Op de man af *)
1975-03-14
Taboe en Thora.- Jaargang 19
- nummer 11
Heeft - ook U - uw bijdrage al geleverd in de strijd tegen de taboe's? Dat zult U toch echt moeten doen, als U met uw tijd mee wilt gaan. Vooral geldt dat voor die taboe's, die nog steeds aanwezig zijn op het vlak van onze houding t.a.v. het leven, het sterven en de sexualiteit.
Juist op die punten kent onze samenleving immers nog een menigte van regels en heilige huisjes, die hoe eerder .hoe liever moeten verdwijnen.
Hoe ontstaat zo'n beweging als die van het door breken van taboe's? Wel, eensdeels is het natuurlijk een reactie op een vroegere levensstijl, die inderdaad soms bol stond van eigengemaakte regeltjes, wetjes en conventies. Maar achter de mode van de huidige taboe-vernietiging schuilt natuurlijk méér dan dat.
Wat was eigenlijk een taboe?
Ik geloof, dat de moderne betekenis daarvan nog het beste kan worden omschreven als: een vorm of een regel die niet langer innerlijk kan worden beleefd.
Als namelijk een bepaalde norm niet meer van binnen bij ons leeft, dan loopt ze als het ware leeg; dan wordt ze op hetzelfde ogenblik alleen nog maar aangevoeld als een nodeloze beperking van onze vrijheid.
Taboe's zijn eigenlijk leeggelopen normen. Het zijn leefregels, die voor onszelf tot wetsregels geworden zijn. Omdat ze niet meer van binnen uit als echt en waardevol ervaren kunnen worden, worden ze alleen nog maar aangevoeld als hinderlijke grenzen van buitenaf.
De ondertoon van de hedendaagse anti-taboebeweging is .dan ook naar mijn mening lang niet zo onschuldig als we soms denken.
Wanneer men over de gehele linie in regels taboe's gaat zien, die moeten worden afgebroken, kan dat namelijk wijzen op een ontstellende innerlijke leegheid.
Een leegheid die namelijk niets anders erkent dan de waarde van de eigen ongeremde ideeën en verlangens, hoe !dwaas die ook mogen zijn.
Het kan voor U en mij van belang zijn, hier het Bijbelse woord voor wet in herinnering te brengen. Dat is het woord Thora, en het betekent letterlijk: onderwijzing. Toen God zijn geboden gaf, en bijvoorbeeld sprak over het niet-doden van elkaar, en over het elkaar trouw blijven ook in het sexuele leven, was dat namelijk niet bedoeld als een wettelijk voorschrift van buiten, maar als een onderwijzing, d.w.z. als een dringend advies van binnen-uit daarnaar te leven.
Gods Thora heeft de strekking van: je :kunt natuurlijk anders leven dan zo, maar als je wijs bent doe .je het niet, want die regels zijner nu uitgerekend voor bestemd om jou gelukkig te maken, om te voorkomen dat je in je eigen doldriestheid builen oploopt en jezelf te 'Pakken neemt.
God gaf ons geen regels om onze vrijheid van buiten af in te Verken, maar wegen, waardoor je juist vrijer kunt gaan ademhalen; het zijn wegen waardoor je de sjaloom in je leven ontmoet.
Je kunt dus met echte normen twee kanten uit. Je kunt ze zien als uiterlijke regels - en dan worden het als vanzelf taboe's die eraan moeten, omdat ze onze vrijheid wegnemen. Maar je kunt ze ook zien zoals ze bedoeld zijn - als onderwijzing om innerlijk ter harte te nemen. En dan worden echte normen wegen die je niet missen kunt, juist omdat ze je naar de vrijheid toebrengen.
Daarom is mijn conclusie vanmorgen niet: spaar taboe's, en vecht met man en wacht tegen het omhalen ervan. Dat is een zinloze bezigheid. Mijn conclusie is: spaar de thora. Wees niet zo dwaas om te denken, dat U in uw leven buiten die thora om gelukkig zult worden en vrij zult zijn. Want in feite neemt U zodoende alleen maar Uzelf te grazen, en doopt U het zware risico bij verslaving te eindigen.
Hoe lief heb ik uw thora, want alleen die leert mij te voorkomen, hoe het geluk van anderen en mijzelf finaal te grabbel gooi.
*) Een vijf-minuten-toespraak voor de NCRV-microfoon, 30 januari 1975.