. Zo is het boek niet geschreven, al gaat de auteur uit van de betrouwbaarheid van de Bijbel. Ik ben geen kenner van het terrein, maar het onderzoek lijkt me zorgvuldig beschreven.
Het boek is mooi uitgegeven met veel beeldmateriaal en kaartjes.
Knigge, J. (2012), Hier gebeurde het toen. Archeologische sporen van de Bijbel. Buijten & Schipperheijn Motief Amsterdam. 160p. € 15,00.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.