Aanrader voor jeugdwerkers
2012-06-23
In de serie ‘Werken in de kerk’ verscheen onlangs een nieuw deel: Handboek voor Kinder- en Jeugdpastoraat.- Jaargang 56
- nummer 13
De informatietekst op de achterzijde begint met: ‘Jongeren en ouderen verschillen nogal van elkaar. Jongerenpastoraat vraagt dan ook om een andere aanpak dan het pastoraat aan volwassenen.’ Dat is ook de ervaring die ik in mijn eigen gemeente heb. Enthousiast begin ik dan ook te lezen. Zoals te verwachten valt met een handboek, lees je het niet in één adem uit. Ik heb tijd nodig om de verschillende onderwerpen te lezen en om ze te laten landen. Vaak ook een bevestiging en herkenning vanuit de eigen praktijk. Maar steeds ben ik benieuwd naar het volgende hoofdstuk. Een boek dat je bezighoudt dus!
Uitdagen
Na het woord vooraf, dat eigenlijk meer een aanbevelingswoordje is, komt het boek in de inleiding gelijk to the point: ‘Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen? Een adolescent valt voor Jezus op de knieën en stelt hem zo ongeveer de beste vraag die je kunt stellen.’ Aan de hand van dit voorbeeld wordt gekeken hoe Jezus met een jongere omgaat. ‘Het draait in onze zorg voor jonge mensen om ontmoeten, om luisteren en om bevestiging. Toch is dit niet alles, ook confronteren en uitdagen horen thuis in de pastorale ontmoeting.’ De inleiding geeft verder een volledige opzet van de opbouw van dit handboek, de gebruiksmogelijkheden en de achtergrond van de auteurs.
Inlevingsvermogen
Het boek laat je eerst nadenken over jeugdpastoraat. ‘Nadat Jezus een aantal jaren het goede voorbeeld heeft gegeven, draagt hij deze zorg over aan de discipelen. Via Petrus en de andere apostelen komt deze opdracht ook bij jou en mij terecht, in het leven van vandaag. (...) Jongeren zitten in de meest turbulente fase van hun leven.
Hun leven wordt beheerst door lichamelijke veranderingen, school- en beroepskeuzes en de zoektocht naar hun identiteit. Pastoraat voor deze leeftijdsgroep vraagt dan ook veel geduld en inlevingsvermogen.’ Inlevingsvermogen in de doelgroep kan de auteurs niet worden ontzegd.
De sprekende voorbeelden uit de praktijk onderstrepen steeds de aangevoerde ‘theorie’.
Vanuit de ‘kracht van relaties’ en ‘plaats voor iedereen’ word ik aangesproken door de inzet op de horizontale (leeftijdsgebonden) én de verticale (interessegebonden) indeling van het jeugdwerk.
Hierna volgen een aantal hoofdstukken met basisvaardigheden voor jeugdwerkers: gespreksvaardigheden, omgaan met weerstand, grenzen stellen, mentoraat en coaching.
Zelfbeeld en seksualiteit
Het derde deel beschrijft hoe jongeren zich ontwikkelen op het gebied van bijvoorbeeld zelfbeeld en seksualiteit. Het hoofdstuk over homoseksualiteit vind ik eerlijk en afgewogen en is informatief over verschillende visies onder christenen.
Het volgende deel gaat over bepaalde doelgroepen: hoogbegaafdheid, randkerkelijke jongeren. En de laatste hoofdstukken beschrijven een aantal problemen waar kinderen en jongeren mee kunnen worstelen, zoals echtscheiding, depressie of eetproblemen.
Tot slot zijn er de ‘bijlagen’. Die term zou ten onrechte doen vermoeden dat het hier slechts om een toegift of enkele te gebruiken formulieren zou gaan. De eerste bijlage is een handboek op zich: ‘wegwijs in hulpverlenersland’, over de mogelijke professionele hulpverlening die je als jeugdwerker tegenkomt of waar je naar kunt verwijzen.
Deze bijlage is uitgebreid en geeft bij verschillende problematieken aan welke christelijke en reguliere hulpverleningsinstanties er zijn. Deze lijst wordt op de bijbehorende website (www.zorgvoorjongeren.nl) up-to-date gehouden.
Nadenkboek
De titel doet recht aan het boek: het is een handboek. Ik denk dat de schrijvers zeer goed geslaagd zijn om een volledig boek te schrijven voor jeugdwerkers, jeugdpastors, (jeugd) ouderlingen en predikanten. Maar ook gemeenteleden zonder specifieke pastorale taak zullen er veel informatie uit halen. Bijvoorbeeld als nadenkboek: Wat vind ik? Wat vinden wij als kerk?
Of als naslagwerk: Hoe zit dat met eetproblemen? Welke hulpverlening is er voor slachtoffers van loverboys of jeugdprostitutie?
De inhoud en de voorbeelden van het boek richten zich meer op jongeren dan op kinderen. Wellicht dat het pastoraat aan kinderen vaak ook wel minder ‘heftig’ is dan dat aan jongeren, omdat zij in een meer turbulente fase van hun leven zitten. Toch biedt het boek ook genoeg informatie voor de jeugdwerkers die met kinderen werken.
Dit boek is een aanrader voor alle jeugdwerkers. Als naslagwerk en om met jezelf of met de andere jeugdleiders in discussie te gaan over de praktijk van het jeugdpastoraat in je eigen gemeente.
Matsinger, C. en C. Rietberg (2012), Handboek voor Kinder- en jeugdpastoraat.
Buijten & Schipperheijn Motief.
224p. €18,90.
Roland Kalkman is coördinator jeugdpastoraat in de NGKMaassluis.