Psalmberijming
1976-01-16
• Een oproep - Jaargang 20
- nummer 3
De artikelen die ds G. Visee in mei jl. in dit blad schreef, o.m. met betrekking tot die zaak van de psalmberijming, zijn naar wij vertrouwen, aan de lezers niet ontgaan. In het nr. van 8 aug. jl. verscheen intussen een artikel van de hand van br Melis Lok, met als titel "Een schriftgetrouwe psalmberijming?". welk artikel naar wij menen - niet alleen als recensie was bedoeld, maar tegelijk als een reactie op de artikelen van ds Visee. Wat de lezers van "Opbouw" in het hier volgende onder ogen krijgen, wil ook zo'n reactie zijn, met de uitgesproken hoop, dat het mag dienen om de belangstelding voor het onderwerp gaande te houden, resp. te verlevendigen.
• Lijdensweg
Uit de korte schets die br Lok gaf van wat zich sedert de vrijmaking ten deze alzo heeft voorgedaan, is wel duidelijk. dat m.b.t. de materie van de psalmberijming van een lijdensweg mag worden gesproken.
Wie, zoals ondergetekenden, de gang van zaken met belangstelling hebben gevolgd en nu, na een periode van zeg een kwart eeuw, de rapporten van de desbetreffende deputaten nog eens doorlezen, worden wel getroffen door de zigzagkoers die zich aftekent zowel in de door opeenvolgende synodes verleende opdrachten, alsook in de rapporten van deputaten en de daaromheen gevoerde discussie. Hierbij moet dan wel in aanmerking worden genomen, dat zich tijdens de uitvoering door deputaten van de hun toegewezen taak, bij herhaling situaties hebben voorgedaan, welke die uitvoering doorkruisen of Voor het minst bemoeilijkten.
• Wat is er in feite nu bereikt ?
Het antwoord moet luiden: niet veel! Maar datzelfde geldt - helaas - over heel de linie van het kerkelijk samenleven. De vrijmaking heeft geen greep gehad op zaken als psalmberijming, liturgie e.d. Anderen gaven de toon aan.
Niet ten onrechte schreef br Lok "wij hebben destijds de boot gemist", waarbij hij doelde op de ontstaansgeschiedenis van de I.K.B. (blauwe boekje), Gevolg: onze kinderen met uitzondering ven die op vrijgemaakt Geref. scholen en dat zullen er tegen óns bedoelen, niet velen zijn - leren op school de psalmen uit het blauwe boekje. Toch - en ook dát mag hier wel eens worden vastgesteld - is en wordt er nog steeds door leden van de vrijgem. kerken serieus gewerkt aan de totstandkoming van een nieuwe psalmberijming. Dat het resultaat na zoveel jaren - nog - niet heeft geleid tot een volledige proefbundel, mag die brs en zrs niet worden verweten. Feit is, dat ze al die jaren door op niet te verontschuldigende wijze alleen gelaten werden bij hun ernstig pogen althans op dit punt WAAR te maken dat de vrijmaking heus iets meer is geweest en nóg is, dan b.v. een hergroepering van gelijkdenkenden.
Br. Lok wees reeds op de “Stichting ter verkrijging van een Schriftgetrouwe Psalmberijming", waarin nu, behalve vrijgemaakten ook brs uit andere kerkgemeenschappen samenwerken.
• Levenskansen?
Br. Lok stelde -in zijn bespreking van bundel 4 der genoemde Stichting de vraag, beter gezegd hij gaf de stichting in overweging zichzelf af te vragen hoe groot de levenskansen zijn van haar werk.
Mogen ondergetekenden - wetend daarin namens de Stichting te spreken - bij deze die vraag beantwoorden? Welnu: zij die tot de werkgroep der Stichting behoren, hebben - en dat was br. Lok kennelijk niet bekend - tot en met ernaar gestreefd te komen tot zekere samenwerking, contact of hoe men het noemen wil, met de kerken "binnen verband". Hun dringend en schriftelijk appèl op de kerken tijdig en bij herhaling gedaan, werd van de hand gewezen.
Hebben wij ons nadien van hen afgetrokken? Neen en nog eens neen! Wij bleven en blijven ons openstellen om het resultaat van onze arbeid ten dienste te stellen van alle kerken van Geref. belijdenis, ook van die zich van ons distantieerden, terwijl wij onzerzijds van hun arbeid begeren te profiteren. Dus wat óns betreft: geen isolement, maar wél samengaan met allen die t.a.v. de psalmberijming volle nadruk willen leggen op de eis van Sdhriftuurlijkheid!
• Kritiek geboden:
De eis tot kritische beoordeling wordt door boven gesteld uitgangspunt niet beperkt, maar juist aangescherpt. Doch dan dient de kritiek vóór alles te zijn afgestemd op de vraag: wordt hier de Schrift nagesproken in de berijming?
Wij kunnen ons, ook wat de proefbundel betreft, die deputaten "binnen verband" hun kerken aanboden, helaas niet onttrekken aan de indruk, dat per saldo ándere criteria dan die van tekstgebondenheid DOORSLAG hebben gegeven.
• Niveau:
Een psalmberijming moet een zeker niveau hebben, zo zei br. Lok.
Inderdaad. Maar "een zeker niveau" moet dan toch wel in de eerste plaats gelden wat aangaat de mate van overeenstemming der berijming met de Bijbeltekst.
Moeten wij in het VRAAGTEKEN dat br. Lok plaatste achter de titel van zijn bijdrage afleiden, dat hij het Schriftgetrouwzijn van onze proeven in twijfel trekt? Dat hadden wij dan wel heel graag aangetoond wilden zien, En hiermee schijnen wij te vervallen in de ongebruikelijke figuur van kritiek op een recensie.
Toch niet misplaatst dachten wij:, want wás het artikel van br. Lok wel echt een recensie? De eigenlijke "beoordeling" omvatte tien regels druk, waarvan er drie nog dienden om de (volgens br. Lok) verdienstelijkheid van de I.K.B. te suggereren, niet aan te tonen. Br. Lok stelde ook dat de Stichting bij toezending van bundel 4 aan de kerkereraden zou hebben gevraagd haar proeve ook te vergelijken met de I.K.B. Dit moet een vergissing zijn. Wat wij wél vroegen (en altijd weer blijven vragen) is: ons werk te toetsen vóór alles aan de Schrift. Het grote manco dat al die jaren door heeft vertoond is juist, dat men proeven ging vergelijken met andere proeven en dat men niet ALLE proeven toetste aan de Bijbeltekst.
Op dit laatste drongen wij bij de kerkeraden aan.
· Nog verwachting ?
Verwachten wij er zelf nog iets van? Wat dacht u?! Dat wij jaren reeds onze tijd en energie aan deze zaak gaven en nóg willen blijven geven, zonder ons bij tijd en wijle eens rustig de vraag te stellen: zou het wel wat opleveren?
Of: hoe ligt de "markt"? Zijn er kopers? Maar JUIST OMDAT wij begeren volle ernst te maken met tekstgetrouwheid als allereerste vereiste, vertrouwen wij vast op de zegen des HEREN, die machtig is wegen te effenen die nu onbegaanbaar schijnen. Trouwens, wij worden telkens ook weer bemoedigd en aangespoord om door te gaan, door de financiële steun die wij ontmoeten, terwijl het ons ook aan schriftelijke (en Schriftuurlijke) bemoediging niet ontbreekt.
En voorts: br. Lok betwijfelt, als wij goed gelezen hebben, of de synode van Kampen "binnen verband" de haar aangeboden proefbundel zonder meer zal accepteren. Wij delen zijn twijfel.
Zou er dan in die weg bijv. toch nog een opening komen in de schijnbaar zo hechte muur tussen hun en ons werk? Dat geve de HERE.
Secr. der Stichting:
Pro Bernhardlaan 41,
Vlaardingen.
M. LOK
Psalmberijming
• Naschrift:
De redaktie van "Opbouw" zond mij het bovenstaande ingezonden van de broeders Klein en Veltkamp met het verzoek eventuele misverstanden e.d., zo die er mochten bestaan weg te nemen of de bedoeling van mijn vorige schrijven (in Opbouw van 8 aug.) te verduidelijken. Dat wil ik graag doen. De brs Klein en Veltkamp hebben zeker alle aandacht voor hun streven verdiend. Zij hebben (als leden van de zgn. "Haarlemse kring") zich reeds vele jaren ingespannen om een goede psalmberijming te krijgen in plaats van de berijming van 1773. Ze hebben alle deputaatschappen voor de Psalmberijming, die de Vrijgemaakte kerken sinds 1945 hebben gekend, begeleid met hun aandacht en hun proeven van berijmingen.
Dat ik dan toch wat kritische opmerkingen ga maken, wil ieder die dit leest dan ook wel in het juiste licht zien: Het gaat niet om een gelijk hebben; laat niemand ook maar denken dat er geen waardering is voor het streven van deze broeders of van de stichting, waarvan zij nu lid zijn, De zaak van de psalmberijming is een goede discussie waard!
· Lijdensweg
De brs Klein en Veltkamp hebben volkomen gelijk als zij stellen dat er in het verleden een zig-zagkoers is gevaren door de kerken.
Het was de grote zorg voor ieder deputaatschap: Nauwelijks werd gerapporteerd over een bepaalde opdracht, of een volgende synode veranderde de opdracht.
Eerst was het: toetsen van de berijming-Hasper; gevolg: veel kritiek.
Hasper wijzigde; ook op de gewijzigde bundel-Hasper veel kritiek.
Moeilijkheid met Hasper aanvankelijk de gele bundel invoeren of niets.
Dat betekende op dat moment: einde van de bundel-Hasper voor onze kerken.
Maar al spoedig bleek daarna, dat uit Hasper toch wel weer geselecteerd mocht worden.
Tenslotte heeft de synode van Rotterdam-Delfshaven het sein gegeven tot het waarnemen in de Interkerkelijke Stichting voor de Psalmberijming. Maar steeds heeft bij de opdrachten aan de deputaten meegespeeld de vraag, of we ook psalmberijmingen ergens anders vandaan konden halen, die aan de gestelde eisen voldeden.
En in het raam van die laatste opdracht zijn ook meermalen psalmen uit de "Haarlemse kring" beoordeeld.
En, ik moet het er nu wel bij zeggen: te licht bevonden.
Versta mij goed: er was in zo'n oordeel! over die psalmen geen sprake van, dat van de psalmen moest worden gezegd, dat ze niet Schriftgetrouw waren. Maar het totaal van beoordelingsnormen, en dat zijn tenslotte ook de normen, die de "Stichting ter verkrijging van een Schriftgetrouwe Psalmberijming" stelt, werd hierbij gehanteerd.
Ik herhaal ze nog eens: zo dicht mogelijk aansluiten bij de onberijmde tekst; overzetting in verstaanbaar hedendaags Nederlands; goed samenvallend, woordaccent met het melodische accent. En dan gaat het er niet meer om "uit welke hoek die berijmingen komen", maar in hoeverre ze voldoen aan die normen.
(volgende week het vervolg)