Tien tips voor een gastvrije gemeente
2012-08-31
Wat kan uw gemeente gastvrij maken? Bij het antwoord op die vraag helpen praktische tips het beste. We zetten er tien op een rij, voor het grootste deel gebaseerd op het onderzoek naar gastvrijheid in Nederlandse kerken, dat elders in dit nummer aan bod komt. - Jaargang 56
- nummer 17
1 Start met bewustwording
Gemeenteleden zijn de sleutel tot gastvrijheid. Het begin van een gastvrije gemeente is dan ook het bewust worden van uw eigen sleutelpositie hierin. Predikanten en kerkenraden hebben als leiding van de gemeente de taak om deze bewustwording te bevorderen. Dat kan bijvoorbeeld door gastvrijheid als jaarthema te kiezen.
Ook voor gemeenteleden ligt hier een taak. Want hoe staat u op dit moment in de gemeente en hoe zou u persoonlijk kunnen bijdragen aan een warm welkom voor gasten? Het kan helpen om voor ogen te houden dat gasten uw leven kunnen verrijken en u wellicht een geschenk van God brengen.
2 Heet welkom
Het kan voor een nieuweling een behoorlijke drempel zijn om zomaar een vreemde kerk binnen te stappen.
Een welkomstteam bij de deur kan die drempel sterk verlagen. Maar vaak wordt het welkom, zowel bij de deur als aan het begin van de dienst, als erg routinematig ervaren. Dat komt doordat iedereen op dezelfde wijze wordt begroet of doordat het welkom wordt uitgesproken door middel van een vooraf geformuleerde zin. Een persoonlijk welkom zal ervoor zorgen dat gasten zich sneller thuis voelen. Let er als welkomstteam dus op dat u niet iedereen op exact dezelfde wijze welkom heet, waardoor uw welkom minder oprecht lijkt.
3 Maak contact
De kerk die in het onderzoek de prijs won van ‘meest gastvrije gemeente’ werd dat dankzij de inzet van één persoon, iemand die echt de moeite nam om contact te maken. Hij nam zijn Syrische gast na de dienst mee in een kennismakingsrondje in de kerk, en daarna naar huis om mee te eten. In alle gemeenten waar de allochtone projectleden zich wat de invulling van de dienst betreft niet thuis voelden, maar waar zij wel goede contacten hadden ervaren, wilden zij graag nog eens terugkeren. Het is dus ontzettend belangrijk dat u contact maakt met gasten. Kijk op zondag rond of u gasten ziet. Als u nieuwe mensen opmerkt, ga dan naast hen zitten en maak een praatje met hen. Of stap na de dienst op hen af. Gasten – zowel allochtone als buitenkerkelijke gasten – vinden het fijn als ze gezien worden.
4 Wees echt
Gastvrijheid kan niet zonder echtheid. Gasten hebben het feilloos door als u niet echt in hen geïnteresseerd bent. Daarnaast is het niet mogelijk om constant toneel te spelen.
Regelmatig hoorden we van mensen die een gemeente al langere tijd bezoeken dat de eerste ontvangst erg gastvrij was, maar dat er nu niemand meer naar hen omkijkt. Het is daarom belangrijk om te beseffen dat het verlangen om een gastvrije gemeente te zijn meer van ons vraagt dan een hartelijk welkom. Het vraagt om het opnemen van mensen in onze gemeente zodat zij het gevoel hebben bij ons thuis te zijn.
Gastvrijheid vraagt dus ook inzet op de lange termijn.
5 Wees nederig
In een onderzoek naar succesvolle veelkleurige gemeenten in Los Angeles heeft socioloog Gerardo Marti als één van de meest essentiële kenmerken het niet zo spectaculaire woordje ‘nederigheid’ genoemd. Gemeenten die gasten konden ontvangen zonder dat die zich beoordeeld voelden op hun uiterlijk, kleding of accent, waren succesvol. Nog een stap verder: deze gemeenten waren zo nederig dat ze oprecht wilden leren van nieuwkomers, die vaak als geen ander zien wat een gemeente gesloten maakt.
Nederigheid is een cruciale houding bij gastvrijheid.
6 Toon begrip
Gasten vinden het fijn als ze het gevoel hebben dat hun komst gewaardeerd wordt. Dat kan door hun de ruimte te geven zichzelf te zijn en begrip te tonen als zij dingen misschien anders gewend zijn. Zo is het fijn als ook mensen die te laat komen met open armen worden ontvangen. Hoewel ze te laat zijn, zijn ze er wel, en wie weet met welke achtergrond zij naar de kerk komen. Ook kan gasten voorafgaand aan de dienst worden verteld dat zij in de dienst zichzelf mogen zijn, bijvoorbeeld door te staan tijdens het zingen.
Dat kan hen meer op hun gemak stellen.
7 Creëer herkenning
In het artikel Contact is de sleutel tot gastvrijheid (pagina 4-6) is verteld dat de allochtone gasten in een dienst het waardeerden als er bijvoorbeeld voor het Midden-Oosten werd gebeden. Dat was voor hen vanuit hun eigen achtergrond een punt van herkenning.
Om gasten aan te spreken in de kerkdienst moet u bedenken wat de mogelijke achtergrond van die gasten zou kunnen zijn. Spreek bijvoorbeeld in de preek ook mensen aan van wie je niet zeker weet of ze er zijn, bijvoorbeeld ongelovigen of moslims. Misschien dat ze tot nog toe niet in uw kerk te gast zijn, maar dat kan zomaar gebeuren. En dan zou het mooi zijn als ze kunnen delen in de zegen van Gods Woord.
8 Leg onderdelen uit
Een aantal keren is het voorgekomen dat de allochtone christenen de kerkdienst niet goed konden volgen, doordat zij bepaalde kerkelijke of liturgische tradities niet kenden of niet begrepen. Daardoor voelden zij zich er minder betrokken bij die dienst, wat er vervolgens toe leidde dat zij zich ook minder thuis voelden. Het is dus belangrijk dat u zich er als gemeente van bewust bent dat tradities die voor u heel gewoon zijn, voor gasten helemaal niet gewoon hoeven te zijn. Leg mogelijk onbegrijpelijke onderdelen van de dienst daarom uit. Even vertellen hoe het Liedboek van de Kerken werkt en hoe je daarin je weg vindt, waarom de gemeenteleden bij een lied staan of zitten en hoe een gebed gebeden zal worden, kan al een wereld van verschil maken.
9 Drink samen koffie en thee
In 6 van de 26 kerken dronk men geen koffie en thee na de dienst.
Dat vonden de allochtone erg jammer, omdat dat juist het moment is om in contact te komen met andere kerkgangers. En juist dat laatste is cruciaal. Probeer dus, ook al is dat in sommige kerken misschien erg lastig, koffie en thee te faciliteren. Daarnaast is het goed om mensen voor de koffie uit te nodigen, bijvoorbeeld door de dominee aan het eind van de dienst.
Ook vonden de allochtone christenen uit het onderzoek het fijn wanneer ze persoonlijk werden uitgenodigd door een andere kerkganger. Ten slotte (het lijkt vanzelfsprekend, maar het is het niet) is het belangrijk om even te vertellen waar het koffiedrinken plaats zal vinden.
10 Maak als dominee contact
De dominee is in veel gevallen hét gezicht van een gemeente. Nietwesterse allochtonen waarderen het als de dominee een praatje komt maken, omdat leiders in hun hiërarchische cultuur erg belangrijk zijn. Als hij hen verwelkomt, heeft als het ware de hele kerk hen verwelkomd. Ook voor andere gasten is contact met de dominee belangrijk, omdat hij zo duidelijk aanwezig is in de dienst. Een goede manier om contact te maken is bijvoorbeeld door als dominee na de dienst bij de uitgang te gaan staan. Dat maakt overigens de rol van de overige gemeenteleden niet minder belangrijk.
Bovenstaande adviezen maken duidelijk dat gastvrijheid om een keuze vraagt. Een keuze om gasten liefdevol te verwelkomen, zoals ook onze hemelse Vader dat zou doen. Bij Hem is iedereen welkom. Ook de vreemdeling, ook de randkerkelijke, ook de jongere.
Hoe is dat in zijn gemeente?
Henrike Brussee, Debbie den Boer en Rien van der Toorn waren als onderzoekers en opdrachtgever betrokken bij het onderzoek naar de gastvrijheid van orthodox-protestantse kerken tegenover allochtone christenen.