Prof. mr H. D. van Wijk met vervroegd emeritaat
1974-11-15
Enkele weken geleden heeft prof. mr. H. D. van Wijk zijn functie als hoogleraar aan de Vrije Universiteit moeten neerleggen. Een vervroegd terugtreden, waartoe gezondheidsredenen hem noodzaakten.- Jaargang 18
- nummer 42
Het zou, dunkt me, niet juist zijn dit afscheid in Opbouw, waaraan hij ook jarenlang als medewerker verbonden was, ongemerkt te laten voorbijgaan. Wetend, dat we alle gaven, ook de gaven, ons in de ouderling, hoogleraar en scribent Van Wijk geschonken, van God ontvangen, zullen we daar toch immers in dankbaarheid van mogen en moeten gewagen.
Prof. Van Wijk heeft zich in zijn actieve jaren zelf nooit op de voorgrond geplaatst. Zijn colleges en zijn arbeid waren nooit een gewild vertoon van geleerde woorden. Die had hij ook niet nodig. Zijn gaven werden d60r ieder, die zijn colleges volgde en/ of zijn publicaties las spoedig onderkend.
Het meest sprekende bewijs daarvan waren wel zijn benoemingen -- en dat, terwijl hij nimmer was gepromoveerd eerst in 1955 tot lector in het administratief recht aan de Vrije Universiteit en vervolgens in 1958 tevens tot buitengewoon hoogleraar aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, waarna hij ook aan de V.U. van lector buitengewoon hoogleraar en later gewoon hoogleraar werd. Geen gering bewijs van erkenning van de bekwaamheid van iemand, die zijn rechtenstudie geheel in de avonduren had moeten verrichten.
Maar wie Prof. Van Wijk zelf. zijn onderwijs en zijn instelling wil typeren, kan dat wellicht nog het beste doen door de woorden te citeren, die hij eens aan het slot van zijn openbare les aan de V.U. tot zijn vader richtte:
"Dat U, Vader, deze dag moogt beleven en hier vandaag aanwezig kunt zijn, is mij een reden voor zeer bijzondere verheuging, Moeder en U hebben mij stellig niet voor een functie bij het hoger onderwijs in de wieg gelegd. Toch hebt gij mij, zeker niet beneden de maat van Uw vermogen, in deze richting geleid, en dat niet alleen door wat gij meer opzettelijk en bewust aan mijn opvoeding hebt gedaan, maar ook door de eenvoudige wijsheid, waarmee gij dat hebt gedaan.
En bovendien hebt gij door Uw woord en voorbeeld Uw kinderen gewezen ook op dit woord van de Heilige Schrift: Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HERE stiert zijn gang (Spreuken 16 : 9). In zorgvolle dagen gaf dat rust, in dagen. die naar menselijke maatstaf goede heten.
wees dit de weg voor de dankbaarheid. Ook bij deze nieuwe wending in mijn weg heeft ons beider hart genoeg te overdenken; laten wij overeenstemmen in gebed om de bestiering van ons beider gang door de HERE".
Wie zo zijn taak aanvangt mag op zijn werk een zégen verwachten.
Om zijn arbeid goed te beoordelen zal men in rekening moeten brengen, dat zijn taak -= het onderwijs in het Nederlands administratief of bestuursrecht - lag op het gebied van een van de jongste takken van de rechtswetenschap.
Van Wijk's preadvies voor de Vereniging voor Administratief Recht in 1954, zijn vele artikelen, vooral in het tijdschrift De Nederlandse Gemeente en zijn in 1968 verschenen boek "Hoofdstukken van Administratief Recht" leverden daartoe belangrijke bijdragen. Het mag dan ook tot voldoening stemmen. dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten het mogelijk heeft gemaakt, dat een keuze uit zijn artikelen ter gelegenheid van zijn afscheid werden gebundeld. De titel van deze bundel "Besturen met recht" typeert het werk van Van Wijk bijzonder goed. Er was waarschijnlijk geen onderwerp dat hem meer ter harte ging in zijn publicistische arbeid, dan de rechtsbescherming van de burger.
Het is niet nodig te zeggen, dat hij daarbij én burger én overheid beiden ten volle hun waarde liet behouden. Besturen was voor hem metterdaad een zaak van recht.
Recht was voor hém daarbij zeker niet datgene, wat het nazisme er van had gemaakt, nl. hetgeen nuttig is voor de staat. Wat de consequenties van een dérgelijk stelsel zijn, heeft hij in de oorlogsjaren en daarna aan de lijve ervaren.
Wat recht dan wel is en kan zijn, dat heeft hij met al de werkkracht en scherpzinnigheid, waarmee hij begiftigd was, benadrukt.
Het uitbouwen van die rechtsbescherming lag hem steeds na aan het hart.
Zijn terugtreden valt in een periode.
waarin de Staten-Generaal zich bezig houden met het zgn. wetsontwerp administratieve rechtspraak overheidsbeschikkingen.
Wanneer dat wetsontwerp de eindstreep haalt zal er aan .de Raad van State een nieuwe afdeling, de afdeling rechtspraak, worden toegevoegd. Menselijkerwijs gesproken zou niemand in ons land met meer recht voor een benoeming in deze nieuwe afdeling van de Raad van State in aanmerking zijn gekomen als Van Wijk, wanneer zijn gezondheid hem dat zou hebben toegestaan.
Maar ook hier geldt het door hemzelf geciteerde Schriftwoord "Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HERE stiert zijn gang".
Moge het hem, nu hij met zijn echtgenote Amstelveen sinds kort weer heeft ingeruild voor het hun vanouds zo vertrouwde Drente, ook bij "voortgaande terugtred" (de titel van zijn inaugurele rede aan de V.U.) tot troost zijn, dat een vertrek nog geen afscheid is en dat toch, door alles heen. eenmaal een wereld komt, waarin metterdaad ten volle geréchtigheid zal heersen.