Een paar synodebesluiten en nog wat
1974-02-15
Er zijn in de voorbije week door de generale synode van de (syn.) Geref. Kerken een paar besluiten genomen die de aandacht verdienen.- Jaargang 18
- nummer 7
Vooreerst werd met grote meerderheid van stemmen (58) besloten geen gemeenschappelijke synode te houden van de Geref. en Herv. Kerken. Wel werd besloten aan de Hervormden voor te stellen te streven naar een gemeenschappelijke vergadering van de Geref. en de Herv. synode zoals er reeds eerder een gehouden werd.
De achtergrond van wat afgewezen en gewild werd was, dat men van Gereformeerde zijde wel de samenwerking tussen beide kerken wilde bevorderen maar - althans bij de grote meerderheid van de synodeleden - de tijd voor de integratie van beide kerken (nog?) niet rijp achtte.
De voorzitter van de synode, dr Kruiswijk, achtte de gevallen beslissing een stap achteruit. Hij betreurde die diep. En voor de hervormden, zo schreef Trouw, was dit besluit een bittere pil.
De eigenlijke reden voor deze gereserveerde houding is gelegen in de aanwezigheid en gelijkberechtigheid van de vrijzinnigheid in de Ned. Herv. Kerk. Een vrijzinnigheid die alle essentiële momenten van het Evangelie loochent.
Men "proeft" de vrijzinnigheid uit een bericht als het volgende, ook uit Trouw: Ds J. G. Jacobs, lid van het hoofdbestuur van de Nederlandse protestantenbond, heeft op het jaarlijks congres van de NPB in Amersfoort gezegd dat de kerk en de kerkelijke organisaties hun tijd hebben gehad en dat een kerkelijk christendom zich in zijn slotfase bevindt: 'Wij moeten ons duidelijk uitspreken voor een bewust afscheid van de kerk en voor de open geloofsgemeenschap. Dat komt neer op de radicale ontkerkelijking.
De ontwikkeling van de N.P.B. wordt sterk geremd, doordat wij nog altijd ons doen en laten bepalen door het kerkelijk christendom. De N.P.B. kan zo'n open geloofsgemeenschap zijn maar dan moet er nog heel wat veranderen', aldus ds Jacobs.
Ds Jacobs stelde voorts de vraag, waarom de vergaderingen van de N.P.B. nog altijd met gebed moeten worden geopend of gesloten.
Een ander belangrijk besluit was dat wat genomen werd ten aanzien van kerk-radio-en-televisie.
De venhouding tussen, enerzijds, de kerk en, anderzijds, deze massamedia is nog al ingewikkeld.
Ik hoop er binnenkort iets over te schrijven.
Het ging er nu alleen over of de Gereformeerde Kerken, evenals de Hervormde Kerk dat reeds lang deed, al de hun door de regering toegewezen zendtijd zouden "overdoen" aan een Stichting de IKON.
Tot nu toe is het zo, dat de Gereformeerde Kerken een deel van de haar toegekende zendtijd aan een stichting, het IKOR, ter verzorging hebben overgegeven. Een ander deel, dat wat bestemd is voor de uitzending van kerkdiensten, hielden ze "zelf". Wat dat betreft werken ze samen met o.a. de Chr. Geref. en de vrijgemaakte Kerken in een "Convent". (De "buiten-verbanders" hebben nog geen zendtijd. Die krijgen ze als ze OP een of andere manier een "verband" vormen.) De bedoeling van een door deputaten voor radio en t.v. ingediend voorstel was dat de Ned. Herv. Kerk en de Geref. Kerken, plus nog was kleinere, al hun zendtijd ter verzorging zouden toevertrouwen aan een nieuwe stichting, de I(nter) K(erkelijke) O(mroepstichting) N(ederland), de IKON. En voorts dat deze nieuwe stichting op een of andere manier in verband zou staan, niet met de synoden der onderscheidene kerken, maar van de Nederlandse Raad van Kerken!
Zoals ik vroeger reeds schreef, is een Stichting een uiterst gevaarlijk ding! Een Stichting - d.w.z. de mensen die het bestuur ervan vormen - zijn volledig "baas" over alles wat die Stichting bezit en doet! Leden kent een Stichting niet! Tot nu toe was het zo dat de synoden van de Herv. en de Geref. Kerken nog al eens wat zeiden over wat het IKOR uitvoerde.
Dat was bijna altijd, soms zelfs felle, kritiek. Maar als de nieuwe Stichting, de IKON, in het leven zou zijn geroepen zou die alleen te maken hebben met die Nederlandse Raad van Kerken.
En die Raad en het IKON zouden het best samen kunnen vinden! Van het gesputter van de synodes, waarvan men zich overigens toch weinig aantrok, was men dan verlost!
Maar de Geref. Synode wilde deze nieuwigheid niet accepteren: De deputaten kregen daarentegen opdracht het overleg over een nieuw samenwerkingsorgaan voort te zetten. En bovendien kregen zij tot taak rapport uit te brengen over de vraag of de gereformeerde kerken de verzorging van de haar toegewezen zendtijd niet zelf ter hand zouden kunnen nemen.
En zo ja, of zij dat op adequate wijze zouden kunnen doen.
De deputaten voor radio en t.v. waren zeer ontsticht over deze besluiten!
Zij spraken over een terugdraaien van de klok, over irritatie bij en onfatsoenlijkheid ten opzichte van andere kerken. Maar het onbehagen over de uitzendingen van het Ikor bij de synodeleden was zo sterk dat de synode de idee van een nieuwe, alle kerkelijke zendtijd opslokkende stichting verwierp.
Trouw heeft het nodig geoordeeld deze synodebesluiten te becommentariëren.
En wel op deze manier: De gereformeerde synode heeft deze week het beeld vertoond van een gezelschap dat met een benauwd gezicht bezig is allerlei boten af te houden. Interkerkelijke samenwerking in de wereld van radio en televisie is op een zijspoor. gezet en integratie met de hervormde kerk is voorlopig uit het gezichtsveld verdwenen.
Nu kan het afhouden van boten een uitstekende bezigheid zijn wanneer daar gegronde redenen voor aanwezig zijn. Maar zulke redenen zijn er op de gereformeerde synode niet geweest. ze zijn tenminste niet boven water gekomen. Wie kennis neemt van de bedrijvigheden in Lunteren komt tot de conclusie dat gevoelens van onbehagen de doorslag gegeven hebben.
Dat onbehagen gold uitzendingen van IKOR/CVK. We zullen hier niet beweren dat al die uitzendingen puntgaaf waren, maar het getob over de IKON wekte de indruk dat naar gereformeerde overtuiging het evangelie weliswaar niet naar de mens is, maar dat het werk van kerkelijke zendgemachtigden vooral wèlnaar de mens moet zijn.
Het onbehagen met betrekking tot de hervormde kerk gold de aanwezigheid van vrijzinnigen in die kerk. Met groot gemak werd vergeten dat ook de gereformeerden vrijzinnigen in huis hebben, al heten ze (nog) niet zo. Aan de andere kant hadden de aanwezige hervormde moderamenleden ook openlijker moeten zeggen dat ze niet van zins zijn vrijzinnigen buiten de deur te zetten, in plaats van schimmige verhalen over een dialoog zus of zo te houden.
Met elkaar geen synodeweek om in een lijstje te zetten.
Dat weten we dan weer!
De synode van de Geref. Kerk is een gezelschap van mensen met benauwde gezichten die boten - natuurlijk mooie en goede boten! - afhoudt.
Die synode had voorts zonder meer de integratie van de Geref. en de Herv. Kerken moeten realiseren.
Die synode wordt bij dit alles beheerst door - volgens Trouw natuurlijk: domme en achterlijke gevoelens van onbehagen.
Door haar gedragingen toonde deze synode vervolgens dat al mag dan volgens haar het evangelie niet naar de mens zijn, zij via radio en televisie een boodschap wil uitgezonden hebben die wèl naar de (niet "Trouw"-gezinde) mens is.
Al verder komt Trouw ons vertellen dat de gereformeerden reeds vrijzinnigen in huis hebben, ook al heten ze (nog) niet zo.
En ten slotte oordeelt Trouw dat de aanwezige hervormde moderamenleden geen schimmige verhalen moesten ophangen over een "dialoog" en zo, maar "recht voor de raap" hadden moeten zeggen dat ze niet van plan zijn de vrijzinnigheid buiten de deur te zetten.
Alzo sprak ons enige, grote, landelijke, Christelijke dagblad over de kerkelijke situatie in ons dierbaar Vaderland.
En wij zeggen: alzo is Trouw.