Collecteer voor de schepping
2012-07-07
Sinds de apostel Paulus in Korinte collecteerde voor zijn geloofsgenoten in Jeruzalem is de collecte een vast onderdeel van de kerkdienst. We collecteren voor rente en aflossing, voor kerk en diaconie, voor Red een Kind, ZOA, STAGG en andere goede doelen, vanuit liefde voor de naaste. Natuurlijk is daar niets mis mee. Maar toch ontbreekt er iets op ons collecterooster: goede doelen vanuit liefde voor de schepping.- Jaargang 56
- nummer 14
‘Bergen, breek uit in gejuich, en ook jullie, bossen met al je bomen, want de HEER koopt Israel vrij’, zegt Jesaja (44:23). Gods volk wordt bevrijd, en bergen en bossen mogen daaromheen dansen. Maar wat blijft over van die ongeremde vreugde van de natuur als de gletsjers van de bergen smelten, de bossen worden gekapt en de orang-oetans in de regenwouden dreigen uit te sterven?
Nachtegaal
‘Trek de wereld rond en maak aan ieder schepsel het goede nieuws bekend’, zegt Jezus (Marcus 16:15).
Franciscus van Assisi, de man uit de dertiende eeuw wiens sterfdag wij kennen als Dierendag, nam dat ‘ieder schepsel’ letterlijk en trok het veld in om te preken voor de dieren.
Zo veel naïviteit, daar glimlachen we om in onze verlichte tijd... Of toch niet? Zouden we van Franciscus en van Jezus zelf kunnen leren dat het goede nieuws van het Koninkrijk van God zich niet beperkt tot mensen, maar zich uitstrekt tot de hele schepping?
Dus ook tot het welzijn van de dieren en de plantenwereld.
Jezus kwam niet alleen om het mensenleven te herstellen van schuld en schaamte, lijden, dood en onvrijheid, maar om alle dingen te vernieuwen (Matteüs 19:28, Handelingen 3:21, Openbaring 21:5, 22:1-5). Franciscus voelde dat drommels goed aan. Hij ging met de dieren om alsof de hemel al op aarde was gekomen.
Het verhaal gaat dat hij een keer in het bos wandelde en een nachtegaal hoorde zingen. ‘Zal ik een antifoon (duet) met die nachtegaal zingen?’ vroeg hij aan zijn broer. Daarop floot Franciscus zijn eigen lied en de nachtegaal antwoordde. Toen Franciscus buiten adem raakte en het opgaf, kwam de nachtegaal op zijn schouder zitten. Hij zegende het dier, waarop de vogel wegvloog.
Na Franciscus is er zover ik weet niemand geweest die zo indringend leefde wat Paulus schreef: dat we laten blijken aan heel de schepping dat we kinderen van God zijn. Daar ziet elk schepsel naar uit (Romeinen 8:19-22).
Waarom is het zo wezenlijk voor geloven in de 21e eeuw dat we met zorgzame ogen naar de schepping leren kijken? Omdat God bezig is een nieuwe aarde te scheppen en ons daarbij inschakelt. Omdat we Gods luister en zijn plezier in zijn schepselen aantasten (Psalm 104) als we de natuur vernietigen. Achteloze omgang met de schepping stelt schuldig, zoals ook de Tien Geboden ons duidelijk maken, bijvoorbeeld het zesde, achtste en tiende gebod.
Maar vooral omdat God ons wil bevrijden van onze exploitatielust tot liefde voor Hem, de ander en het andere dat Hij geschapen heeft. En bevrijden wil Hij ons ook tot vreugde in Hem, de ander en het andere, tot dankbaarheid, tot verwondering.
Opdat wij het kwade overwinnen door het goede.
Wanbeheer
Collecteren voor goede doelen die de zorgzame omgang met de schepping bevorderen: dat klinkt leuk en aardig, maar we zitten wel in een economische crisis, zult u misschien denken.
De collecteopbrengsten worden minder en dat terwijl de financiële nood onder de mensen juist stijgt.
Dat klopt. Maar de crisis gaat om meer dan de Griekse schulden, de toekomst van de euro, omvallende banken, miljardenbezuinigingen en ontslagen. Het heeft alle trekken van een ‘systeemcrisis’, een crisis van ons hele economische stelsel, zowel (inter)nationaal als persoonlijk, in ons eigen huishouden.
Velen van ons geloofden graag dat de bomen tot in de hemel groeiden.
Onze hypotheken zijn uitgekiend maar te hoog, we kochten op afbetaling de gadgets van onze tijd en dachten (hoopten) dat ‘bruin het wel kon trekken’. Dat blijkt niet zo te zijn.
Bovendien realiseren we ons dat wij alleen maar kunnen overleven als de natuur die ons omringt het voedsel blijft opbrengen voor 7 miljard wereldburgers. Die natuur blijkt kwetsbaarder dan ooit en vatbaar voor menselijk wanbeheer. Dat leidt uiteindelijk tot verwoestijning en klimaatverandering, waardoor de gebruikelijke regenval in tropische landen uitblijft.
Koers bepalen
Welke keuzes maken we persoonlijk om goed met de dieren en onze leefwereld om te gaan? Durven we elkaar in de gemeente hierover aan te spreken en van elkaar te leren? Durven we het te hebben over boontjes uit Kenia, aardbeien eten met kerst en vlees of vegetarisch eten? Wat maakt het leven leefbaar en zinvol?
De zorg voor de schepping is een integraal aspect van het christelijke leven en daarmee corebusiness van de kerk. Waar binnen de kerk lange tijd de nadruk heeft gelegen op de relatie tussen mensen en God en mensen onderling, kwam er de laatste tien jaar meer aandacht voor de omgang met de aarde.
Heel wat kerken hebben, al dan niet aan de hand van een themapakket van het voormalige Christelijk Ecologisch Netwerk of de Micha-zondag, aandacht besteed aan de zorg voor de schepping. Ook durven we zo langzamerhand met elkaar in gesprek te gaan over onze levensstijl. Maar waar we als kerkgenootschap nog niet zo aan gewend zijn, is om voor de samenstelling van die themapakketten ook geld te geven...
Augustinus, Calvijn en Bonhoeffer stonden voor de uitdaging antwoorden te geven op vragen van hun tijd.
Dat deden ze door diepgravend te herbronnen. Ook nu is dat nodig.
Dankzij de pioniers op dit vlak kunnen kerken en gelovigen een idee van de te varen koers inbrengen. Mensen zijn geroepen om koers te bepalen, maar staan daarin niet alleen. De Geest is onder ons. Door ‘alles gemeenschappelijk te hebben’ (samenwerking) kunnen we iets groters op gang brengen dan ons persoonlijke bedoeninkje.
Kortom: tijd om op het collecterooster organisaties te zetten die zich inzetten voor behoud en herstel van natuur en milieu, zoals A Rocha, Time to Turn, projecten van de Noach Alliantie (waarin het Christelijk Ecologisch Netwerk in 2011 is opgegaan), Kerk in Actie of TEAR. Of besteed een collecte aan de Europese conferentie ‘Duurzaamheid, rechtvaardigheid en hoop’ (zie kader). Ook u kunt deze bijwonen.
Van harte aanbevolen, in de dubbele zin van het woord.
Drs. P.H. Siebe was oprichter van het Christelijk Ecologisch Netwerk en is lid van de NGK van Amersfoort-Noord.
| Europese conferentie ‘Duurzaamheid, rechtvaardigheid en hoop’ Van 29 augustus tot 2 september komen zo’n 100 christenen uit Europa naar Conferentiecentrum Mennorode in Elspeet voor de conferentie ‘Ecojustice, growth and hope’. Centrale vraag is welke bijdrage we vanuit geloof en hoop kunnen leveren aan duurzaamheid, een eerlijke economie en het beteugelen van klimaatverandering. De vraag wordt behandeld door middel van ontmoeting, viering en uitwisseling van kennis en goede ideeën. Het programma bestaat uit lezingen van onder andere Dave Bookless, schrijver van Het groene hart van het geloof, excursies naar onder meer de Eemlandhoeve, praktische workshops, films en een optreden van Psalmen voor Nu. Programma en aanmeldingsformulier zijn te vinden op www.ecen.org. Kosten voor deelname zijn 300 à 350 euro. Nederlanders kunnen ook één dag bijwonen voor 25 euro (inclusief lunch). Voor meer informatie daarover: info@noachalliantie.nl. |