Boekbesprekingen
1974-11-22
In de Ichtusreeks verscheen bij de uitgeverij Buijten en Schipperheijn te Amsterdam een boekje van ds M. P. van Dijk. De titel is "De uitdaging van het neo-marxisme".- Jaargang 18
- nummer 43
Prijs f 7,90.
De titel van dit 118 blz. tellende boek dekt de inhoud niet helemaal.
Wij kennen in deze eeuw veel verschillende stromingen in het marxisme. De bewoners van het Kremlin interpreteren Marx heel anders dan Mao. Fidel Castro doet het op bepaalde punten weer anders en verschilt weer van wijlen Allende. Verder kunnen wij natuurlijk nog de neomarxistische Frankfurter Schule noemen. Ernst Bloch neemt weer een aparte plaats in. Ook in Frankrijk zijn verschillende stromingen te onderkennen, om van de Verenigde Staten nu maar te zwijgen.
Ds Van Dijk heeft zich voornamelijk beperkt tot Ernst Bloch en Marcuse. Verder blijkt de uitdaging van het neo-marxisme ook enkele politieke theologen te betreffen.
De theologen Matz, Moltmann, Pannenberg en Sölle nemen in zijn bespreking de belangrijkste plaatsen in.
Kort samengevat kan ik zeggen, dat vanuit het evangelie de bezwaren tegen de politieke theologie duidelijk geformuleerd is in eenvoudig Nederlands gesteld, maar hij simplificeert de problemen niet op aanvaardbare wijze.
Hij laat zien, dat de marxistische filosofen en theologen belangrijke problemen aan de orde stellen, die voor ons een uitdaging zijn!
Deze problemen vragen ook van ons om een antwoord en de schrijver voert niet voor niets een pleidooi voor een evangelische maatschappijkritiek.
Dit is een verdienste van dit boekje te noemen.
De schrijver hakt niet met een botte bijl op de marxisten in. Hij probeert ook niet alleen die punten bij hen op te noemen waar hij het niet mee eens is. Hij wil met hen in diskussie gaan en ook de sterke kanten van de marxisten tot hun recht laten komen. Hoewel het boekje zeer eenvoudig geschreven is, blijkt er uit dat de schrijver zijn marxistische gesprekspartners serieus neemt.
Ethiek en pelgrimage is de titel van een 103 blz. tellend boekje van prof. dr W. H. Velema uit Apeldoorn. Uitgegeven door Ton Bolland te Amsterdam. Prijs f 9,50.
De volgende onderwerpen komen aan de orde: Is vreemdelingschap een vlucht? Wat zijn de bijbelse gegevens in het oude en in het nieuwe testament? Calvijn moet natuurlijk even opdraven. Ook Kuyper en Schilder komen er aan te pas. 't Kan niet missen. Vervolgens wordt een uiteenzetting gegeven over de dekonfessionalisering, over het kompromis en over nog enkele daarmee in verband staande problemen.
Ik vind het moeilijk over dit boek een oordeel te geven.
De schrijver geeft in bijna alle opzichten een duidelijke uiteenzetting.
'k Heb geen moment in m'n haar zitten krabben en gepiekerd over de vraag: wat bedoelt 'ie daar nou mee? nee, 't is allemaal juist glashelder. Toch is dit mijn probleem met dit boek.
Het is op essentiële punten iets te gemakkelijk. Er wordt over de antithese, de kultuuropdracht, het vreemdelingschap en de pelgrimage gesproken, maar er is in de bespreking te weinig te merken van de spanning die deze onderwerpen zelf met zich mee brengen in het konkrete leven van de mens.
In het bovenstaande werd over de uitdaging van het neo-marxisme gesproken. In het boek van ds Van Dijk merk je de spanning van de uitdaging regelmatig. Ik zeg niet, dat in de beschouwing van prof. Velema geen spanning zit. Maar gezien de met spanning geladen problemen als anti-these en pelgrimage, komt daar in het boek te weinig van naar voren.