Negentig jaar geleden - de daad van Vonkenberg
1978-12-08
't Is goed in ons blad even stil te staan bij het feit dat de student Vonkenberg in 1888 met enkele anderen de Nederlandse Bond van Jongelingsverenigingen op Gereformeerde Grondslag oprichtte. In het Gereformeerd Jongelingsblad van 19 oktober 1928, bij de herdenking van het veertigjarig bestaan van de bond, werden aangehaald de woorden van de eerste bondssekretaris H. J. Flipse: "Den 25sten October vergeten wij nooit!- Jaargang 22
- nummer 46
De Bond was geboren".
Ondanks de veranderingen die sinds 1888 het gereformeerde jeugdwerk heeft doorgemaakt is één ding nog steeds aktueel: het bij elkaar komen van jongelui rond de open bijbel. Dáár ging het Vonkenberg om. Maar dan niet maar wat algemeen praten over de bijbel, maar de inhoud van Gods woorden vooral concreet maken voor de tijd waarin we leven. Vonkenberg heeft goed gezien dat de bijbel niet alleen een boek is voor het godsdienstig leven, terecht heeft hij er herhaaldelijk op gewezen dat Gods verbondswoorden hun betekenis hebben voor het héle leven.
Sinds 1888 is er veel veranderd.
De dingen worden anders gedaan dan toen.
Maar als het goed is komen ook vandaag nog jongens en meisjes bij elkaar om Gods Woord te bestuderen, om daaruit de boodschap voor vandaag te leren, om elkaar daarbij te helpen. Ook vandaag nog staat in het verenigingswerk het Woord van God centraal en zijn onze jongelui zelf daarmee bezig.
Juist die zelfwerkzaamheid, zoals die in 1888 door een stel jongens naar voren werd gebracht, is een geweldige greep geweest. Veel ouderen hebben er toen wel eens moeite mee gehad dat een stel studenten zó een stuk leiding naar zich toetrok. Toch is het nooit de bedoeling van Vonkenberg geweest zich hiermee af te zetten tegen de ouderen. Maar wel heeft hij gewezen op de eigen taak van de jeugd binnen Gods gemeente. Zelf zei hij het zó: "de J.V. heeft ten doel mede te werken aan de vorming van den jongeling voor de taak, die reeds aanvankelijk op hem rust en straks in volle zwaarte op hem zal rusten als belijdend lid der Kerk, als burger van den Staat en als deel uitmakend van de Maatschappij"
.
Ook al zouden wij het vandaag wat anders zeggen, duidelijk is dat hier wordt gesteld dat het jeugdwerk (in de tijd van Vonkenberg waren meisjesverenigingen nog uit de boze) een stuk vorming inhoudt, een stuk bekwaammaking, een stuk voorbereiding voor later. Welnu, als dát vandaag nog op onze jeugdverenigingen wordt gevonden is het goed.
We hoeven ons dan niet druk te maken over de vraag waar die bond van Vonkenberg ergens is gebleven. Als in het C.J.B. (het blad van de "binnenverbandse" jongensbond) wordt geschreven over het negentigjarig bestaan van die bond, dan mag dat van mij, maar het is natuurlijk niet waar.
't Is ook helemaal niet belangrijk.
Belangrijk is dat er ook vandaag nog iets van dat oude ideaal van Vonkenberg wordt gevonden in het gereformeerde jeugdwerk.
Welnu, als ik dan b.v. op weekend jongens en meisjes bezig zie met de bijbel, met het zoeken van antwoorden op discussievragen, met het zèlf formuleren van de antwoorden, dan zie ik in dat alles iets van wat Vonkenberg negentig jaar geleden bedoelde: het bij elkaar komen rond de bijbel.
En daarom is het goed om even om te zien in het verleden.
Want de naam Vonkenberg zegt onze jongelui niets. En de naam Flipse nog minder. Al die mensen die hun betekenis hadden in de geschiedenis van het gereformeerde jeugdwerk, hun namen zijn bekend bij God en dát is voldoende.
Ook wij doen binnen onze gemeenten nog aan jeugdwerk. We hebben geen bond, maar er is een comité dat tracht op schriftuurlijke wijze leiding te geven aan het jeugdverenigingswerk. We doen de dingen anders dan vroeger, we pakken de zaken anders aan.
Eigenlijk doen we dit in navolging van Vonkenberg. Want ook hij ging tóen, in 1888, de dingen heel bewust ánders doen.
Wat hem bezig hield en ons vandaag bezig houdt is echter dat we bezig zijn met de bijbel, het Woord van God dat (en nu haal ik Vonkenberg even aan) oud is maar iets jongs houdt, iets jongs heeft dat nooit oud wordt.
Dát is het blijvend aktuele van de bijbel.
En daarin ligt de blijvende betekenis van het kerkelijke jeugdwerk.
Iets om dankbaar voor te zijn.
Iets om voor te bidden.