JEREMIA
1978-07-07
JEREMIA 21 : 1·10; 34 : 1·7; 23: 1·8- Jaargang 22
- nummer 27
Verbroken eed
Tijdens de conferentie die in zijn vierde regeringsjaar in Jeruzalem was belegd om een coalitie te vormen tegen Babel, had Zedekia nog geen gehoor gegeven aan de adviezen van de valse profeten en van de op Egypte georiënteerde politici. Hij was toen niet in opstand gekomen tegen Babel.
Wel had zijn betrouwbaarheid in de ogen van Nebukadnezar een deuk gekregen en hij had zich in Babel tegenover Nebukadnezar moeten verantwoorden (51: 59). Maar alles was toen nog met een sisser afgelopen.
Zedekia kon weer naar Jeruzalem terugkeren en mocht koning blijven.
Ondanks het mislukken van de conferentie in Jeruzalem, was de geest van verzet tegen Babel bij de valse profeten en bij tal van leiders nog lang niet dood. Integendeel. Men bleef uitzien naar een gunstige gelegenheid om het juk van Babel af te schudden. En een jaar of vijf later dacht men dat die gelegenheid gekomen was. De Farao beloofde de volken die tegen Babel in opstand kwamen, daadwerkelijke hulp. Toen zeiden de havikken in Jeruzalem: die kans moeten we aangrijpen; dit is het moment waarop we gewacht hebben. Ze wisten Zedekia in te palmen en die zegde toen zijn 10-
valiteit jegens Nebukadnezar op.
Ezechiël, die toen onder de ballingen in Babel leefde, heeft dit optreden van Zedekia in een prachtige raadselspreuk aan de orde gesteld (Ezech. 17). Eén punt daaruit moet even onze aandacht hebben: Zedekia verbrak het verbond met Nebukadnezar, dat hij met een eed bekrachtigd had. Dat blijkt de kern te zijn. Het krijgt in Ezechiëls raadselspreuk een zwaar accent (vss. 13, 14, 15, 16, 18, 19).
Telkens weer wordt het benadrukt.
Het verschrikkelijke in Zedekia's optreden is het feit dat hij de eed bij Mij gezworen, veracht en het verbond in mijn Naam gesloten, verbroken heeft. Dat neemt Jahweh Zedekia erg kwalijk.
Grondstructuur
Ik heb de indruk, dat wij in onze tijd nog maar weinig begrip hebben voor dat zware accent. Bondgenootschappen leggen niet zoveel gewicht in de schaal. In bepaalde gevallen zijn ze nuttig en kun je er profijt van hebben.
Maar zodra je in een situatie komt, waarin je denkt dat ze geen profijt meer opleveren, trek je je er niets meer van aan en lap je het hele verbond gewoon aan je laars.
Dat is in de wereld van de politiek een doodgewone zaak, waar nauwelijks nog iemand van opkijkt. Hoeveel verdragen zijn er al niet als vodjes papier verscheurd, omdat het een van beide partijen niet goed meer uitkwam ze na te leven? Hoeveel dure beloften zijn niet op elegante of op zeer onelegante wijze weer ingeslikt, als men vond dat ze teveel gingen kosten?
De HERE kijkt daar wel van op. Nog steeds. Want een verbond behoort tot de grondstructuur van de menselijke samenleving. Trouwens, ook tot die van de verhouding tot God. Wanneer die grondstructuur veracht wordt, stort de samenleving in elkaar en wordt het leefklimaat onmogelijk Wanneer alleen het eigenbelang de doorslag geeft, wanneer eigen profijt het criterium vormt voor het naleven van een verbond of voor het inlossen van beloften, is de basis voor het samenleven weggenomen. Rechtvaardigheid, dat door en door bijbelse woord waar b.v. de Psalmen vol mee staan, betekent dan ook in de eerste plaats de houding van iemand die zich zó gedraagt als binnen het kader van een verbondsverhouding van hem verwacht mag worden.
Zo is een man rechtvaardig, als hij zijn vrouw trouw is en haar niet bedriegt of in de steek laat. Maar hij is onrechtvaardig, als hij het achter haar rug om met anderen houdt of wanneer hij haar afdankt, omdat zijn belangstelling voor haar is weggeëbt en zich op anderen richt. Dat is onrechtvaardig.
Want het betekent een verachten van het verbond tussen hen.
Zo was ook Zedekia onrechtvaardig, omdat hij het verbond met Nebukadnezar aan zijn laars lapte.