Rondom de Jaarwisseling
1983-12-23
Oudejaarsdag is een dag van God, waarop een boodschap van God tot ons komt. 31 December is niet een willekeurige datum. God, de Schepper van hemel en aarde heeft het zo bepaald. De aarde heeft haar rondwenteling om de zon volbracht.- Jaargang 27
- nummer 46
Wat dat jaar gebeuren moest, is gebeurd. AZ eeuwenlang volgt na het oude jaar weer een nieuwe jaarkring. Eens zal dat niet meer het geval zijn. Aan het eind der .eeuwen zal God zeggen: het is geschied. Dan gaat de eeuwigheidstoestand in. Op deze dag van God staan we even stil. Er is een korte pauze.
We kijken achterom, maar we zien ook vooruit en we zien omhoog.
Wanneer we terugzien op wat zich zo al afspeelde op het wereldtoneel, moet de conclusie wel zijn dat het weer een turbulent jaar geweest is. De conflictsituaties die er waren, zijn gebleven.
Het Midden Oosten blijft een strijdtoneel, waarbij nu vooral Libanon het kind van de rekening schijnt te zijn. De grote man van de P.L.O., Arafat, wordt nu zelf door de revolutie verteerd. Het is nog altijd zo, dat de revolutie haar eigen kinderen verslindt. Ook voor Israël lijkt de vrede nog ver weg te zijn.
Iran en Irak gaan door met elkaar te bevechten. In Midden Amerika gaat in landen als Nicaragua de strijd "gewoon" verder. In Suriname, dat financieel helemaal vast gelopen is, weet het regiem Bouterse zich op bloedige wijze te handhaven. In de Filippijnen werd de oppositieleider vermoord. En deze lijst is nog veel langer te maken. Wellicht is er in Zuid Afrika een kleine kentering, door het feit dat kleurlingen en aziaten een beperkte rol in het bestuur krijgen. Is dit een begin van een doorbraak? Ook de Zuid afrikanen zullen toch wel eens begrijpen, dat het niet aangaat een zo grote groep van de bevolking elke invloed te ontzeggen.
Jammer, dat Zuid Afrika van Nederlandse zijde zo weinig tactvol benaderd wordt.
Ook in Europa is veel onrust, vooral wat betreft de plaatsing van nucleaire wapens. In veel landen heeft dit aanleiding gegeven tot grote demonstraties. Deze verontrusting is terecht. Wel kan men zich afvragen, of deze demonstraties bevorderlijk zijn voor een goede afloop van de onderhandelingen.
Mij bekruipt wel eens de vrees, dat juist deze acties, onbedoeld, er mee toe zullen leiden dat de onderhandelingen mislukken, met als gevolg dat er nieuwe nucleaire wapens in West Europa geplaatst zullen worden.
In Nederland vond op 17 februari iets plaats; dat de meeste mensen al wel vergeten zullen zijn. Op deze datum werd de grondwet, die in opzet sterk gewijzigd werd, ingevoerd.
Van bijzondere betekenis is hoofdstuk 1, waarin de grondrechten zijn opgenomen. Art. 1 houdt de opdracht in aan wetgever, bestuur en rechter alleen terzake doende en gerechtvaardigde verschillen in aanmerking te nemen. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is verboden. Dit discriminatieverbod is nieuw. Het valt te verwachten, dat het in de praktijk veel moeilijkheden zal geven. Ons land is geruime tijd het slachtoffer geweest van wat men stiptheidsacties noemt en stakingen.
Hierdoor is grote economische schade aangericht. Het gebruik van het woord stiptheidsactie is een typisch voorbeeld van taal vervalsing. Veel acties hadden niets met stiptheid te maken, eerder met het tegendeel.
Erger nog is, dat de acties steeds meer ontaard zijn in politieke acties tegen het kabinet. Een gevaarlijke ontwikkeling voor de parlementaire democratie. Bedenkelijk is ook, dat nu de rechter het beslissend woord over deze acties moet uitspreken. En dan vraagt men zich nog af hoe het toch komt, dat de Centrumpartij zo groeit. Het antwoord is eenvoudig. Door dezelfde oorzaken als eertijds het nationaal socialisme in Duitsland de kans kreeg.
1983 was het jaar van de Lutherherdenking. Tientallen boeken zijn over de grote hervormer verschenen.
Opvallend was, dat velen Luther voor hun kar trachtten te spannen. Er viel in ons land nog iets van veel minder importantie te herdenken. Het was dit jaar 50 jaar geleden, dat de Geref. kerken besloten de 29 gezangen te gaan zingen. Daar was toen nog al wat weerstand tegen, evenals nu bij de invoering van het Liedboek. Met een volgende bundel zal het wel net zo gaan. In veel kerken heerst verwarring en nemen de tegenstellingen toe.
Ik noem slechts de tegenstelling tussen I.K.V. en Icto, die op het kerkplein wordt uitgevochten.
Een onrustig beeld vertoont ook de R.K. kerk, eertijds een rots van vastheid. De benoeming van bisschop Simonis tot opvolger van kardinaal WiIIebrands ontmoette veel kritiek. Ook bij de opvolging van de bisschop van Haarlem bleek, dat er in de R.K. kerk in Nederland scherpe tegenstellingen bestaan. Het samen op weg gaan van gereformeerden en hervormden loopt ook niet zo vlot ondanks de betuiging, dat de kerken in 1986 willen verklaren zich in staat van hereniging te bevinden. Dr. Kouwenhoven sprak zelfs over een verziekte sfeer bij Samen op Weg. In de Chr. Geref. kerken, waar men zo verstandig is de verschillen niet aan de grote klok te hangen, is nu toch groot verschil van mening naar voren gekomen over de pastorale uitspraak betreffende de kruisraketten. Jammer dat de synode van deze kerken weinig blijken van toenadering tot de Ned. Geref. kerken gaf.
Tenslotte de Ned. Geref. kerken. Op 7 februari van dit jaar ontviel ons prof. C. Veenhof, een man, die voor onze kerken en ook daarbuiten zoveel heeft betekend.
In ledental gaan de kerken wat achteruit. Verontrustend is ook, dat er vergrijzing optreedt.
Terecht merkte ds. v. d. Brink in het Informatieboekje op, dat het Akkoord van kerkelijk samenleven een zekere rust gebracht heeft.
Helaas kan men niet zeggen, dat het in alle kerken rustig is. Zo wordt de kerk van Zwolle door een ernstige broederstrijd geteisterd. Een ongunstig verschijnsel is ook, dat hier en daar het wetticisme optreedt. Men tracht elkaar weer te binden aan allerlei menselijke bepalingen. Zo is voor velen de liturgie bv. een gegeven, waaraan niet getornd mag worden. En dan komt de twist de voordeur binnen en gaat de liefde de achterdeur uit.
Het was een vrij willekeurige opsomming van een aantal gebeurtenissen uit het afgelopen jaar. Het meeste was niet opwekkend. Dat achter ons zien maakt vaak weemoedig. We denken aan hen, die in het afgelopen jaar van ons heengingen. We denken aan alles wat gebeurd is en nooit meer zal terugkomen. Het ging zo snel dat voorbije jaar.
Het is niet verwonderlijk, dat onze stemming op oudejaarsdag wat droevig wordt. We zingen met een brok in de keel misschien: uren, dagen, maanden, jaren vliegen als een schaduw heen. Ach, wij vinden waar wij staren, niets bestendigs hier beneên. Triest worden we ook wanneer we zien hoe wij persoonlijk het laatste jaar er afgebracht hebben. We nemen ons voor, dat we het volgend jaar het anders, beter zullen doen. Wanneer dan de klok van 12 uur slaat, is alle weemoed weer voorbij en zingen we: schep vreugde in het leven, zet je zorgen aan de kant.
Zo viert u misschien wel een aangrijpend oude jaar, maar zo mogen we het toch niet doen. We mogen en moeten oudejaarsdag vieren met dankbaarheid in het hart voor wat God ons gaf in dit jaar en ook met blijde hoop in het hart voor de toekomst. Immers 1983 was een jaar des Heren, een jaar van Jezus Christus. Alles wat ons overkwam, ontvingen wij uit de hand van onze Vader.
Deze Vader zal ook in 1984 voor ons zorgen. Nu heeft het jaartal 1984 nu al niet zo'n beste klank. In het boek ,,1984" vertelde Orwell ons al in 1948 wat er in de komende jaren wel zou kunnen gebeuren. In dit boek vinden we de uitspraak: "Als je een beeld van de toekomst wilt, denk dan maar aan een laars die op een menselijk gezicht trapt - voor altijd". Is er van deze sombere profetie niet wat uitgekomen?
Verder is het duidelijk, dat de schaduw van het jaar 2000 al over 1984 begint te vallen. In het jaar 1000 verwachtte men allerlei onheilen en nu zien we dezelfde ontwikkeling bij het naderen van het jaar 2000. Is het leven niet uitzichtloos geworden? Beter dan ons aan zulk doemdenken over te geven, kunnen we naar oude gewoonte de oudejaarspsalm 90 gaan lezen. Deze begint met het aanroepen van de eeuwige God. Ook op oudejaarsdag moeten we omhoog zien. Eer de bergen geboren waren en Gij aarde en hemel had voortgebracht, ja van eeuwigheid tot eeuwigheid zijt gij God. Daar begrijpen we niet veel van.
Prof. v. Ruler schrijft daarover: "En over zijn eeuwigheid kunnen we alleen een beetje neuriën. Maar zo wordt wel het lied, het loflied geboren in het hart van de tijdelijke mens".
En dan gaat Mozes spreken over de mens. De mens is zo onbetekenend als een grassprietje. Leer ons onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen. Welke dagen heb ik met God beleefd en welke waren alleen voor mijzelf?
Wijs. zijn, dat is, dat je als mens .je niets verbeeldt. Je ziet hoe vergankelijk ons menselijk bestaan is. God deed ons geboren worden en doet ons leven beëindigen. Je kent jezelf als zondaar, die het alleen van Gods genade moet hebben.
We zijn niet slechts zondaars, we mogen ook kinderen van God zijn.
En kinderen hebben een toekomst. Daarom is het oudejaar niet een tijd van weemoed, maar veel meer van schuldbelijdenis. En van dankbaarheid. Kinderen van God durven het leven aan.
Zo mogen we de jaarwisseling 1983-1984 vieren.
We nemen de tijd om achterom te zien. Hebben we de hand van God gezien en Zijn werk gewaardeerd? Hebben we onze roeping vervuld of hebben we onze eigen zaak gezien? Was er ook geestelijke zelfvoldaanheid en hoogmoed? Is ons persoonlijk leven dichter bij God geweest? Hebben we onze tijd goed gebruikt?
Al is er niets waar we trots op kunnen zijn, toch mogen we dankbaar zijn en vol vertrouwen op de toekomst. Immers onze God is trouwen goedgunstig. Hij zegt tegen ons: vergeet je eigen verleden en richt je op Mijn toekomst.
O, God, die droeg ons voorgeslacht, in nacht en stormgebruis, bewijs ook ons uw trouwen macht, wees eeuwig ons tehuis!