EEN WITTE KERST
1974-12-20
Hebt u er wel eens over nagedacht, wat kleuren betekenen bij het kerstfeest? Want ieder wil wel graag een witte kerst. En bij die witte kerst denken we graag hulst en sparrengroen. Terwijl alles pas compleet is wanneer daar rode bessen, rode kaarsen en linten tegen contrasteren.- Jaargang 18
- nummer 47
Zonder rood, wit en groen lijkt het kerstfeest niet echt. 1) Jawel, kleuren spelen een ontzaglijke rol in ons leven. Let op de verkeerslichten, als uw leven u lief is. En kleuren hebben alle eeuwen door dezelfde symbolische betekenis, dragen een enorme lading mee.
Denk maar aan rood. Staat het verkeerslicht op rood, dan moet u stoppen. Want rood is onveilig. Bloed. Dood!
Springt het licht op groen, dan kunt u vooruit: veilig de toekomst tegemoet.
De natuur is meest groen en daar past uw jachtkleding zich bij aan. Het leven blijkt bijvoorbeeld uit bladgroen. Nieuw groen aan de bomen betekent nieuwe hoop, nieuw leven.
En wit? Denk aan een onbeschreven blad papier. Denk aan een bruidsjapon.
Denk aan een schoon tafellaken, aan schone kleren, aan een wit licht in het duister. Denk aan een schone toekomst. En denk aan sneeuw, och natuurlijk, denk aan een witte kerst!
Feller contrast dan rode bloedsporen in witte sneeuw is haast niet denkbaar.
Voor de buitenman zijn deze schottekens onweerstaanbaar. Na de varkensdrijfjacht, na de bers 2) op de reegeit, zult u zweetdruppels 3) in de sneeuw aantreffen! Geen jager of hij werkt het spoor uit, wil er het zijne van hebben. De keten van rode signalen brengt hem met zekerheid bij zijn doel. Want aan het eind, dat weet hij, ligt het wild.
Maar het kan ook anders gaan. U hebt voor donker het beschoten wild niet kunnen bereiken, maar weet het zweetspoor. En als u bij het eerste morgenlicht naar het veld gaat ... heeft een verse sneeuwlaag alles bedekt.
Heeft de nazoek onmogelijk gemaakt. Geen spoor meer te vinden.
Een spons over de dag van gisteren.
We zitten trouwens wèl in het tijdperk van het bloed. Ondanks kerstfeest.
Sedert Kaïn zijn broer doodsloeg is er wat bloed gevloeid. Stromen bloed op de slagvelden, terreur in grote steden, rassenstrijd in alle werelddelen, martelingen in concentratiekampen. Ook in onze jachtvelden vloeit bloed. Dierenbloed; weliswaar minder kostbaar dan mensenbloed - maar even rood!
Maar er komt een eind aan het bloedige tijdperk. In de kerstnacht is van hogerhand vrede op aarde beloofd. U kunt er zeker van Zijn.
Eeuwige jachtvelden bestaan niet. Integendeel. De oude profeet Jesaja, die voor duizenden jaren over het komende Kerstkind schreef, beeldde die vrede op aarde uit in de volgende poëzie:
Dan zal de wolf bij het schaap verkeren
en de panter zich neerleggen bij het bokje;
het kalf, de jonge leeuwen het vee
zullen tezamen zijn
en een knaap zal ze hoeden;
de koe en de berin zullen samen weiden,
haar jongen zullen samen neerliggen
en de leeuw zal stro eten als het rund;
dan zal een zuigeling
bij het hol van een adder spelen
en een peuter zal zijn hand uitsteken
naar het nest van een gifslang.
Dat is pas vrede! Als daar een tijd komt, waar de wolf met het lam vreedzaam kan verkeren - dan zijn zelfs de hevigste tegenstelling overbrugd. Dát is pas vrede!
De ontdekkingshreizigster mevrouw A. David-Neel vertelt in haar roman Mipam over de Tibetaanse lama's. Door concentratie en meditatie weten die monniken een graad van zelfverloochening te bereiken, die in de richting van de beloofde vrede op aarde wijst. Zij vertelt van een klooster:
"In een uitgestrekt gebied rondom het klooster zijn de wilde dieren tam geworden. Ze zijn niet bang voor mensen, vechten niet met elkander en de jagers kunnen hen niet doden. Uit bravour hebben sommigen het geprobeerd, maar zonder succes. Hun honden begonnen vriendschappelijk met de gazellen, de wilde ezels en de wolven te spelen, hun geweren weigerden of vielen hun uit de hand, en hoe ze zich ook trachtten te verharden, tenslotte eindigden ze met zich naast de dieren, die ze hadden willen doden, neer te zetten en ze te liefkozen".
Ook Franciscus van Assisi "sprak met viervoeters, vogels en vissen." Evenals dr Konrad Lorentz. 4)
Laten die verhalen wensdromen zijn - ze wijzen in de richting die Jesaja ook wees: van vrede op aarde. En klopt het ook niet met de jager, die verscheidene tientallen jachtacten heeft versleten? Om hem hoeft het wild niet dood. Hij spaart de levens liever dan dat hij lichtjes uitblaast. En áls hij het edele wild zijn leven beneemt dan eert hij het met een laatste bete 5) en met een haláli. Om vrede te sluiten met zijn vrienden. Vrede op aarde.
Over kleuren gesproken: weet u wat óók rood is? Ons falen, onze fou ten, onze zonden! Ja, dat is een erg woord; zonde dat het bestaat. Bij het woord zonde denken we vooral aan theologische zaken. Maar de oude germanen kenden het woord al, lang voor Bonifacius en Willibrord hier kwamen. Als een Sakser met zijn werpspies het wilde varken miste dan heette dat sundia: gefaald, gemist! En als u vandaag een haas ziekschiet ... dan is dat zonde, jammer, gefaald, het doel gemist. Dan vindt u later misschien zweetdruppels, rood in de sneeuw. Onmiskenbare bewijzen van uw tekortschieten.
Elke keer als we falen komt er een rood kruisje in ons dagboek. Een morele schuld. Ons doel gemist. 6) Niet aan de verwachtingen voldaan Ons levensboek kan, als we niet oppassen, zo'n rodekruisboekje worden.
U durft er niet meer in te zien. U rilt er van.
En kijk, bij de vrede op aarde heeft Jesaja ook voorziening voor onze rode zonden gegeven. Al waren uw zonden als scharlaken, zei hij, ze zullen wit worden als sneeuw! Dat is me wat. Scharlaken komt van het Perzische sakirlat, dat is roodgeverfde wollen stof. Nu, oude perzen zijn kleurbestendig, dat weet u wel. Al waren ze rood als karmozijn, zegt hij verder, zij zullen worden als witte wol. Karmozijn is een woord, dat stamt van het Arabische qirmizi, dat is scharlaken-kleurig. De profetie is dus dubbel gegeven en absoluut betrouwbaar: rode zonden worden veranderd in witte zuiverheid, onschuld. Er gaat een spons over ons leven, over ons rode dagboek. Het zweetspoor wordt vers overgesneeuwd, het wordt bedekt.
Ja, bedekt, dat is het goede woord. Het Kerstkind bedekt onze zonnen, wil er niet meer van weten, wist ze af. Jezus Christus is het begin van onze tijdrekening en het eind van de bloedperiode. Zijn geboorte bewees de·Goddelijke wil om onze rode sporen uit te wissen. Door zijn lijden, dat begon in de kerstnacht en eindigde met zijn dood, heeft Hij vrede op aarde gebracht.
Natuurlijk niet als u over dat lijden heenstapt, als u uw stomme laars op dat bloed zet. 7) Maar wel is er nieuw licht, vrede op aarde, nieuw leven, nieuwe hoop, nieuwe toekomst voor de man, die in het Kerstkind gelooft.
Een zaak om ees rustig over na te denken, In de witte kerstdagen.
Dagen van bezinning op rode fouten en tekortkomingen. Dagen om te zoeken naar verzoening en vrede. Dageri, vol van sparregroen en hoop.
Want daar is een nieuwe dag op komst. Met vrede op aarde.
1) Dit artikel werd op verzoek geschreven voor het kerstnummer van De Nederl. Jager. Misschien is het ook goed genoeg voor de lezers van Opbouw.
2) bersen = aansluipen
3) zweet = bloèd
4) Weens bioloog, schrijver van "Ik sprak met viervoeters, vogels en vissen"
5) laatste bete = takje, in de bek van het wild, waarvan een afgebroken deel door de jager wordt behouden
6) hier is de oorspronkelijke zin van "zonde" verklaard. Het christelijk theologisch denken heeft deze zin later aangevuld met het begrip "schuld". ofwel "rood saldo".
7) zie Hebr.10: 29