Bijbel met kanttekeningen
2005-02-25
Het zal slechts weinig lezers van Opbouw ontgaan zijn dat de Nieuwe Bijbel Vertaling verschenen is, de NBV.- Jaargang 49
- nummer 4
Maar dat slechts één maand later de presentatie plaatsvond van een nieuwe ‘Bijbel met kanttekeningen’ zal heel wat minder bekend zijn. De Saambinder, het kerkelijk weekblad van de Gereformeerde Gemeenten, bericht erover in het nummer van 13 januari. Vooraf even ter verduidelijking: de Gereformeerde Bijbelstichting is de organisatie die zich inzet voor het behoud van de Statenvertaling als (enige) kerkbijbel, en ‘Standvastig’ is de naam van het blad dat door deze stichting wordt uitgegeven. Ds. J.M.D. de Heer schrijft:
Hij is een lust om te zien, de nieuwe Bijbel met kanttekeningen van de Gereformeerde Bijbelstichting (GBS).
Echt een kloek werk, ruim drie kilo in gewicht, met een keurige band en een fraaie goudsnede. Achter deze passende vorm vinden we het goud van Gods Woord én de kanttekeningen.
Onze Statenvertalers hebben deze met zoveel zorg bij hun vertaling gevoegd. Daarom kunnen ze eigenlijk niet gemist worden. Laat deze Bijbel met de kanttekeningen maar veel geopend, bijvoorbeeld op onze eettafels, te zien zijn. () Welk een groot verschil tussen de Statenvertaling en de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV). Daarin zijn ook keuzes gemaakt. Helaas veel slechte keuzes.
Dat heeft L.M.P. Scholten in Standvastig uitvoerig aangetoond.
Alleen zijn deze keuzes niet of nauwelijks verantwoord. Daarom moeten we maar niet meedrijven op de verkoopgolven van de NBV. Laten we die vertaling maar buiten de deur houden.
Ze brengt ons gemakkelijk op ernstige dwaalsporen. () Het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die opdracht gaf tot een nieuwe bijbelvertaling, met kanttekeningen.
Het belangrijkste doel van de kanttekeningen was om bij moeilijke vertaalkwesties rekenschap te geven van de vertaling. De synode oordeelde het onnodig en niet raadzaam om opmerkingen van leerstellige aard toe te voegen. De Statenvertalers hebben het laatste toch gedaan. Er is, met andere woorden, heel wat theologie in de kanttekeningen terechtgekomen.
() Een kleine vier eeuwen later mogen we juist blij zijn dat de Statenvertalers de vrijheid hebben genomen om wél leerstellige opmerkingen te maken bij de bijbeltekst. Niet dat ze daarin een heel bijzondere theologie hebben verwoord.
Juist niet, ze hebben laten zien hoe zij in het spoor van de Reformatie de Bijbel lazen. Dat mag in onze tijd best benadrukt worden.
Soms geven mensen de indruk alsof zij voor het eerst de Bijbel lezen. Dan heten de belijdenisgeschriften maar ballast.’De Bijbel alleen’, is dan de slogan.
En ondertussen blijkt men vol vooroordelen te zitten over wat de Bijbel moet zeggen. Laat de kanttekening bij Romeinen 12:7 ons in dit verband de weg wijzen. De hoofdstukken van de Christelijke leer, uitgedrukt in Gods Woord en de artikelen des geloofs zijn voor onze vaderen als een ‘regel, naar welken alle uitleggingen der Heilige Schrift moeten gedaan worden’.
De strijd van onze Dordtse vaderen tegen de remonstranten is heftig geweest. Het waren ook geen kleinigheden die op het spel stonden. Inzet van de discussies was het eeuwige welbehagen Gods, de soevereiniteit Gods, de vragen rond de verzoening en de vrije wil. Deze vraagstukken zijn de eeuwen door actueel gebleven, juist in onze tijd. Hebben we het mis
dat we in een tijd leven waarin
vaak zo heel algemeen gesproken wordt over de verzoening door Christus? Voor wie is de Heere Jezus gestorven? Een catechisant antwoordt argeloos: ‘Voor de mensen’. Voor alle mensen? Enige twijfel slaat toe. Tja, voor alle mensen? Aarzelend klinkt het:’Nee, voor Zijn volk’. Dus Christus is alleen voor de uitverkorenen gestorven? De catechisant trekt een vragend gezicht. Je moet een jonger zusje maar horen zingen:’Jezus houdt van alle kleine kinderen’ of een klasgenoot horen neuriën:’Welk een vriend is onze Jezus’. Dat klinkt toch veel mooier? Mooi? Dit is een algemene verzoening! Daar hebben onze vaderen toch niet voor niets tegen gestreden?
Ja maar, sputtert de catechisant, er staat toch:’Alzo lief heeft God de wereld gehad...’. Een tekst inderdaad waar de evangelische beweging mee schermt om hun algemene verzoeningsleer in de Bijbel te vinden. En God wil toch dat alle mensen behouden worden, valt een ander bij.
Alweer zo’n tekst. Laten we de Bijbel toch ernstig onderzoeken met behulp van de kanttekeningen. Dat kan een middel zijn om ons te wapenen tegen een geest die in onkunde een paar teksten plukt om een dwaalleer aannemelijk te maken. Wie er de tijd voor neemt om regelmatig de kanttekeningen te lezen, zal getroffen worden door de kracht waarmee onze vertalers de algemene verzoening hebben afgewezen. Consequent en systematisch snijden ze elke gedachte af dat Christus voor alle mensen gestorven zou zijn. Vanzelf! Gods Woord leert zo anders.
M.H.T. Biewenga, Enschede