Zijn eigendom
1976-06-18
Genesis 1 tot 3 - Jaargang 20
- nummer 25
Dit zijn hoofdstukken waar al enorm veel over geschreven en gesproken is. Ik zou mij niet willen mengen tussen at die schrijvers en sprekers als ik niet met de gedachte rondliep, dat ik bij het lezen van Genesis een eigen bril op had.
Laatst hoorde ik een preek - en dat is misschien wel de oorzaak van dit schrijven geweest - waarin gedreigd werd dat wie een woord toedoet of afdoet ... we moesten allemaal zo lezen als de dominee het ons te lezen gaf!
Zo'n geestelijke tyrannie welkt weerstand.
Van zo'n actie komt reactie.
Ik heb gewoon het recht om te lezen door eigen bril.
En van de bril van theologen, geologen, geschiedkundigen en wat voor brillen er nog meer in de handel zijn, kan ik gewoon zeggen: jullie brillen heb ik niet nodig, m'n eigen bril is mij goed en niemand hoeft mij te dwingen om te lezen door deze of die bril.
Bij het lezen van Genesis wil ik goed beseffen, dat ook boven deze hoofdstukken staat: THORA - ONDERWIJZING.
God de Heer geeft onderwijzing aan zijn volk door de mond van Mozes.
Daarom lees ik deze hoofdstukken met op de achtergrond het onderwijs dat er nog op volgt. Dus Gen. 1, 2en 3 lezen als onderwijs en dat niet los van het onderwijs in het geheel van de Pentateuch.
En dan treft mij bij het eerste vers de overeenkomst tussen Gen. 1 : 1 en Levit. 25 : 23.
In Gen. 1 : 1 staat: In den beginne schiep God de hemel en de aarde.
De Here begint te vertellen, dat Hij de Schepper is, dat houdt in: ook de Eigenaar. Hij kan ·zeggen: hemel en aarde zijn van Mij, en al wat er op is en alle mensen, Het zijn maar vreemdelingen en bijwoners.
Tussen God en zijn schepsel bestaat een bezitsverhouding.
In Lev. 25 : 23 staat: Het land is het mijne dewijl gij vreemdelingen en bijwoners bij Mij zijt. En dan komt er verder een reeks van bepalingen, die allemaal beogen dat niet de een alles en de ander niets zal hebben.
En er staat uitdrukkelijk bij, dit wordt geleerd: opdat niet de een de ander zal verdrukken.
Het zijn heide teksten, die, als we ze lezen in verband met het geheel van de 5 boeken van Mozes, ons sociaal en economisch denken kunnen ombuigen.
Levend en denkend vanuit deze gegevens, uit de Thora, had de kerk leermeester kunnen zijn in de westerse wereld.
Het is erg jammer, de kerk heeft Lev. 25 niet willen lezen vanuit Gen. 1 : 1. Onder de druk van machtigen in de kerk is de leer der kerk steriel geworden en het bezit der aarde kwam in handen van enkelen en de massa van de mensen mocht vreemdeling en bijwoner zijn van de rijken!
En de Heer die de Schepper was, werd niet geëerd.
Zijn schepping
"De aarde nu was woest en ledig en duisternis was over de afgrond en de Geest Gods zweefde over de wateren."
Toen God de hemel en de aarde gemaakt had, was de aarde nog niet bewoonbaar. Het was een grote wildernis.
We kunnen gerust geloven, dat wij mensen er geen begrip van hebben en nooit zullen hebben: wat een enorm werk het geweest is, om de aarde bewoonbaar te maken.
Nog maar een poosje geleden las ik van geleerden uit Rusland, die hadden ontdekt dat de moleculaire eigenschappen van water maar toevallig zo zijn als ze zijn, d.w.z. het had heel anders gekund: hoeveel voorwaarden er al niet gecreëerd moesten worden voor de aarde bewoonbaar was - dat is voor ons mensen niet te begrijpen.
Wie wist een half jaar geleden, dat water maar heel toevallig water is zoals wij het kennen? We kunnen rustig zeggen: de Geest Gods heeft voor ons menselijk begrip zo enorm veel gedaan, toen Hij zweefde over de aarde, dat wij het nooit zullen bevatten. Onze hersens zijn er nu eenmaal te klein voor, om begrip te hebben van de werken, die God werkt. We zijn maar mensen, die een poosje wonen op aarde - en dat met miljarden tegelijk - op aarde, als een erwtje in een oceaan.
Maar als je leest hoe sommigen over die werken Gods spreken, dan kan mij dat toch wel eens ergeren. Ze doen net of ze het zelf ook wel hadden gekund.
Dat ontzag voor de werken Gods is in de kerk ook nooit zo groot geweest.
De gemiddelde theoloog vindt zich niet zo klein. Ze zeggen het wel, maar als je ze 's zondags hoort bidden, dan kom ik er niet van onder de indruk: al maar tegen God vertellen, wat Hij moet doen in de wereld.
En in de theologie ontbreekt dikwijls alle eerbied. God is een begrip, waar geweldig over getwist kan worden.
In de wijsbegeerte gaan ze Hem beredeneren of wegredeneren.
De zes scheppingsdagen
Als we nu verder lezen is het net of we te maken hebben met een bouwwerk.
Het fundament wordt gelegd, de muren worden opgetrokken, het dak wordt aangebracht, het licht en de centrale verwarming worden geïnstalleerd, de provisiekast wordt gevuld, en als dan alles voor de bewoning klaar is, komt de mens.
Wat God allemaal al niet gedaan heeft om deze aarde bewoonbaar te maken, dat is geweldig. Hoe het allemaal gegaan is, is niet te vertellen, want dat begrijpen mensen toch niet. Het is voor ons mensen dikwijls al zo moeilijk om iets te vertellen over óns werk aan medemensen. Die mensen, die niet van ons vak zijn, begrijpen het niet. Hun begrip is niet ruim genoeg om de problematiek van ons dagelijks leven te vatten.
Welnu: het verstand van mensen is helemaal te gering om iets te vatten van de werken van de Here God.
Maar. . . als die mensen, wanneer ze de warmte van de zon voelen en de vruchtbaarheid die door die warmte ontstaat, dan maar eerbiedig holde brengen aan de Schepper van al deze dingen! De Schepper, die dat alles klaarmaakte, dat alles in gereedheid bracht, en zo de aarde bewoonbaar maakte voor mensen! .
Ik heb in de zomer dikwijls de zon over het water op zien komen en dan dacht ik: als ik niet wist, dat er een Schepper was, zou ik de zon aanbidden.
En in zes dagen heeft de Here de hemel en de aarde gemaakt. Dat staat er zo uitdrukkelijk, opdat wij na zes dagen van werken een dag zouden rusten.
Ook dit moeten we lezen in het geheel van de Thora.
Het is het onderwijs voor rust.
Van de zeven dagen een dag rust.
Van de zeven jaar een jaar rust.
Van de zeven maal zeven jaar een jaar rust, waarin alle bezit weer terug keert naar de oorspronkelijke eigenaar.
Want de aarde is ter bewoning voor alle mensen.
De Here God heeft al dat werk niet gedaan voor een paar mensen, neen: voor allemaal.
Het land is van de Here en ieder heeft recht op een stukje van het produktie-apparaat. En dan zegt Lev. 25 : 14: Wie dit niet vatten kan, wil het niet vatten.
De kerk heeft het van de machthebbers inde kerk nooit mogen prediken, Eeuwen van kerkgeschiedenis hebben de echte prediking van Genesis verdonkeremaand.
Ik heb de bril niet van de theoloog, ook niet van de rijke grondbezitter.
Ik wil hun bril ook niet. Ik heb mijn eigen bril en ik lees verder in Genesis.
Adam en Eva
In de hof is Adam bezig met wetenschappelijk werk: hij geeft de dieren namen.
Dat namen geven is noodzakelijk voor het denken en bezig zijn met het geschapene.
Nu zegt Adam: ik heb geen vrouw.
Als je dat leest, is het voor hem een gemis. Zijn soort van vlees is er niet bij. Dat is een opmerking, die heel belangrijk is: hier heb je de echte leer van de emancipatie!
Wie iets kent van de samenleving waarin Mozes de wetten gaf, zad erkennen hoe belangrijk het is, dat er geleerd werd: dat de vrouw hetzelfde vlees heeft als de man.
"Vlees van mijn vlees, been van mijn gebeente".
Wat doet een mens met zijn ei gen vlees?
Beschermen, liefhebben, verzorgen!
Daardoor is het huwelijk geen rechtsverhouding, het is een liefdesverhouding.
Soms lijkt het of het alleen maar een sex-verhouding is.
Nu weet ik wel dat smaken verschillen, maar toch heb ik het gevoel, dat er veel op de tafel van de liefde gezet wordt, wat rotaal geen smaak heeft.
Nu heeft de kerk geen best figuur geslagen, als het ging over het onderwijs in de liefde. Dat is ook wel te verklaren. Ik geloof, dat vele pastoors keurig netjes geleefd hebben. Ze wáren niet zo netjes, soms waren ze homofiel of er zo tegen aan, half om half. Ze voelden zich geweldig verheven boven alle mensen, wier geest niet heerste over hun lichaam.
Dat kwam ook precies in de gedachtenwereld van hun Griekse filosofie - maar voor Adam bleef er geen waardering over.
In de kerken van de Reformatie stond Adam, die trouwen moest, helemaal aan de klant van het kwaad. Die had voor aller ogen bewezen, dat zijn geest niet heerste over zijn lichaam.
Maar Adam had de dieren gezien ...
Ik zou wel eens willen weten: wie heeft wel eens het liefdesleven van dieren gezien, van pauwen b.v.? Dat is geweldig mooi!
Nu, Adam kende dat leven en wist gelijk toen hij Eva zag hoe mooi dat leven bij mensen worden zou.
Mensen zijn geestelijk tot veel meer in staat dan dieren.
Met dat wees van zijn vlees en been van zijn been was Adam bijzonder blij.
Wie het vatten kan, vatte het!
Ze zouden kinderen krijgen.
"De mens zal zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen".
Hier wordt niet gesproken over een rechtsverhouding.
De mens zou gewoon zijn vrouw liefhebben.
Die rechtsbepalingen zijn pas nodig geworden door de zonde.
Maar van den b e g i n n e is dat zo niet geweest!
Liefde voor mensen in Afrika, India, Zuid-Amerika, enz.
Maar om je eigen vrouw lief te hebben, je kinderen lief te hebben, is veel moeilijker dan TV-liefde voor mannen en vrouwen en kinderen in Afrika.
Het is ook veel belangrijker. De ontwikkeling van Afrika zal bepaald worden door de liefde van de mensen in Afrika voor eigen man, eigen vrouw en kinderen.
Een gezin waar liefde is, daar is voor haat weinig plaats. Daar wil de laster niet groeien. Het kwaad spreken van de naaste is er geen geliefde bezigheid. Het groot willen worden ten koste van de ander gáát niet in de sfeer van het gezin. Degene die uit zo'n gezin komt, zal ook in de maatschappij niet op een onbehoorlijke manier voor zijn rechten vechten.
Hij zal ook onrecht kunnen dragen.
De vele wetsbepalingen uit de wet van Mozes, die beogen de positie van de vrouw te beschermen, bewijzen dat het onderwijs uit Genesis huwelijksonderwijs is.
Het was ook wel nodig. In de oude oosterse wereld vinden we de vrouw alleen als bezit beschermd; en dan nog maar alleen de vrouw uit de hoogste klasse van het volk. De machthebbers hadden een hele wereld van vrouwen uit de lagere klassen als jachtveld. Het "weet gij wel dat Gold gemaakt heeft man en vrouwen deze twee zullen tot één vlees zijn" klinkt door de hele Thora, er straalt een licht van uit en het beschermt het leven van de mensen tot op deze dag, Het opent een wereld om elkander lief te hebben en die wereld is groot en ruim.
Dat vals-vrome lieden die wereld niet verkleinen tot een godsdienstige eenheid, waar kinderen eigenlijk maar produkten zijn van lagere lusten.
Dat goddeloze mensen die wereld niet verkleinen tot een wereld van de sex, waar geen plaats meer is voor een vrouw, die niet of niet meer aan de normen voldoet.