Te Berde
1983-10-07
Een van de vele boeken die er verschenen zijn omdat het in de volgende maand 500jaar geleden is dat Luther is geboren, is het geschrift "Jehova Tsidkenu".- Jaargang 27
- nummer 37
Dat is: de HERE, onze gerechtigheid. Het heeft als ondertitel "De geloofs- en strijdkracht der kerkhervormers". Het is van de hand van Ds M. F. Sander, een luthers predikant in Duitsland. Het verscheen voor het eerst in 1817. Het is door Kohlbrugge vertaald en met aantekeningen voorzien in 1833. Het is opnieuw uitgegeven door Ds H. A. L. Lütge in 1883, dus honderd jaar geleden. Lütge was predikant in Amsterdam en weigerde met Kuyper mee te gaan in de Doleantie. Het is nu weer uitgegeven met een naschrift van de hand van Dr W. Aalders en Ds D. van Heyst. Het is een uitgave van uitgeverij "De Banier" te Utrecht.
Graag wil ik het aanbevelen. In de eerste plaats omdat Ds Sander een scherp inzicht had in wat er in zijn tijd gaande was aan modernisme en neologie. Het boekje is dan ook niet zo zeer tegen de R.K. kerk gericht als wel tegen die protestanten, die van Luther's leer zich afkeerden, ofschoon ze hem met de mond roemden. Ds Sander maakt heel duidelijk wat de kracht van Luther was. Hij predikte de rechtvaardiging van de zondaar, zonder de werken uit genade alleen en die prediking maakte Europa anders en deed de stoel van de paus wankelen.
Uit de aantekeningen van Kohlhrugge Ieren we dat deze al vroeg - 1832 - een vaste mening had over de vaag hoe men in kerkelijk moeilijke omstandigheden heeft te verkeren. Nooit de weg der separatie opgaan! Waarom niet? Omdat men zich lijdelijk heeft te gedragen en alles alleen van de HERE moet verwachten.
Bovendien is "Kerk, Oranje en Vaderland voor de Nederlander een drievoudig, heilig en onverbreekbaar snoer". Dat Kohlbrugge later zelf toch in een afgescheiden kerk terecht kwam maakt duidelijk dat het ook anders kan dan de theorie aangeeft. Bovendien schrik ik steeds van dat "snoer". Het nadert de mythe. En het geeft blijk van een romantische kijk op onze geschiedenis. De HERE is Nederland genadig geweest, maar ondanks onze zonden. En alle Oranjevorsten zijn geen edele prinsen geweest.
Het nawoord van Dr Aalders en Ds Van Heyst is een getuigenis tegen de revolutionaire Reformatie van Abraham Kuyper. Ik denk dat daar wat inzit, dat wij ons ter harte moeten nemen. De mouwen opstropen en met jeukende handen de reformatie ter hand nemen loopt maar al te veel uit op deformatie, omdat men dan uit de werken leeft en niet meer gelooft dat de prediking het enige middel is waardoor Jezus Christus regeert.