Vaderloos
2013-02-09
Onlangs las ik een autobiografi sch boek van de Zuid-Afrikaanse journaliste Redi Tlhabi, Endings and beginnings.- Jaargang 57
- nummer 3
Daarin beschrijft ze hoe zij als elfj arig meisje in Soweto hecht bevriend raakte met een jonge gangster, die gevreesd werd om de moorden en verkrachtingen die hij op zijn geweten had. Hij kwam gewelddadig om het leven; zij zag zijn bebloede lijk op de hoek van de straat liggen, waar zij elkaar altijd ontmoetten.
Later, als jonge vrouw, probeerde ze te begrijpen wie hij eigenlijk was: die vriendelijke jongen die haar beschermde tegen het straattuig dat meisjes zoals zij belaagde of die genadeloze moordenaar en verkrachter die de buurt terroriseerde?
Ze ontdekte dat hij de zoon was van een vijft ienjarig slachtoff er van een groepsverkrachting. De schande bracht haar familie ertoe om haar weg te sturen naar familie op het platteland, waar zij gescheiden van haar kind opgroeide en uiteindelijk trouwde. Omstandigheden maakten hereniging met haar zoon onmogelijk. De jongen wist niet wie zijn vader was en werd opgevoed door zijn grootmoeder, die krampachtig zijn oorsprong verborgen hield.
Het verhaal laat zien dat het opgroeien zonder vader, zelfs ook zonder moeder, een identiteitsprobleem schept. Wie is hij?
Daarbij speelt ook het geloof mee dat de voorouders een baby het in de familiekring moeten opnemen om het zo onder hun bescherming te plaatsen. Zonder dat traditionele ceremonieel is het vooruitzicht voor een opgroeiend kind maar bleek. Maar als de vader onbekend is, bij welke familie hoort hij dan eigenlijk? Bij die van zijn verkrachte moeder, die er ook nog verantwoordelijk voor wordt gehouden dat hij er überhaupt is? Verkrachting is toch hun eigen schuld? Vrouwen vragen erom.
Anders gezegd: krijgt een maatschappij het type man dat ze verdient?
Tlhabi heeft de kerk vaarwel gezegd; ze verwacht daar geen heil van. Maar hoe kan een zieke samenleving genezing vinden zonder God en gebod? Zij verwacht het van de liefde die sterke vrouwen weten op te brengen, daarin gesteund door betrouwbare partners. Zij overstijgen hun situatie en reiken naar elkaar uit. Dat geeft hoop in een samenleving waarin traditie en geloof elkaar verzwakken.