JEREMIA
1978-12-08
Akker te koop- Jaargang 22
- nummer 46
Jeremia bevindt zich nog steeds in de gevangenhof van het paleis, waar hij door toedoen van Zedekia terecht gekomen was. Hoewel het voor Jeremia ontegenzeggelijk een verbetering betekende ten opzichte van zijn verblijf in het keldergewelf van Jonathan, betekende Zedekia's ingreep toch geen werkelijke keuze voor Jahweh.
En wie niet voor Hem kiest kiest tegen Hem (vs. 3). Ook bij Ze dekia is sprake van verzet tegen Jahweh.
Jeremia's positie bleef ondanks de verbetering toch erg onzeker. De vorsten hadden hem al eens in een put gegooid. Wie weet wat ze nog meer in hun schild voerden en wat hem nog boven het hoofd hing. Veel goeds hoefde hij van hen niet te verwachten. Bovendien ondervond hij ook de gevolgen van de voedselschaarste: één rond brood per dag is bepaald geen overdaad. Al met al was het een penibele situatie.
En dan komt het woord van Jahweh tot hem: Hanameël, de zoon van uw oom Sallum, komt tot u met het voorstel: koop mijn akker die in Anathoth ligt, want gij hebt het recht van lossing tot de koop.
We krijgen uit de tekst de indruk, dat Jeremia dit niet onmiddellijk als een woord van Jahweh herkend heeft.
Misschien heeft hij het gedroomd.
Tenslotte had hij maanden geleden Al naar Anathoth willen gaan voor een erfeniskwestie. Dat was toen niet gelukt en hij was gevangen genomen.
Maar in zijn gedachten was hij er mee bezig gebleven. En dan droom je wel eens iets dat met de zaak die je bezighoudt, in verband staat. Maar als je wakker wordt, denk je: wat een dwaze, onmogelijke droom! Het bestaat gewoon niet dat mijn neef bij me kan komen dwars door die babylonische belegeringsgordel heen. Dat is eenvoudig onmogelijk. En dan haal je je schouders op en denkt: laat ik het maar zo gauw mogelijk vergeten.
Zo kan het bij Zedekia gegaan zijn.
Maar of hij nu gedroomd heeft of niet, hij is er niet zeker van of hij met een woord van God te maken heeft.
En dan staat ineens zijn neef Hanameël voor hem en doet een beroep op hem zijn akker te kopen. Tóen wist ik, zegt Jeremia, dat het Jahweh's woord was.
Koopbrief
Hanameël moet wel in hoge nood verkeerd hebben om de reis naar Jeruzalem te maken. Hij moest dwars door de vijandelijke linies heen de stad bereiken. Dat was een spannende en gevaarlijke tocht. Als hij gesnapt werd, zag het er niet best voor hem uit. Zo zachtzinnig waren de Babyloniërs ook weer niet.
Vermoedelijk had zijn vader Sallum bij zijn dood veel schulden nagelaten.
Hanameël erfde de akker en kreeg de schuldeisers aan de deur. Hij kon niet betalen en moest zijn erfdeel verkopen. Maar dat deed je als Israëliet niet zomaar aan een wildvreemde.
Daar zocht je een naaste verwant voor. Dat lag in de lijn van Gods wetten. Het erfdeel behoorde in het bezit van de familie te blijven.
Daarom trotseerde Hanameël het gevaar en riskeerde hij zijn leven om Jeremia zijn akker te koop aan te bieden. Want Jeremia was de zgn. losser, de aangewezen figuur om de akker te kopen (vgl. Lev. 25).
Jeremia verklaart zich daartoe bereid.
Er worden getuigen opgetrommeld.
En er wordt een koopacte opgemaakt in duplo. Het ene exemplaar wordt niet, het andere wel verzegeld.
Het is wel aardig te weten waarom men dat zo deed. Met teksten die met inkt op papyrus geschreven waren, kon vrij gemakkelijk geknoeid worden.
Het was niet moeilijk een dergelijk document te vervalsen. Wanneer een van beide partijen de andere er van beschuldigde met de tekst geknoeid te hebben, werd het verzegelde exemplaar in het bijzijn van getuigen te voorschijn gehaald, geopend en gelezen. Met die tekst kon niet geknoeid zijn. Nadat op die manier was vastgesteld wat er stond, werd dit exemplaar opnieuw verzegeld en opgeborgen.
Jeremia volgt de procedure zeer nauwkeurig. Hij weegt het verschuldigde bedrag af (17 zilveren sikkels, 3 ± 200 gram). Daarna geeft hij Baruch opdracht beide exemplaren van de koopbrief (zowel de open als de verzegelde) in een aarden kruik te doen, zodat ze lang bewaard kunnen blijven. Een aarden kruik was de brandkast, de kluis, van die tijd. En aan zijn opdracht voegt Jeremia nog toe: er zullen weer huizen en akkers en wijngaarden gekocht worden in dit land.