Gods geheime plan: Jezus
2012-10-13
Toen ik het boek Gods geheime plan in handen kreeg, was mijn eerste gedachte: weer zo’n Amerikaans boek met een spannende titel. Maar op de flap werd het positief aangekondigd door een predikant die ik wel vertrouw, Jos Douma. Hij schreef: ‘Geen ander boek heeft me meer geholpen om te leren zien waar het op aan komt: dat we als leerlingen van Jezus gelijkvormig worden aan Christus.’ En inderdaad: het is een rijk boek. Het heeft me enorm beziggehouden.- Jaargang 56
- nummer 20
Het heeft me vragen gesteld waar ik niet zomaar antwoord op had en me geconfronteerd met mijn eigen leef- en denkwijze.
Je zou kunnen zeggen: Gods geheime plan is het Koninkrijk van God op aarde zichtbaar te maken in en door Jezus, die het centrum is van dat Koninkrijk en van dat geheime plan.
Gods Koninkrijk is het gebied waar gedaan wordt wat Hij wil. Wie zich aan zijn wil onderwerpt, bevindt zich binnen dat Koninkrijk.
Toen God de mens schiep, heeft Hij hem een ‘koninkrijk’ gegeven, zeggenschap over een afgebakend terrein.
Het was de bedoeling dat wij onze heerschappij zouden uitoefenen in gemeenschap met God. Helaas wilden we heersen op onze eigen manier en hebben we ons van God afgewend.
Door Jezus krijgen we nieuwe toegang tot dat Koninkrijk, door zijn onderwijs en zijn leven waarin Hij voor-beeld is. Gods heerschappij is werkelijkheid geworden en beschikbaar gemaakt door de persoon van Jezus.
Ik moet zeggen dat ik nooit eerder over het Koninkrijk van God heb gelezen of horen preken op een manier zoals dat in dit boek gebeurt.
Zondemanagement
Bij veel christenen lijkt er sprake te zijn van een verschil tussen geloof en leven. Het gaat om de vergeving van zonden. We worden door genade gered, er is voor de schuld betaald.
Daar gaat het om. Hoe we leven doet er niet toe. Althans, de verandering is innerlijk, niet uiterlijk. De redding is gericht op het eeuwige leven en staat los van het leven hier. Jezus is vooral de Redder van onze zonden en niet de Leraar die ons vertelt en voorleeft hoe wij moeten leven.
Het is eigenlijk vreemd dat orthodoxe christenen zo kunnen denken. Maar door het lezen van dit boek ontdekte ik dat ik zelf ook vol zit van dat denken. Ik weet dat we door de opstanding van Jezus als verloste, blije mensen mogen leven, maar vaak blijf ik hangen in tekortschieten.
De auteur schrijft prachtig over Gods vreugdevolle wezen, die blij is over de schepping. Foto’s van de wereld onder water en van de schier oneindige ruimte geven een indruk van de geweldige schoonheid van de schepping.
Ook Jezus had een overvloed aan vreugde, die Hij achterliet voor zijn leerlingen. ‘Dan zal je vreugde volkomen zijn’ (Johannes 15:11). Ik merk dat ik daar te weinig bij stilsta.
In de moderne cultuur is er afstand ontstaan tussen hemel en aarde. Zoals de menselijke geest zijn hele lichaam vervult, zo vervult Gods Geest de hele schepping, de hele ruimte om ons heen. Dat is toch wat anders dan een hemel ver weg.
Voor de Joden was de term ‘hemel’ een eerbiedige aanduiding van God.
‘Koninkrijk der hemelen’ is dus hetzelfde als ‘Koninkrijk van God’. Wij ervaren Gods aanwezigheid jammer genoeg anders dan Abraham. Willard schrijft prachtige dingen over wat het betekent ‘geestelijke’ wezens te zijn, zodat ook de dood uiteindelijk geen macht over ons heeft. Zoals Jezus zegt tot de medegehangene: ‘Nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn’ (Lucas 24:43).
Goede been
Een groot deel van het boek wordt besteed aan de Bergrede. Ik heb altijd gedacht dat de Bergrede een soort ideaalbeschrijving is, die de lat eigenlijk te hoog legt voor ons. Bonhoeffer versterkte dat beeld met zijn boek Navolging. Maar Dallas Willard plaatst de Bergrede juist in de context van de luisteraars: voornamelijk de gewone, arme bevolking, waarvan velen vlak voordat Jezus begon te spreken genezen waren (vergelijk Matteüs 4:23-25).
Jezus stelt eigenlijk twee vragen: welke manier van leven is het goede leven en wat is een goed mens? Het gaat Jezus in zijn onderwijs om de beschikbaarheid van het Koninkrijk der Hemelen. Willard geeft een heel eigen kijk op de zaligsprekingen.
‘Zalig zijn de armen van geest’ vertaalt hij als ‘zalig zijn de geestelijke nullen’, de mensen die religieus niets voorstellen en ook denken dat ze bij God niets voorstellen. Maar vlak daarvoor hadden ze toch maar genezing ontvangen. Jezus vindt ze van waarde, anders dan de wetgeleerden die neerkijken op de ‘scharen die de wet niet kennen’.
Een ander voorbeeld: ‘Zalig de reinen van hart, want zij zullen God zien’.
Het gaat hier om perfectionisten die een kwelling zijn voor iedereen, omdat het nooit goed is. Zelfs voor hen staat het Koninkrijk open. Zij zullen iemand vinden die werkelijk goed is.
Steeds gaat het om zeer herkenbare situaties uit het dagelijks leven. Willards uitleg van de Bergrede zet je voortdurend op het verkeerde (of beter: het goede) been. Het stuk over boosheid en minachting (Matteüs 5:21-25) is zeer verhelderend en ook behoorlijk confronterend. In elk geval voor mij.
De bespreking van het Onze Vader maakt iedere bede heel concreet en brengt die erg dichtbij. De auteur geeft zelfs een heel eigentijdse verwoording, zodat de betekenis ervan nog beter tot je doordringt.
Leerling
Eén van de belangrijkste bedoelingen die Willard met dit boek over Jezus en zijn Koninkrijk heeft, schrijft hij, is ons bewust te maken van de afwezigheid van Jezus als Leraar, zodat we daar verandering in kunnen brengen.
Als we gegrepen zijn door het Koninkrijk van God, hoe kunnen we onszelf dan trainen om van Jezus te leren ons leven te leiden zoals Hij het in onze plaats zou doen?
Het ontbreken van discipelschap is de olifant in de kerk. De fundamentele negatieve realiteit onder de huidige christelijke gelovigen is dat ze nalaten voortdurend te leren hoe ze hun leven kunnen leiden in het Koninkrijk. En die realiteit wordt geaccepteerd.
Het feit dat bij belijdende christenen onderscheid gemaakt kan worden tussen mensen die hun hele leven toewijden aan God en mensen die als consument of cliënt in de kerk komen, is nu al 1500 jaar lang een geaccepteerde realiteit.
Een leerling is iemand die besloten heeft bij iemand anders te zijn om te leren doen wat hij doet. Het gaat daarbij om het hele leven; je kunt niet parttime leerling van Jezus zijn. Ook op je werk, waar je een groot deel van de dag doorbrengt, kun je discipel van Jezus zijn. Door te weigeren aan verkeerde dingen mee te werken, door geestelijke nood te lenigen of door in te gaan op iemands belangstelling voor Jezus. Voorbeeldgedrag en passende woorden zijn beide van belang.
Om leerling te worden is passie en opwinding nodig, zoals bij de gelijkenissen van de parel en de schat in de akker. En je moet helder de kosten berekenen; de dingen die we als leerling ontvangen zijn van groter waarde dan al het andere. Het betekent in zijn woord blijven en dat in praktijk brengen.
Het gaat er niet om dat je de informatie over bijvoorbeeld de drie-eenheid kent, maar dat je die gelooft. Het eerste doel voor een leerling is een voortdurende vreugde vinden in de Vader. Het tweede doel is dat de leerling loskomt van de gebondenheid aan zijn oude, vertrouwde manier van denken, voelen en handelen. Dat kost tijd en vraagt strijd en oefening.
Beide doelen zijn prachtig, maar niet zo gemakkelijk vol te houden.
De auteur geeft wel oefeningen, disciplines om je op God te richten, zoals stilte, studie, aanbidding, gebed en andere vormen van persoonlijke spiritualiteit. Zelf heb ik gemerkt dat groei daarin geen rechte lijn is, maar dat perioden van groei en droogte elkaar afwisselen. Ik ben een paar keer in het klooster geweest en dan ervaar je dat de afwisseling tussen activiteit en stilte heilzaam is. In de hectiek van elke dag is dat vervolgens veel lastiger te praktiseren.
Gods geheime plan is een boek dat je zeer helpt het onderwijs van Jezus te begrijpen en dat je een heel nieuwe kijk daarop geeft. Het heeft me nieuwe stimulansen gegeven om meer werk te maken van het volgen van Jezus.
Willard, D,(2012), Gods geheime plan. De herontdekking van een leven met Jezus. Insideout. Amersfoort.
496p. € 29,95.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.
| In zijn spiritualiteit heeft Dallas Willard veel ontleend aan het prachtige boek van Richard Forster, Het feest van de navolging. Van Forster zijn ook twee boeken over het gebed in het Nederlands verschenen. Ook Jos Douma heeft veel over spiritualiteit geschreven. Verschillende van zijn boeken zijn in Opbouw besproken: De ontmoeting, Kijken naar de Heer en Genade. Zie voor meer informatie over zijn werk www.josdouma.nl. In de Opbouw-nummers 1 en 2 van dit jaar is eveneens veel aandacht besteed aan spiritualiteit. |