Een fles port maakt stukken gelukkiger dan Jezus
2012-09-29
Waarvoor heeft mijn collega God eigenlijk nodig? Zijn zondag op het water met de boot was gelukkiger dan mijn ochtend in de kerk. Hoe zorgen we ervoor dat de boodschap van de drie-enige God succesvoller is dan die van Recreatie, Zelfontplooiing en Carrière? Die vraag deugt natuurlijk niet. Maar wat dan wel? - Jaargang 56
- nummer 19
Je staat bij de koffieautomaat met je collega (m/v). Met het plastic bekertje in je hand vraag je het je af... Je collega heeft een goede baan en maakt carrière. Is getrouwd en heeft twee kinderen. En niet zomaar getrouwd, maar gelukkig getrouwd. De opvoeding van die kinderen gebeurt gewoon verantwoord. Je bent er soms (bijna?) jaloers op. Natuurlijk, hun leven is druk, maar dat is dat van jou ook. Hun normen en waarden: helemaal oké. Talent in overvloed. Het is zo iemand die je graag in je kerkenraad zou willen hebben. Maar ja, je collega gelooft niet en is ook niet van plan om daar verandering in aan te brengen.
Je neemt een slok koffie en je vraagt je af: Waarom zou mijn collega ook gaan geloven? Waarvoor heeft mijn collega God eigenlijk nodig? Wat ontbreekt er in dit leven? Wat is er mis? Welke vraag is er waar God het antwoord op heeft of is?
Stel, hun huwelijk was niet goed, dan had je kunnen wijzen op een Marriage Course. En als een familielid ziek was, had je kunnen aanbieden om te bidden. Maar er lijkt in dit mooie leven geen behoefte te zijn die God kan bevredigen.
Selling point
Herkenbaar? Voor mij wel. Met vijftien jaar in de automatisering achter de kiezen, had ik heel wat van dit soort collega’s. Maar elke keer als ik mezelf dit soort vragen stelde, trapte ik in een valkuil. De valkuil dat God één van de vele aanbieders is op een markt waar je collega één van de consumenten is. Een markt waar God strijdt met fysiotherapeuten, diëtisten en artsen om de aandacht van mensen met lichamelijke gebreken. Een markt waar Jezus in competitie is met huwelijkstherapeuten, psychologen en Bureau Jeugdzorg als het gaat om een beter gezinsleven. Een markt waar God naast de Flow, yoga en reiki één van de vele aanbieders is voor spiritueel welbehagen.
En dan is het wel vervelend dat er partijen op de markt zijn die simpelweg een beter en meer aansprekend product leveren dan Jezus. Natuurlijk kunnen we dat gebrek aan succes wijten aan zijn vertegenwoordigers, maar het blijft teleurstellend.
Als je eenmaal in die valkuil zit – het wereldbeeld van consumentisme – begrijp je ook niet meer hoe mensen ooit hebben zitten wachten op vergeving en hoe ze dachten een redder nodig te hebben. Een redder waarvan?
De eeuwigheid?
Op een gegeven moment kan het zelfs lastig zijn om je voor te stellen dat mensen Jezus volgen, terwijl ze dat vervolging oplevert. Dat mensen geloven, terwijl ze gesmaad en belasterd worden. Dat mensen vanwege hun vertrouwen op Jezus hun baan kwijtraken, in de gevangenis terechtkomen en misschien zelfs het leven laten.
Welke behoefte vervult God voor Pakistaanse en Noord-Koreaanse christenen? Hun geloof in God kost hen alleen maar en levert niets op. Hij is misschien wel ‘unique’, maar heeft geen ‘unique selling point’.
In reactie op behoeftegerichte evangelisatie gooien sommige christenen daarom de kont tegen de krib. Paulus zei al dat niemand God werkelijk zoekt. En hij zei ook dat het Evangelie niet aansloot bij de verwachtingen van Joden en Grieken. En ook dat hij niet in het minst van plan was om het Evangelie daarom aan te passen.
Voordat je het weet laten de critici van behoeftegerichte evangelisatie dan ook een speler op de markt verschijnen met een product waar niemand op zit te wachten – en dat is dan voor hen het kenmerk van het ware. Of, voor wie dat net te ver vindt gaan, een speler die geen oppervlakkige, maar wel hartsbehoeften vervult.
Uit het feit dat hier bijna niemand op zit te wachten, mogen we vervolgens afleiden dat dat het ware Evangelie is.
Ik zal wel kort door de bocht gaan, maar volgens mij staat in die benadering nog steeds de consument centraal en blijft God nog altijd een aanbieder van producten.
Jezus is Heer
Hoe dan?
C.S. Lewis zei het – vrij vertaald – zo: ‘Ik hang mijn religie niet aan om gelukkig te worden. Een fles port doet dat stukken beter. Als je wilt dat je religie je een comfortabel gevoel geeft, dan raad ik je het christelijk geloof ernstig af.’ Met die woorden in het achterhoofd vind ik het ontnuchterend om te ontdekken hoezeer ikzelf gestempeld ben door het wereldbeeld van de consument. Een wereldbeeld dat mij zo vormt dat – hoewel ik natuurlijk belijd en zing dat Jezus Heer is – ik in de praktijk zelf koning ben. Want de klant is koning. 24 uur per dag wordt mij dit anti-evangelie ingepeperd via reclameblokken, billboards, folders, advertorials en gesponsorde programma’s.
Daarom zoek ik allereerst wegen om me te vullen met de waarheid van het Evangelie. Natuurlijk hebben we daarvoor de geijkte wegen – bidden, bijbellezen, enzovoorts – maar ik heb nieuwe, onderhoudbare levenspraktijken nodig. Daarom geven we in Opbouw regelmatig aandacht aan hedendaagse spiritualiteit. Telkens zoek ik de verbinding en de vertaling naar en vanuit het dagelijks leven, film, muziek en cultuur.
Als tweede: Jezus ging inderdaad vaak in op basale behoeften van mensen.
Hij gaf ze te eten. Hij genas hen. Hij reinigde hen. Daarbij ging Hij voorbij aan wat wij bijgeloof of ongeloof zouden noemen.
Ik vind het verhaal van de bloedvloeiende vrouw die Jezus van achter aanraakt fantastisch. Ze heeft al van alles geprobeerd en gaat dan naar Jezus.
Maar ze doet het ook weer stiekem.
In haar geloof dat aanraken van zijn kleed voldoende moet zijn, vermoed ik geen diepzinnige theologie. Als je leven gestempeld is door consumentisme, zou je zeggen dat zij Jezus benadert als een volgende aanbieder van genezing, en duid je dat daarom positief of juist negatief.
Maar Jezus is bereid om zijn leven stil te zetten en haar erin op te nemen.
Jezus houdt van haar, noemt haar zijn dochter en stelt haar geloof tot voorbeeld. En dan besef ik: Jezus is geen product dat buiten mij omgaat.
Het Evangelie delen is wat anders dan de link naar een website doorgeven.
Hoeveel ruimte heb ik voor mijn collega in mijn leven? Kan en wil ik ruimte maken? Durf ik het aan om werkelijk met ontferming bewogen te zijn en te bidden?
Als derde: ik denk dat het besef en de belijdenis dat Jezus Heer is het echte alternatief is voor behoeftegerichte evangelisatie. Jezus is niet één van de goden, maar Jezus is God en alle andere aanbieders zijn afgoden, niet-goden.
Evangelisatie betekent mensen inwijden, confronteren, prikkelen met en tot een ander wereldbeeld en een ander leven. Een wereldbeeld waarin Jezus alle macht heeft, een wereldbeeld waarin Hij gekomen is en zijn leven heeft gegeven als losprijs voor velen. Het Evangelie is voor mij veel groter dan alleen behoeften. Ik kan de consequenties daarvan alleen maar aantippen.
Tim Keller is één van de meesters in het ontmaskeren van eigentijdse afgoden.
Een diëtiste in mijn gemeentevertelde dat al haar klanten uiteindelijk op zoek waren naar onsterfelijkheid.
Tim Keller zou gewapend met die kennis allereerst dat verlangen blootleggen, en laten zien dat al onze pogingen om dat verlangen te vervullen falen. Daarna zou hij verwijzen naar het kruis, waar Jezus zijn onsterfelijkheid heeft prijsgegeven... Vul de rest maar in. Naast ons hart en onze afgoden krijgt Keller ook haarscherp voor de bühne dat alleen Jezus werkelijk Heer is en wat voor Heer Hij is.
Lees en beluister Keller om hier zicht op te krijgen.
Gul
Omdat Jezus Heer is, kan Hij behoeften in ons leven vervullen. Tegelijkertijd kan Hij ook dankbaarheid verlangen. Ik ben altijd geraakt als ouders op een geboortekaartje melden dat ze dankbaar zijn. Dankbaar aan wie? En dat geldt voor alle voorspoed in ons leven. Op een gepaste manier dankbaarheid aan God uiten is één van de manieren om het Evangelie onder woorden te brengen. Dankbaarheid is zeldzaam en eigenlijk ook overbodig voor consumenten, maar het is eigen aan het Evangelie van Jezus Christus. Misschien vind je een moment bij de koffieautomaat waarop het gepast is om dankbaarheid te uiten.
Dankbaarheid vooronderstelt genade, onverdiende gunst. En dat zit dicht op vergeving en verzoening. Consumenten en producenten doen daar niet aan. Coulance komt het dichtste in de buurt. Maar onze wereld snakt naar vergeving en verzoening, naar gulle en goedgeefse mensen. Miroslav Volfs boek Onbelast – Geven en vergeven in een genadeloze cultuur eindigt met een dialoog tussen Miroslav en een nietchristelijke vriend. Daarin ontdekt Miroslav hoezeer hij zelf een gevende en vergevende God nodig heeft en laat hij ook het verlangen daarnaar ontluiken bij zijn gesprekspartner.
In het verlengde van dankbaarheid en verlangen ligt jaloersheid. De eerste christenen riepen jaloersheid bij buitenstaanders op door hun onderlinge liefde, hun onderlinge zorg, hun band en het delen van hun bezittingen.
Die jaloersheid kon vervolgens twee kanten op. Ze kon veranderen in verlangen of in boosheid. Veel missionaire theologen wijzen daarom op de rol van de kerk – de lokale gemeenschap zelf – voor evangelisatie. Niet alleen de woorden van de kerk, maar de kerk zelf moet verwijzen naar het Evangelie.
iHappiness
Bekering is ook een mogelijkheid.
Paulus riep mensen op om zich te bekeren. Zelfs toen hij op de Areopagus stond en mensen toesprak met een volstrekt ander wereldbeeld dan hijzelf riep hij hen op om zich te bekeren.
Ik vind dit wel een spannende.
Zou je een egocentrische collega tot bekering kunnen oproepen – zelfs al gelooft diegene niet eens in zijn bestaan?
Ik zou wel graag horen wie dat op een goede manier kan.
Maar misschien is het goed om bekering dicht bij Gods huis te houden.
Hoe bekeren we ons, als volgelingen van Jezus, van de drie-enige afgod Recreatie, Zelfontplooiing en Carrière (ook bekend onder de naam iHappiness) en hoe wenden we ons tot de Opgestane Heer en Levende God?
Pieter Kleingeld is predikant van de NGK Maassluis en Missionair Consulent van de NGK.
| Verder lezen Stefan Paas: Jezus als Heer in een plat land. Miroslav Volf: Onbelast – Geven en vergeven in een genadeloze cultuur. bit.ly/Relevant-Opbouw: Engelstalig artikel in Relevant Magazine getiteld Will you follow Jesus even if your life doesn’t get any better? bit.ly/JeffCook-Opbouw: Engelstalig artikel op JesusCreed waar Jeff Cook betoogt dat het belangrijker is dat mensen verlangen dat God bestaat dan dat ze in God geloven. |