DOOFHEID*)
1975-03-14
- Jaargang 19
- nummer 11
Over doofheid en de gevolgen
• Geestelijke vorming
De taalontwikkeling van dove kinderen verloopt geleidelijk via konkrete, zichtbare dingen, gebeurtenissen en situaties.
Pas als de kinderen ongeveer acht jaar oud zijn, kunnen we voorzichtig gaan proberen eenvoudige bijbelverhalen te vertellen. Eerder is er nog niet voldoende taal aanwezig.
Tot dan toe heeft de "christelijke" opvoeding "slechts"
bestaan uit bidden en danken, waarbij de kinderen meestal meebrabbelen zonder te weten, wat ze doen. Wat ouders hun horende kleuters al kunnen leren omtrent de liefde van Jezus door middel van bijbelverhalen, versjes en losse opmerkingen, waardoor zo'n klein kind zich al helemaal een kind van God kan voelen, dat is eenvoudig ondenkbaar voor onze kinderen.
Toch is het belangrijkste van ons werk de leerlingen het evangelie te brengen. Zolang dit nog niet kan met woorden, zullen we voor de kinderen een duidelijk voorbeeld moeten zijn, Aan de hand van plaatjes, tezamen met eenvoudige taal worden de kinderen langzamerhand wegwijs gemaakt in de wegen, die God uitkoos om ook hen tot Zijn kinderen te maken.
We gaan uit de bijbel lezen, eerst uit de eenvoudigste kleuterbijbel: later, als de kinderen ongeveer elf jaar zijn uit een iets moeilijkere bijbel. Het streven is, dat de leerlingen de bijbel kunnen lezen, als ze op 18-jarige leeftijd de school verlaten. Niet alleen de bijbeltaal, ook odegewone boekentaal zal voor een groot aantal dove kinderen altijd een struikelblok blijven, Deze mensen zijn gedoemd opeen niveau te leven, dat ons vrij primitief toeschijnt.
Abstrakte begrippen als"barmhartigheid", "genade", "zonde", "vergeving" en vult u zelf maar verder aan, zijn begrippen, waarmee wij als horenden dikwijls al moeite hebben. Zouden ze dan door doven worden "verstaan"?
• Kerkdiensten
Op alle mogelijke manieren is en wordt geprobeerd de dove mens volledig te laten meefunktioneren in de horende maatschappij. Deze integratie verloopt echter niet altijd even soepel - een gevolg van de gestoorde kommunikatie tussen horenden en doven. Hierbij moet aangetekend worden, dat de horenden hier zéér schuldig staan.
Zij zijn dikwijls degenen, die zich terugtrekken als ze een dove ontmoeten en zij zijn niet bereid om te trachten zich aan te passen aan de wijze, waarop men met een dove moet omgaan.
Ook de kerken gaan in dit opzicht allerminst vrijuit, meestal uit onwetendheid. Dikwijls denkt men, dat de dove de preek in de kerk wel kan volgen als hij maar vooraan zit, zodat hij goed kan liplezen. De preek kan echter onmogelijk begrepen worden! Er wordt te snel gesproken en er wordt veel te moeilijke taal gebruikt.
Kerkdiensten voor horenden zijn absoluut ongeschikt voor doven.
Vandaar, dat men in 1940 de Nederlandse Christelijke Bond voor Doven heeft opgericht, die speciale kerkdiensten voor doven ging organiseren. Deze kerkdiensten worden meestal in een zaaltje bij een kerk gehouden en geleid door predikanten en lekevoorgangers.
Daar doven niet kunnen zingen en orgelspel geen enkele zin zou hebben, worden de liederen, die bij de dienst horen, op een schoolbord of op een rol papier geschreven.
Die liederen worden gezamenlijk opgezegd, De toespraak wordt duidelijk geartikuleerd uitgesproken in eenvoudige taal. Er moet veel licht op het gezicht van de spreker vallen, zodat de kerkgangers optimaal kunnen liplezen. De toespraak kan niet de lengte van een "normale" preek hebben; liplezen is oneindig veel vermoeiender dan luisteren.
Er zijn in ons land drie predikanten, die alleen maar onder doven arbeiden, Zij geven catechisatie, leiden huwelijksdiensten. doopdiensten en belijdenisdiensten. Regelmatig worden er in verschillende plaatsen gecombineerde kerkdiensten voor doven en horenden gehouden.
Het pastorale werk onder doven is volkomen interkerkelijk. Het is (gelukkig) niet mogelijk naast de Blijde Boodschap óók nog de verschillen uit te leggen, die bestaan tussen de diverse kerken van Gereformeerde en Hervormde gezindte.
Versplintering zou hier trouwens zelfvernietiging betekenen.
Het aantal kerkgangers, dat regelmatig de bijeenkomsten bijwoont, is niet groot.
Mocht u toevallig weten, dat er bij u in de buurt kerkdiensten voor doven gehouden worden, dan kan ik u beslist aanraden daar eens heen te gaan. Horende belangstellenden zijn hartelijk welkom!
• Slot
Ik heb geprobeerd u enige informatie te geven over een groep mensen, die niet zijn zoals wij.
We zijn niet gelijk, maar wel gelijkwaardig.
Als we werkelijk, naar het voorbeeld van Christus, diep meevoelen met onze gehandicapte medemensen, dan zullen we, als we een dove ontmoeten, hem vol geduld te woord moeten staan.
En bedenkt u dan ook, dat hij minstens evenveel geduld met u moet hebben. Zorgt u er voor, dat u zó tegen hem spreekt, dat hij u kan begrijpen. Artikuleer duidelijk, spreek langzaam. Ga met uw gezicht in het licht staan. Probeer ook hem te begrijpen, als hij tegen u spreekt. Gebruik eenvoudige taal.
Ik ben mij er volkomen van bewust dat dit artikeltje te summier is, om u een volledig inzicht te geven in de problemen van dove mensen. Die problemen zijn zó ingrijpend, dat een jarenlange omgang met dove mensen nodig is om de omvang van de moeilijkheden te kunnen bevatten.
Wel hoop ik, dat ik een klein kiertje heb opengezet van een deur, die voor velen tot nu toe gesloten was.
*) Per abuis stond boven het eerste artikel vermeld: Slechthorenden.
De lezers zullen begrijpen dat deze term i.v.m. ons onderwerp foutief is en ook Doofheid had moeten zijn.