Zorgen voor de schepping met zonnepanelen
2012-09-15
ROTTERDAM – Begin juli werden 28 zonnepanelen geplaatst op het dak van de vernieuwde Westerkerk van de NGK Bunschoten-Spakenburg. Daarmee kan een hoeveelheid elektriciteit worden opgewekt die jaarlijks nodig is voor anderhalf huishouden. De kerk bespaart daarmee niet alleen op de energierekening, maar laat er ook mee zien dat men concreet zorg wil dragen voor de schepping. - Jaargang 56
- nummer 18
Jeroen van der Tang, lid van de NGK Bunschoten-Spakenburg en in het dagelijks leven consultant op het gebied van duurzaamheid, is drie jaar voorzitter geweest van de commissie Fondsenwerving voor de verbouwing van de Westerkerk. Hij schat dat de totale investering in de zonnepanelen zich in ongeveer tien jaar zal terugverdienen.
‘En in 25 jaar tijd zal de aanschaf zich naar verwachting zo’n drie keer terugbetalen als gevolg van de stijgende energieprijzen en belastingen.’ Volgens Van der Tang kwam de plaatsing van de zonnepanelen op het kerkgebouw niet voort uit geformuleerd beleid over duurzaamheid, maar was het een spontaan initiatief vanuit de gemeente, dat ruime ondersteuning kreeg.
‘Er is een avond geweest over liefde voor de schepping en ook een preek over dat thema.
We hebben geconcludeerd dat wij als rentmeesters de schepping in bruikleen hebben en daarmee een verantwoordelijkheid hebben naar God en onze kinderen. We hebben het thema “groen en milieu” te veel laten omarmen door de linkse milieubeweging en daarmee is het wat verwaarloosd in de kerk.’ De plaatsing van de zonnepanelen was niet de eerste stap van de NGK Bunschoten- Spakenburg op het duurzame pad. De kerk koopt sinds kort via het inkoopcollectief Energie Voor Kerken groene stroom en groen gas bij Greenchoice. Volgens Van der Tang wordt daardoor in 2012 een paar honderd euro op de energierekening bespaard.
De steun voor het zonnepanelenplan bleek in de NGK Bunschoten-Spakenburg niet alleen uit woorden, maar ook uit daden. ‘Sponsoring door gemeenteleden en een speciale deurcollecte hebben ervoor gezorgd dat de financiering is rondgekomen zonder dat er een beroep op de Commissie van Beheer gedaan hoefde te worden’, licht Van der Tang toe. ‘De opbrengst van de speciale collecte voor de zonnepanelen was vijfmaal zo hoog als bij een reguliere collecte en bij de plaatsing van de panelen was er veel hulp vanuit de gemeente.’
De zesde dag
Als de kerken rentmeesterschap preken, zou duurzaamheid dan niet van de kerkgebouwen moeten afspatten, bijvoorbeeld in de vorm van zonnepanelen? Jeroen de Haas, voorzitter van de Raad van Bestuur van energiebedrijf Eneco (niet betrokken bij de Bunschotense zonnepanelen), ziet kerken als de natuurlijke doelgroep van zijn onderneming. ‘Kerkgemeenschappen stellen per definitie duurzaamheid centraal. Zorg voor de omgeving is iets wat in kerkgemeenschappen ingebakken moet zitten. Vanuit onze maatschappelijke rol als energiebedrijf zijn we zeker geïnteresseerd in relaties met kerken, kloostergemeenschappen en inkoopcombinaties van bisdommen.’ Hoewel hij geen praktiserend christen is, klinkt De Haas’ rooms-katholieke achtergrond mee in zijn visie op duurzaamheid. ‘Toen ik een keer moest spreken op een conferentie rond het thema “innovatie en idealisme” heb ik mijn bijbel in de Willibrordvertaling gepakt – die ligt altijd achter in mijn auto – en ben ik uit Genesis gaan voorlezen. De zesde dag, over de schepping van de mens.
“En God zag dat het heel goed was.” Na zoveel jaren mensheid zou je kunnen zeggen: innovatie geslaagd! Want de mens was natuurlijk een enorme innovatie. Maar nu is die mens aan renovatie of, beter gezegd, aan heruitvinding toe.’ ‘We zijn erg goed geworden in het bedenken van allerlei abstracte structuren om de wereld te ordenen’, vervolgt De Haas. ‘Deze abstracties zijn onmisbaar, maar we moeten onze oriëntatie op de mens niet veronachtzamen. En oriëntatie op de mens vertaal ik als oriëntatie op verbinding tussen jou en mij, tussen de ander en jezelf. Duurzaamheid is in de kern te herleiden tot: iets doen voor de ander, je verbinden met de ander, ten einde zelf te overleven. Als iedereen dat doet, komen we uiteindelijk ook bij duurzaamheid op wereldschaal. Ik vind duurzaamheid en rentmeesterschap belangrijk, omdat het uiteindelijk gaat om het overleven van de mens.’
Wortels
Volgens Embert Messelink, directeur van de christelijke natuurbeschermingsorganisatie A Rocha Nederland, is het razendsnel opsouperen van de fossiele brandstoffen en de enorme uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen een groot probleem. ‘Het is overigens niet het enige probleem’, zegt hij. ‘Denk ook aan onze consumptie, de vleesproductie, die enorme impact heeft op het grondgebruik in veel landen, en de achteruitgang van biodiversiteit. Kerken die beleid maken voor gebruik van duurzame energie geven te kennen dat ze nadenken over de zorg voor Gods aarde, iets wat elementair is in het leven met God.’ A Rocha probeert kerken te inspireren om hierover na te denken. Via het klimaatprogramma ClimateStewards biedt de organisatie de mogelijkheid om bomen aan te planten in Ghana. ‘Dat is goed voor het klimaat, de biodiversiteit en voor de bestaansmogelijkheden van de lokale bevolking.’ De Nederlands Gereformeerde Kerken hebben volgens Messelink altijd op een goede manier oog gehad voor de zorg voor de aarde. Maar de klimaatverandering vraagt vandaag de dag om een intensivering van de aandacht voor milieuzorg en natuurbehoud, vindt hij. ‘Momenteel zie ik dat duurzaamheid een thema is dat met kracht van buitenaf op de kerken afkomt. Onze uitdaging is deze thematiek te verbinden met de wortels van ons geloof. Mijn verlangen is dat we ons geloof laten “aarden”.
Deze aarde is kostbaar in Gods ogen. De zorg voor de schepping is onlosmakelijk verbonden met het leven met God. Natuurbehoud is een geestelijke zaak. Laten we samen genieten van de schepping, ervoor bidden en ervoor zorgen.’ A Rocha maakt dat concreet via lokale groepen die natuurgebieden adopteren en daar met hun kerkelijke netwerken aan de slag gaan.
Normbesef
Jeroen de Haas van Eneco wil graag met kerkelijke vertegenwoordigers in contact komen om samen werk te maken van duurzame energie. ‘Voor mij is het een uitgemaakte zaak dat duurzaamheid een keiharde noodzaak is en dat we de komende tijd een trend zullen zien in de richting van decentrale energieopwekking. Daarin kunnen kerken hun rol spelen.
Denk alleen al aan het aantal vierkante meters op de daken van kerkgebouwen in Nederland, dat beschikbaar is voor zonnepanelen.’ De Haas vervolgt: ‘Eneco richt zich op samenwerking met de klant, dus ook met de kerken. Die samenwerking is noodzakelijk, want het CO2-
probleem is te groot. Het is niet op te lossen via een wereldregering die reductie van CO2-uitstoot kan afdwingen, maar wel via normbesef van onderaf, zoals het besef van rentmeesterschap in kerken.’ Jeroen van der Tang uit Bunschoten-Spakenburg raadt kerken aan om de stap naar duurzame energie te zetten.
‘Daarvoor bestaat zowel een bijbelse als een financiële motivatie.
Het gemakkelijkste is om over te stappen op groene stroom en groen gas, bijvoorbeeld via het inkoopcollectief Energie Voor Kerken. Een investering in zonnepanelen is ook aantrekkelijk, zeker wanneer die gesponsord wordt. In alle gevallen is het voor kerken goed om bewust met energie om te gaan door middel van zuinige apparaten en lampen die alleen gebruikt worden als het nodig is.’