Een lage en een drempel hoog doel
2012-10-26
Wat is dat eigenlijk, een missionaire gemeente? Dat is een vraag die we ons in Kruispunt Vathorst vaak gesteld hebben. In dit artikel wil ik iets van die zoektocht delen. Hoe maak je jezelf zichtbaar in de wijk? Hoe houd je vast aan je traditie en blijf je tegelijkertijd midden in de wereld staan? En het belangrijkste: welk doel dien je? - Jaargang 56
- nummer 21
Kruispunt Vathorst begon in 2003 als een missionair initiatief vanuit de Protestantse Kerk Nederland, de Christelijke Gereformeerde Kerken en de Nederlands Gereformeerde Kerken.
Er ontstond ten noorden van Amersfoort een nieuwe wijk en de initiatiefnemers van Kruispunt Vathorst hadden het verlangen om in deze wijk Christus te dienen en Hem bekend te maken.
Inmiddels bestaat de gemeente uit bijna 900 veelal jonge leden. Met mijn 44 jaar ben ik één van de oudere mensen in onze gemeente.
Eén ding was ons in Kruispunt Vathorst van begin af aan duidelijk: een missionaire gemeente is niet een gemeente die op iedere hoek van de straat evangeliseert of folders uitdeelt. Het gaat er meer om hoe je samen het evangelie handen en voeten geeft. Dat betekent dat we ons in Vathorst vooral toegelegd hebben op het zo wervend mogelijk kerk zijn, niet op allerlei missionaire acties. We verwachten meer van het werk in buurten, waarin mensen naar elkaar omzien en samen iets betekenen voor hun omgeving. We willen in de straat, op school, op het werk en op de sportclub laten zien wat het betekent om volgeling van Christus te zijn.
Vanaf het begin is er een sterk verlangen geweest om nadrukkelijk zichtbaar te zijn in de wijk. Zo hebben we lange tijd met het idee rondgelopen om de huizen van gemeenteleden te voorzien van een bordje met een kruis, zodat iedereen in de wijk wist waar een ‘kruispuntpost’ te vinden is. Ook hebben we gewerkt vanuit de overtuiging dat een missionaire gemeente een plek is waar iedereen zich welkom voelt en waar je je niet schaamt om je buren mee naartoe te nemen. Kruispunt Vathorst moet een gemeente zijn met, zoals we dat noemen, ‘een lage drempel en een hoog doel’.
Als we eerlijk zijn, moeten we bekennen dat de zichtbaarheid van onze gemeente in de wijk Vathorst nog wel tegenvalt. We groeien weliswaar hard, maar dat komt ook omdat we in een groeiwijk kerken en een aantrekkingskracht uitoefenen op christenen die op zoek zijn en het in een traditionele kerkelijke setting niet meer kunnen vinden. En dat idee van de kruispuntposten is tot op de dag van vandaag – helaas – nog niet gelukt.
Tegelijk moeten we over de groei die we hebben doorgemaakt ook weer niet al te min doen. We zijn dankbaar dat we een thuis kunnen bieden aan een nieuwe generatie christenen die misschien anders niet meer of niet meer zo vaak in de kerk zou komen.
Traditie
In Kruispunt Vathorst willen we niet alleen missionair zijn, we willen ook een gemeente zijn die zich verbonden weet met de kerk van alle tijden en alle plaatsen. We willen bovendien staan in de gereformeerde traditie. Daarom is het voor ons belangrijk om met onze moederkerken verbonden te blijven. De traditie waaruit we voortkomen bepaalt in belangrijke mate wie we zijn. Het bepaalt ook veel keuzes die we maken.
Zo kiezen we binnen onze gemeente bijvoorbeeld doelbewust voor de kinderdoop en niet voor het opdragen van kinderen. Dat proberen we wel steeds op een zoekende manier te doen, door voortdurend ook de eigen traditie te bevragen en te zoeken naar de weg die Christus ons wijst.
Er bestaat echter wel een grote kloof tussen wat er zich op het grondvlak in onze gemeente afspeelt en wat er op classes en andere vergaderingen wordt besproken. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat je tijdens een kennismakingsbezoek bij nieuwe leden vraagt bij welk kerkverband ze ingeschreven willen worden en dan de vraag terugkrijgt welk verband het goedkoopste is.
Omgekeerd worden op kerkelijke vergaderingen woorden gewikt en gewogen en moeten soms ingewikkelde formules verzonnen worden om de verschillende kerkelijke tradities met elkaar te verbinden, terwijl men daar op het grondvlak niets meer van begrijpt.
We zijn erg dankbaar dat we na gesprekken van een aantal jaren dit voorjaar officieel als samenwerkingsgemeente binnen de verschillende kerkverbanden erkend worden. Er worden nu vanuit de verschillende kerkverbanden drie gemeenten gevormd, die samen een federatie aangaan. Het christelijke-gereformeerde en Nederlands-
gereformeerde deel van onze gemeente zijn inmiddels verzelfstandigd.
Binnenkort zal ook de Protestantse Kerk Nederland volgen.
Het is ons verlangen dat van deze samenwerking een getuigenis mag uitgaan en dat wij als missionair initiatief ook iets mogen teruggeven aan de kerkverbanden waarmee we verbonden zijn.
Dat we wat kunnen laten zien van hoe je christen kunt zijn in de huidige tijd.
Kleine stappen
Iets wat ons denken over missionair gemeente zijn sterk gevormd heeft is de zoektocht naar een eigen gebouw. In een nieuwbouwwijk is het voor kerken niet gemakkelijk om goede huisvesting te vinden. Ook in Vathorst hebben we daarmee te kampen. In de begintijd kwamen we samen in het I-Centrum, een informatiecentrum van de gemeente Amersfoort waar mensen informatie over wonen in Vathorst kunnen krijgen. Toen het I-Centrum te klein werd, verhuisden we naar het Wellantcollege, een school met een redelijk grote aula, waarin we een aantal jaren vooruit konden. Ook dat gebouw werd echter te klein en in het voorjaar van 2009 kwamen we tot de conclusie dat we opnieuw naar huisvesting moesten zoeken.
In diezelfde tijd deden zich mogelijkheden voor om een eigen kerk te gaan bouwen, maar die mogelijkheden waren of erg duur of hadden als consequentie dat ons kerkgebouw buiten de wijk Vathorst kwam te liggen. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om ons niet voor de lange termijn vast te leggen.
De stijl van onze gemeente was om steeds kleine stappen te nemen die corrigeerbaar waren. Dit omdat we goed willen luisteren naar welke weg God met onze gemeente wil gaan, en niet te veel willen uitgaan van onze eigen plannen. Op vergaderingen van het Kruispunt-bestuur nemen we om die reden ook ruim de tijd om samen Bijbel te lezen, te bidden en te zoeken naar de wil van God voor onze gemeente.
Uiteindelijk is ervoor gekozen om binnen de wijk Vathorst twee preek plaatsen te realiseren, één in het Wellantcollege en één in Houtrust, een partycentrum. Dat was geen eenvoudige beslissing, omdat de meningen binnen de gemeente sterk verdeeld waren.
Uiteindelijk is voor de optie van twee preekplaatsen gekozen omdat dat het beste bij het karakter van onze gemeente past. Onze diensten hebben vaak een informeel karakter en zijn sterk gericht op de inbreng van zo veel mogelijk mensen. In wat wij de ‘vrijplaats’ noemen, kunnen aanwezigen bijvoorbeeld hun gebedspunten inbrengen, waarvoor de ouderling van dienst vervolgens bidt.
Willen we een omgeving zijn waarin mensen ook intieme zaken met elkaar kunnen delen, dan zullen de diensten ook een kleinschalig karakter moeten hebben, zo was de redenering.
Het ‘wie’
Wanneer je kijkt naar wat er in Kruispunt Vathorst op het grondvlak gebeurt, dan heeft onze kerk sterk het karakter van een beweging. De gemeente heeft een informeel karakter en er wordt veel nadruk gelegd op kleinschaligheid en onderlinge ontmoeting.
De diensten moeten dan ook niet een al te kerkelijk of institutioneel karakter vertonen. Daarbij past ook een hedendaagse keuze van liederen en een eigentijdse muziekstijl.
Bij alle beslissingen die we nemen, proberen we altijd eerst de vraag te stellen naar het ‘waarom’ van de gemeente, het doel dat we met onze gemeente dienen.
En het antwoord op deze vraag is steeds dat we graag samen met andere mensen in onze wijk Gods aangezicht zoeken en het evangelie van Jezus Christus in onze omgeving bekend willen maken.
Dat de vraag naar het ‘waarom’ van onze gemeente zo’n sterke nadruk krijgt, betekent niet dat de vraag naar het ‘wie’ niet belangrijk is. Het is niet genoeg om als gemeente zichtbaar te zijn in de wijk, het is ook belangrijk om je af te vragen op wélke manier je als gemeente dan zichtbaar wilt zijn.
In Kruispunt Vathorst hebben we op twee manieren nader invulling aan onze zichtbaarheid willen geven. Ten eerste willen we in de manier waarop we als gemeenschap met elkaar omgaan iets van de liefde van Christus laten zien. Johannes 17:20-21 speelde bij die overweging een belangrijke rol.
Ten tweede willen we ons als kerkelijke gemeente vooral kwetsbaar en afhankelijk opstellen. Niet te veel vertrouwen op eigen kracht en er juist ook zijn voor mensen die in onze wijk vaak niet gezien worden.
Voor kerkelijke gemeenschappen is het heel verleidelijk om alleen met interne aangelegenheden bezig te zijn. De vraag naar ‘wie’ je als gemeente bent en in welke traditie je staat, wordt dan belangrijker dan het ‘waarom’ van de gemeente, het doel dat je dient. Het is met name om die neiging te corrigeren dat we zo veel hechten aan het bijvoeglijke naamwoord ‘missionair’.
Strikt genomen is ‘missionaire gemeente’ een beetje dubbelop. Als het goed is, is iedere gemeente missionair en hebben we dus die toevoeging niet nodig. Maar voor ons als gemeente is die toevoeging belangrijk omdat het ons helpt om voordurend weer de vraag te stellen naar de reden waarom we hier in Vathorst bestaan, namelijk om iets van de gestalte van Christus in onze wijk te laten zien.
Binnen en buiten
Op dit moment staan we in onze gemeente op een keerpunt. De gesprekken met de moederkerken zijn vrijwel afgerond en op 9 september werd ds. Marco Hofland ingezegend als nieuwe predikant. Hij volgt daarmee ds. Ron van der Spoel op, die onze gemeente van 2006 tot 2011 gediend heeft. Ook wordt er op dit moment in de gemeente een enquête gehouden om samen de afgelopen jaren te evalueren en te kijken hoe we verder willen gaan.
Als we naar de toekomst kijken, staat één ding als een paal boven water en dat is dat we over enkele jaren een heleboel jongeren hebben in onze gemeente die onderwijs en coaching nodig hebben. We kunnen als gemeente veel investeren in de mensen in onze omgeving, maar als we daarbij niet ook investeren in onze eigen jeugd zijn we geen knip voor de neus waard. Het idee dat je alleen missionair bent buiten de gemeente is bij ons in de praktijk van alledag allang achterhaald. Onze jongeren groeien op in een omgeving waarin ze aan allerlei invloeden blootstaan.
Hen in contact brengen met Christus is één van de belangrijkste verantwoordelijkheden die we als gemeente hebben.
Als kerk staan we middenin de wereld, maar de wereld is ook volop aanwezig in onze gemeente. Misschien is de belangrijkste les die we tot nu toe als gemeente geleerd hebben wel dat het onderscheid tussen buiten en binnen er niet zo veel toe doet. Je kunt nog zulke mooie evangelisatiecampagnes of doelgroepdiensten houden, bepalend is uiteindelijk hoe je als gemeenschap de liefde van Christus vormgeeft. En omgekeerd geldt: je kunt alleen de zoekers en twijfelaars binnen je eigen gemeenschap tot hand en voet zijn, als je zelf ook midden in de wereld staat en weet wat mensen van vandaag bezig houdt.
Over waar de grens tussen binnen en buiten precies ligt, hoef je je niet zo druk te maken. Essentieel is dat je samen steeds weer terug gaat naar de kern van het evangelie: het sterven en de opstanding van Christus omwille van ons behoud. Of zoals ik in het begin van dit artikel al schreef: het gaat erom dat je als missionaire gemeente een lage drempel hebt en een hoog doel.
Jan van der Stoep is lector Religie in Media en Publieke Ruimte aan de CHE en lid van Kruispunt Vathorst. Van 2008 tot 2012 was hij lid van het Kruispuntbestuur, waarvan drie jaar als voorzitter.