Boekbespreking
1976-01-02
- Jaargang 20
- nummer 1
Zestig jaar Bartiméus
Onlangs vierde de vereniging Bartiméus haar zestigste verjaardag.
Voor de (overbodigeî) duidelijkheid: De vereniging Bartiméus stelt zich ten doel het geven van opvoeding, onderwijs en verzorging aan blinde en slechtziende kinderen en meervoudig gehandicapte blinden en slechtzienden.
Kortom: Bartiméus triacht op christelijke wijze het lot van de blinde en slechtziende mens te verlichten.
Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan heeft de vereniging een gedenkboek uitgegeven. Dit boekwerk telt ruim 200 bladzijden en is verluchtigd met talrijke foto's, De inhoud van het boek is geheel gewijd aan het werk van Bartiméus en de problemen van de blinde en slechtziende medemens.
Maar liefst 50 auteurs die bijna allen wel op de één of andere manier met het werk van Bartiméus verbonden zijn - hebben een artikel voor deze feestbundel geschreven.
De hoofdstukken zijn de volgende: "Zorg voor onze blinden"; "Wat medici doen"; "Ouders en instituut"; "Belevenissen"; "Hoe het in Zeist is"; "Hoe het in Doorn is"; "De harde maatschappij"; "Het toekomstig Bartiméus".
Het is mij niet bekend of dit gedenkboek in de boekhandel verkrijgbaar is, en ook niet welke de prijs is die ervoor betaald, moet worden. Belangstellenden kunnen allicht één en ander aan de weet komen op het volgende adres: Instituut Bartiméus, Utrechtseweg . 84, Zeist, tel, 03404-21544.
K. Muller
"Dit was De Spiegel" - samenstelling Piet TerIouw. Uitg. Zomer en Keuning, Wageningen.
Prijs f 19,90.
Het onderschrift van dit boek luidt: "Een boeiend beeld van ruim zestig jaren christelijk-nationaal weekbladnieuws ((1906-1969)".
Inderdaad, een boeiend beeld; een 'kostelijk kijk- en snuffelboek', zoals de uitgever het noemt.
Ex-Spiegelredakteur Piet Terlouw heeft uit meer dan honderdduizend pagina's een 150-tal gekozen voor de samenstelling van dit boek. Wat het boek te zien geeft zijn dus 150 originele Spiegel-bladzijden zónder kommentaar.
Het enige commentaar in dit boek moeten we lezen in het voorwoord van Ben van Kaam en de inleiding van de samensteller. Uit dat voorwoord één citaat: "In de jaargangen van dit populair familieblad ligt niet minder dan het wereld- en mensbeeld opgeslagen van een volksdeel compleet met ontwikkelingen."
Met andere woorden: zo'n boek als dit geeft de interesse weer van een groot deel van het protestantse volksdeel gedurende de jaren 1906-1969. Vanuit dat oogpunt alleen al is dit boek boeiend en interessant.
Maar is dit historische gezichtspunt de enige reden waarom dit boek gepubliceerd wordt? Is het alleen samengesteld om de nieuwsgierigheid naar het venleden te bevredigen? Of is er, meer aan de hand?
]k denk het wel. Dit boek staat immers niet op zich zelf; er worden tegenwoordig meer van dergelijke boeken uitgegeven en verkocht, Boeken die het verleden trachten op te roepen en tegenwoordig te stenen. En dan kunnen we ook nog op andere dingen dan boeken letten: de kleding, die in de mode is, de vraag naar antiek, etc. Dat zijn allemaal even zovele uitingen van nostalgieverlangen, heimwee naar dat verleden.
Ik denk, dat dit boek daar ook een uiting van is. Dit boek gaat uit van dat heimwee en wakkert tegelijkertijd dat heimwee ook aan.
Als dit waar is, dan zou de keerzijde van deze nostalgie weleens kunnen zijn: angst voor de toekomst.
En dat is niet zo'n goede zaak.
Nogmaals: dit boek staat niet op zichzelf; het is een uiting van een nostalgisch levensgevoel.
Maar als zodanig is het boeiend en aanbevelenswaardig! Uitstekend geschikt als kado.
K. Müller
De aarde is er ook nog
Eind 1974 verscheen hij de uitgeverij Zomer en Keuning in Wageningen een boekje over de milieuverontreiniging. Ds Hans Bouma uit Hilversum interviewde negen bekende theologen: Berkhof. De Graaf, Heering, Okke Jager, Roscam Abbink, Rothuizen, Schildebeeckx, Strijd en Verkuyl en enkele milieu-deskundigen onder wie Goudzwaard. Schuurrnan en Voous.
Het is een opvallend aardig boekje geworden. Heel verschillende benaderingen van het milieubeheer; daardoor is het een tamelijk evenwichtig geheel geworden.
(Jammer dat een socioloog in dit boek ontbreekt).
Hans Bouma heeft in zijn gesprekken vooral de vraag centraal gesteld: wat is Gods bedoeling met de mens. Ook de verhouding mens-en-natuur neemt een belangrijke plaats in.
De ondertitel van dit boek luidt: op zoek naar een ethiek van het milieubeheer, Uit het boek blijkt, dat de geinterviewden sterk bezig zijn met de vraag: hoe en met wellike opofferingen moet de mens gaan leven en samenleven, teneinde ontwikkeling van planten, dieren en grondstoffen (in hun grote verscheidenheid) tot hun recht kunnen komen en/of zorgvuldig te beheren.
In dit boek worden veel zinnige dingen gezegd; en dat in 205 blz en voor f 18,90.
Gauw kopen! Je wordt er beter van.
H. E. S. W.
Kerken in Oost-Europa
De oplettende lezer heeft natuurlijk gemerkt, dat we de laatste jaren regelmatig aandacht aan de kerken en de christenen in Oost-
Europa hebben besteed. Hoewel we ons steeds kritisch ten opzichte van ds Wurmbrand hebben opgesteld, is de nood van de Oosteuropese christenen ons zeer ter harte gegaan.
We hebben juist het nieuwe boek van dr J. A. Hebly en enkele andere auteurs gelezen, getiteld: Kerken in Oost-Europa; een uitgave van Ten Have, Baarn; 145 blz, f 16,50.
Twee jaar geleden bespraken we het boek van dr Hebly: Protestanten in Rusland - de honderdjarige weg van strijd en lijden (uitg. Kolk, Kampen).
Dr Hebly is hoofd van het Instituut voor Missiologie en Oecumenia in Utrecht. Hij staat bekend als een goed en betrouwbaar kenner van de Oosteuropese kerkelijke situatie.
Hij opent dit boek met een algemene beschouwing over "het communistisch regiem en de kerken".
Op zich zelf bevat dit verhaal niet veel nieuws, maar het heeft zijn verdienste in de ordelijkheid. De schrijver zet de informatie keurig op een rijtje, overdrijft niet, wordt niet emotioneel, taxeert evenwichtig en reëel. Zijn verhaal geeft inzicht over de halfslachtige houding van Russische kerkleiders, conflicten tussen kerkleiders en gelovigen, de dialoog clhristenen en marxisten.
Verder volgen belangrijke en boeiende bijdragen van drs A. Burg, dr Hebly, dr Ter Vrugt- Lentz, drs W. Sleddens en mevr. Hanekamp, Zij schrijven achtereenvolgens over de kerken in de Sovjet-Unie, Roemenië, Bulgarije, de DDR, Tsjecho-Slowakije, Joegoslavië, Polen en Hongarije.
Het artikel van de heer Burg over de Sovjet-Unie heeft een opvallend manco: het behandelt alleen de Russisch-orthodoxe kerk. Van de baptisten, rooms-katholieken en andere kerken lezen we niets.
Dat kan natuurlijk niet. Als hij over Bulgarije en Roemenië schrijft bespreekt hij deze kerken wel ...
Mevr. Hanekamp zegt nadrukkelijk alleen over de protestantse kerken in Hongarije te schrijven.
Akkoord, maar 't is wel een beetje eenzijdig, gezien de algemene titel van het boek.
Er zou meer kritiek te spuien zijn.
In elk geval vind ik de meeste overzichtjes iets te summier.
Toch ben ik blij met dit boek.
De geboden informatie is goed en tamelijk evenwichtig. Ze geeft een duidelijk beeld van wat dr Hebly eens noemde: een weg van strijd en lijden. In dit boek spreekt hij over geruïneerde kerken.
Dat Wurmbrand in dit boek netjes terecht gewezen wordt, lijkt me juist. Maar wel dit: waar Wurmbrand op wijst - de ondergrondse kerk en aanverwante verschijnselen - (hij mag het nog zo overdrijven) in het boek van dr Hebly komt het te weinig aan de orde. Er is in Oost-Europa aan kerken en religieuze groeperingen (bewegingen) méér; dan de lezer van dr Hebly's boek misschien zou denken.
H. E. S. W.