Met nadruk: blij zijn!
1983-09-23
Een simpele groet- Jaargang 27
- nummer 35
"Houdoe" zeggen ze in Brabant en ze bedoelen: houd je goed. "Sjalom" heet het in Israël vanouds: vrede. "Chaire" zeggen ze in de Griekssprekende wereld: verheug u, wees blij. Paulus, zowel het Grieks als het Hebreeuws machtig, geeft het alledaagse cliché nieuwe glans als hij schrijft: ... God ... vervulle u met louter VREUGDE en VREDE ... (Rom. 15 : 13). Duizenden en duizenden keren hoort hij "chaire" zeggen - is het dáárom dat hij met het woord "vreugde" strooit in zijn brief aan Filippi's gemeente? Zo'n vijftien keer heeft hij het in dit episteltje over "blij zijn". Wat denkt u van dit zinnetje: “...verblijd ik mij en ik verblijd mij met u allen. Verblijdt gij u evenzo en verblijdt u met mij." (2 : 17, 18)?
Er zijn hingen waarin het "blij, blij, blij" zo achteloos over tafel gaat, dat het voor mij bla bla bla wordt. Maar dat durf ik Paulus niet aan te wrijven, zelfs niet wanneer hij even verderop wéér schrijft: "Verblijdt u in den Here te allen tijde! Wederom zal ik zeggen: Verblijdt u!" (4 : 4).
Hij zal wel in een vrolijke stemming geweest zijn. En de omstandigheden zullen er wel naar geweest zijn, denk je.
Een lach en een traan
Dat had je gedacht! Paulus zit op dat ogenblik gevangen te Rome. De uitslag van zijn zaak is nog steeds onzeker: zijn leven kan er mee gemoeid zijn. De gevangenis van Filippi kent hij trouwens ook van de binnenkant (1 : 3'0; Hand. 15 : 19 vv.). Terwijl hij zijn gevangenisbrief schrijft biggelen hem de tranen langs de wangen op het perkament. Oorzaak: andere evangelieverkondigers gedragen zoals vijanden van het kruis, al een hele tijd. Alsof dat nog niet genoeg was, treft Epaphroditus in Rome een dodelijke "ziekte", een ziekte "dank zij" het evangelie. Hij geneest - God zij dank - "opdat ik niet droefheid op droefheid zou hebben."
Zorgen óók bij de Filippenzen: om Epaphroditus èn om Paulus. Daarbij lijden zij onder de tegenstand van mensen die hen angst aan willen jagen. Ook hebben zij nog steeds moeite van de kant der Joden. En onderling zelfs botert het niet: Euodia en Syntyohe verdragen elkaar niet. En dat zijn nog wel twee mensen die samen met Paulus in de prediking van het evangelie hebben gestreden. Oftewel de laatsten van wie je zoiets zou mogen verwachten.
Je zult cipier zijn van Filippi's gevangenis, "krachtdadig bekeerd", en dan zulke trieste ervaringen hebben met en in de gemeente…
Toch vriendelijk
Stelt u zich die cipier eens voor, met zijn huisgezin). Hoor Paulus tegen hem, zijn vrouw, zijn kinderen zeggen: verblijdt u in den Here te allen tijde. En nog eens: verblijdt u. Ik hoor de kindertjes van de cipier al zingen: " ... en daarom ben ik blij". Eerder zou je verontwaardiging verwachten: dit nemen we niet langer - we bedanken er stichtelijk voor. Begrijpt u nu waarom Paulus er aan toevoegt: uw vriendelijkheid zij alle mensen bekend? Ja heus: wees maar mild, meegaand, inschikkelijk, toegeeflijk, beminnelijk. 't Pure tegendeel van begrijpelijke verontwaardiging en even begrijpelijke opstandigheid. Maar deze vriendelijkheid is wel de proef op de som van de vreugde in de Heer. Als Christus' gemeente nu eens zó begon te leven. Zó, dat haar vriendelijkheid alle mensen bekend was Altijd weer is er immers alle reden tot oprechte verontwaardiging. Op kerkelijk, maatschappelijk, politiek gebied. In onderlinge kerkelijke verhoudingen of t.a.v. buitenstaanders. Hoe vaak ben je niet een speelbal van anderen, lijdend voorwerp van andermans grillen, luimen, egoïsme, afgunst en wat dies meer zij. Zaken waartegen denk eens aan laster - niets te doen is. Vriendelijkheid kost geen geld - wel geloof!
Je staat niet alleen
Begin eens met "mild" te zijn, vriendelijk - zo dat 't aan alle mensen bekend is. Niet als reductie op je christen-zijn, maar juist omdat je christen màg zijn. Want dàn juist kun je je dat veroorloven: je staat niet alleen - de Heer is nabij. Hèm dien je uiteindelijk en allereerst. Zijn grondwet aanvaard je en voer je uit. Met Hem "nabij" kun je je permitteren toegeeflijk en inschikkelijk te zijn. En omdat Hij nabij is, kun je ook Paulus' aansporing accepteren: weest in geen ding bezorgd.
Niet dat er geen redenen zijn om je zorgen te maken - die waren er ook voor Paulus en Filippi, Maar Paulus heeft de definitieve rekening opgemaakt. En dat is: Christus zal worden grootgemaakt in mijn lichaam, hetzij door mijn leven, hetzij door mijn dood (1 : 20). Ook die cipier zal zijn zorgen gehad hebben. Maar de vraag is of een mens definitief heeft gekozen en bereid is de consequenties te aanvaarden, In dat geval hoef je je leven niet te vergallen met bezorgdheid. Want nog eens: de Heer is nabij. Wat wil een mens nog meer? Hij is de eeuwigdurende bijstand van zijn gemeente.
Hand in hand
Of er dan niets meer te wensen overblijft? Integendeel: laten bij alles uw dringende wensen door gebed en smeking bekend worden bij God. Er blijft, juist voor een christen, genoeg te wensen over. Maar je moet ermee aan het goede adres komen. Niemand hoeft zich neer te leggen bij alle mogelijke wantoestanden. Maar in plaats van de theologie der revolutie stelt Paulus het gebed van de rechtvaardige. En Jacobus schreef al: dat vermag veel (5: 16).
Met verwijzing naar Elia, die ook maar een gewoon mens was. Gewone mensen, een Heer die nabij is een God die voortdurend spreekuur houdt - wat kun je je nog meer aan geborgenheid wensen? Opnieuw vloeien de Griekse en Hebreeuwse groet in elkaar over.
Want na het "verblijdt u" schrijft Paulus: en de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten behoeden in Christus Jezus.
Ben je als christen met al je vriendelijkheid niet erg kwetsbaar en moet je daarom niet uiterst behoedzaam zijn? Het omgekeerde brengt Paulus naar voren: deze vrede behoedt je hart en je gedachten! 't Gaat echt niet vanzelf, dat vriendelijk en tegelijk niet bezorgd zijn. Anders was dat behoeden niet nodig. Maar in verbondenheid met Jezus Christus gebeurt 't, mag je daar zeker van zijn. Zelfs al gaat het je verstand (en dat van anderen) te boven. Het moet toch te zien zijn, dat christenen zich geborgen weten? Wat anders bedoelt Paulus als hij schrijft: want het leven is mij Christus en het sterven gewin (1 : 21). Daarom kunnen bij hem vreugde en vrede hand in band gaan. Heb er vrede mee en wees er blij om!