TAIZÉ
1974-09-06
oproep tot eenheid van christenen -- Jaargang 18
- nummer 32
gescheiden door kerkmuren van glas.
De protestantse kloostergemeenschap in Taizé heeft nooit propaganda voor haar aktiviteiten gevoerd. Zij heeft nog nooit iemand uitgenodigd en geen giften aanvaard. Uit eigen beweging kwamen er mensen naar Taizé. Steeds meer. Tegenwoordig tweehonderdduizend per jaar. De broedergemeenschap groeit en wordt steeds bekender. De broeders willen bij elkaar blijven om hun zware en belangrijke taak uit te voeren: het zoeken van bedreigde situaties in de wereld en het helpen van de mens in nood.
• Taizé trekt
De broeders in Taizé propageren hun levenswijze niet als iets dat door anderen nagevolgd behoort te worden. Zij zien hun werk als een opdracht in dit leven, die zij in gehoorzaamheid aan God en alleen onder leiding van Zijn Geest willen uitvoeren. Het is natuurlijk gemakkelijk om kritiek op Taizé te hebben. Je kunt vragen of het echt wel nodig is om het op die manier te doen. En of het wel nodig is om de geloften van het celibaat, van de armoede en van de gehoorzaamheid af te leggen. De broeders in Taizé vinden, dat zij het op deze manier moeten doen. Mensen die kritiek hebben zouden eens aan de woorden van Jezus tot Petrus kunnen denken, wanneer' de laatstgenoemde ziet dat een van zijn mede-
apostelen een andere levensgang krijgt dan hij. Jezus zegt tegen Petrus niet meer dan: Wat gaat het U aan. (Joh. 21).
Wat is de aantrekkingskracht van Taizé? Waarom zoeken zo veel mensen kontakt met Taizé?
Het oude romaanse kerkje werd al spoedig te klein. De duitse 'Aktion Sühnezeichen' (aktie verzoeningsteken) bouwde na de tweede wereldoorlog in verschillende gebieden, die destijds door Duitsland bezet waren, kerken.
Deze kerken waren bedoeld als tekenen van de door het evangelie opgeroepen nieuwe kontakten tussen vroegere vijanden. Ook in Taizé is in het kader van deze aktie een grote 'verzoeningskerk' gebouwd, die aan meer dan duizend mensen plaats biedt. In de tijd van Paas en Pinkster en in de zomermaanden is deze kerk echter veel te klein. Dan zijn er soms meer dan 20.000 mensen tegelijk, die in gastenverblijven en in tenten worden ondergebracht.
Een gedeelte van de voorgevel van de kerk kan omhooggedraaid worden. Tegen de ontstane opening worden twee enorme tenten geplaatst. zodat nog enkele duizenden de kerkdiensten kunnen meemaken.
Lutheranen, Calvinisten, Roomskatholieken, Anglicanen, Grieksorthodoxen en niet-gelovigen uit haast alle landen treft men in Taizé aan. Waarom eigenlijk?
• Zoeken van eenheid
Ik wees er reeds op, dat Taizé geen oude. achter muren opgesloten kloostergemeenschap uit de middeleeuwen wil imiteren.
Zij wil als gemeenschap midden in de wereld staan, vooral in de bedreigde situaties. Zij wil mensen in nood helpen.
In haar werken probeert zij het beeld van Christus te tonen. Dit probeert zij ook in het tot stand brengen van kontakten tussen christenen van verschillende kerken.
Bij de gemeenschap in Taizé Zijn gelovigen van verschillende christelijke konfessies aangesloten.
Vogels uit allerlei kerken strijken elk jaar opnieuw in Taizé neer. De gemeenschap heeft zich er de laatste tien jaar ook op toegelegd om de jeugd van verschillende kerken en landen met elkaar in kontakt te laten komen.
Niet dat men geen oog zou hebben voor reële verschillen tussen de kerken. In Taizé wil men echter aksentueren, dat het gemeenschappelijke en het elkaar samenbindende belangrijk is! Dat er verschillen tussen kerken en konfessies zijn, is duidelijk. Ondanks die verschillen kunnen wij elkaar als christenen herkennen.
In diskussies over geloofsvragen, in het bijbellezen en in het bidden blijken wij zelfs vaak dicht bij elkaar te staan.
In diskussiegroepen wordt niet geprobeerd de verschillen tussen christenen van verschillende konfessies weg te redeneren. De verschillen worden wel gerelativeerd, d.w.z. in relatie gebracht tot iets belangrijkers: het elkaar herkennen, in het lezen van Gods Woord, in het zingen en in het bidden, als mensen die bij elkaar horen!
Wij horen bij elkaar... toch zijn wij gescheiden.
Dit is een tragische zaak, die ook in Taizé duidelijk blijkt. Vooral in de ochtenddiensten. In elke ochtenddienst wordt het avondmaal gevierd. Vrijwel alle aanwezigen nemen hier aan deel.
Rooms-katholieken. die tegen de avondmaalsviering bezwaar hebben kunnen beneden in de crypte van de kerk de mis vieren. Ook in Taizé kan men dus niet bereiken wat .men zo graag zou willen.
Toch gaat er van deze kerkdiensten een grote aantrekkingskracht uit. Drie keer per dag gaat men hier naar de kerk, 's Morgens om half acht is er een dienst met avondmaal van ongeveer een uur.
's Middags om 12 uur en 's avonds om half acht zijn er twee korte gebedsbijeenkomsten van elk ongeveer een half uur.
• Goede liturgie
Rondom de 'Verzoeningskerk' is een 'zone van stilte' afgebakend.
Binnen deze zone wordt niet gesproken.
De kerk is dag en nacht geopend. Er zijn altijd wel mensen, die daar bidden of bijbellezen.
Daarom moet het in en rondom de kerk stil zijn.
We gaan zwijgend naar binnen en zoeken een plaats.
Het buitenlicht valt door de gebrandschilderde ramen zwak naar binnen.
Voor de ikonen branden kaarsen.
Het orgel speelt zacht.
De broeders in hun witte pijen komen binnen. Het zijn er maar ongeveer 45. De anderen zijn elders.
In een kindertehuis in Lyon, in Israël, in Calcutta, in Bangladesh, in Chicago en in andere steden. Juist de afwezigheid van dertig broeders toont het in-de-wereld-
zijn van Taizé aan.
De dienst begint voor ieder zodra hij de kerk binnen is, zijn plaats heeft gevonden en stil bidt. Daarna beginnen wij samen.
De prior Roger Schutz staat op.
Iedereen volgt dit voorbeeld. Er worden een of twee psalmen gezongen.
De psalmen zijn in verschillende talen opgenomen in de (bij de ingang liggende) psalmboeken.
Ieder kan in zijn eigen taal zingen. Daarna leest een van de broeders een bepaald bijbelgedeelte in het Frans. Andere broeders volgen met het lezen van de engelse, duitse, spaanse, (soms nederlandse en een afrikaanse) tekst. Dan wordt het weer stil in de kerk.
Iedereen zit weer. Deze stilte van vijf minuten is bedoeld voor meditatie: nadenken over de betekenis van het gelezen bijbelgedeelte.
Na deze stilte wordt gezongen, ieder in zijn eigen taal.
Dan volgt een gelegenheid voor persoonlijk) stil gebed, dat na een paar minuten overgaat in een door enkele broeders hard-op uitgesproken gebed. Zij doen voorbede voor de broeders, die hun werk in andere delen van de wereld doen. voor Noord-Ierland, lsraël, Cyprus, Bangladesj, Don Helder Camara en voor allen die aanwezig zijn.
De dienst wordt besloten met: "Bewaar ons, Heer, in de vreugde, de eenvoud en de barmhartigheid naar het Evangelie. Zegen op deze dag ons en allen die Gij aan ons hebt toevertrouwd, door Jezus Christus onze Heer. Amen".
De diensten in Taizé zijn liturgisch goed ontwikkeld. Zij maken op elke bezoeker grote indruk.
Vooral voor protestanten, bijvoorbeeld voor Nederlandse gereformeerden met hun liturgisch verschraalde kerkdiensten, zijn de diensten in Taizé een geweldige ervaring.
De liederen, de gemeenschappelijke gebeden en de lofprijzing zijn gebaseerd op teksten, die in de geschiedenis van de christenheid steeds weer zijn gebruikt, omdat zij grote waarde en geestelijke diepgang hebben. Liederen uit de grieks-orthodoxe, de rooms-katholieke.
de Lutherse en de Calvinistische kerken werden overgenomen.
Hier in Taizé, waar ieder zingt, bidt en bijbelleest in zijn eigen taal, waar de aanwezigen knielen, de kaarsen branden en waar het gr-egoriaans gezang van de broeders gevolgd wordt door momenten van absolute stilte voor meditatie: daar wordt de aanwezigheid van God gezocht, de gemeenschap met Hem en met elkaar ervaren en het geloof in Hem ten diepste beleefd.
Wie Taizé bezoekt, beseft dat de drie keer per dag plaatsvindende diensten van Woord, gebed, gezang en 'meditatie niet vrijblijvend zijn. Zij hebben op de aanwezigen grote invloed en bepalen de onderlinge gesprekken.
• Concilie van jongeren
Vooral op de jongeren van alle kerken doet Taizé een appèl. Vorige week werd daar een reeds lang voorbereid jongerenconcilie geopend. Hier worden geen besluiten genomen. (Concilie = samenroeping.) De broeders van .
Taizé doen een oproep aan de jeugd van alle kerken en alle landen om niet vanzelfsprekend genoegen te nemen met de kerkelijke verdeeldheid en met de armoede in de wereld. Het licht van het Woord van God schijnt door kerkmuren heen en de kracht van Zijn Geest werkt door de kerkelijke gescheidenheid heen. Het gaat er niet om verschillen weg te redeneren, maar om deze te doorzien en te relativeren tot het essentiële: de gekruisigde en opgestane Christus.
Dit ervaar je in Taizé. In een gesprek met enkele rooms-katholieken, een anglicaan, een lid van de 'Youth for Christ' en twee Nederlandse gereformeerden, merk je dat kerkmuren van glas zijn.
Vaak heel dun glas ... met vele openingen ... Ondanks alles sta je heel dicht bij elkaar en herken je elkaar.
Het is de kracht van het evangelie, die de mensen dit doet zien en ervaren. Het erkennen van deze kracht en het zien van de werking van de Geest van God door kerkmuren heen noemt men in Taizé een feest zonder einde. Een feest, dat voortkomt uit het geloof in Jezus Christus als de Heer die de liefde van God voor de wereld geopenbaard heeft.
Maar er zijn Bijbelstudies, gebeden en gesprekken voor nodig om hier in je leven iets van te maken. Daarom stonden de diskussies ter voorbereiding van het jongerenconcilie in dit teken: door strijd en gebed kunnen wij mensen met gemeenschapszin worden. De gemeenschap met Christus betekent dat daaruit voortvloeit gemeenschap met andere mensen. Wees als christen een teken van tegenspraak in deze wereld waar die gemeenschapszin niet gevonden wordt. Protesteer tegen de rijken en wijs hen op de armen, juist vandaag in internationale verhoudingen. Protesteer in je kerken en wijs op het zoeken naar kontaktpunten met andere kerken. Het jongerenconcilie wil spreken over de betekenis in ons leven van de opgestane Heer: een feest zonder einde.
“De Opgestande Christus komt in het diepst van de mens: een feest zonder einde.
“De Opgestane Christus komt in het diepst van de mens een feest tot leven roepen. Hij bereidt voor ons een lentetijd van de kerk, een kerk die niet meer over machtsmiddelen beschikt, die bereid is met allen te delen, een plaats van zichtbare gemeenschap voor de hele mensheid…. Hij zal ons bereid maken ons leven te geven, opdat de ene mens niet meer het slachtoffer zal zijn van de andere”.
In Taizé bestaat deze regel: Berust nooit in het schandaal van de verdeeldheid der christenen, die allen zo gemakkelijk de liefde tot de naaste belijden, maar onderling verdeeld blijven.