De overwinning van het Lam van God
2013-03-23
Wat heeft Pasen te maken met Openbaring? Pasen heeft álles te maken met de visioenen die Johannes kreeg op Patmos.- Jaargang 57
- nummer 6
Alles draait daarin immers om de overwinning van het Lam. Te midden van bloed, vuur en rookwalmen zien we telkens weer de stralende verschijning van de opgestane Heer, de Vorst van Pasen. Frans van Hoffen bespreekt zeven schilderijen uit zijn serie Apocalyps, waarin het Lam een centrale rol speelt.
Openbaring is eigenlijk een soort troostboek. De kinderen van God worden bemoedigd. Let bijvoorbeeld op de laatste hoofdstukken. Voor Gods kinderen ligt er een geweldige toekomst in het verschiet. Een nieuwe hemel, een nieuwe aarde, een nieuw Jeruzalem.
Daar zal God zelf bij de mensen wonen. En ook het Lam, want hij krijgt in Openbaring de hoofdrol. Hij is zowel het grote Paasoffer als de grote Overwinnaar.
Door alle visioenen heen loopt deze lijn van bemoediging.
Die is allereerst bedoeld voor de schrijver zelf, de apostel Johannes. Hij had die bemoediging heel hard nodig. Hij was door de machthebbers van zijn tijd gevangengezet op een klein eiland en moest daar hoogstwaarschijnlijk op zijn hoge leeftijd nog dwangarbeid verrichten. De Here Jezus liet hem zien waar het allemaal op uit zou lopen. ‘Volhouden Johannes! Ik ben de Eerste en de Laatste. Alle macht is Mij gegeven in hemel en op aarde. Ik ben de Opgestane, die dood geweest is en weer leeft! Ik ben het Lam, dat geofferd moest worden, maar ook de Opgestane, die de dood overwon.’ Tegelijkertijd wordt er ook regelmatig over die andere kant gesproken, over het lot van de mensen die niet in God willen geloven of die zijn vijanden zijn. Hun rest het eeuwig oordeel.
De mensen worden zo telkens voor een keuze gesteld: geloof je het wel of geloof je het niet?
Rondom de troon (Openbaring 4 en 5)
In het eerste schilderij van de serie zien we meteen al het Lam in de hoofdrol. Omdat ik me er niet aan wil wagen het ‘Lam als geslacht’ vorm te geven, zien we alleen enkele van de figuren en voorwerpen eromheen: ouderlingen met harpen, wierookschalen en kronen, en ontelbaar veel engelen op de achtergrond.
Schilderen is vaak ‘de kunst van het weglaten’. Veel wat genoemd wordt in dit visioen staat er niet op. Wat Johannes te horen krijgt ook niet. Duidelijk wordt wel dat Johannes toeschouwer is van een adembenemende hemelse liturgie.
De vier paarden (Openbaring 6:1-8)
Het Lam opent het eerste zegel van de grote boekrol. Die boekrol is schuin onder de paarden door te zien. Het is dezelfde boekrol als uit het eerste visioen, de rol die niemand kon openen, alléén het Lam.
Dan klinkt een stem als een donderslag: ‘Kom!’ Het is de stem van één van de vier hemelse wezens rond de troon. We zien een wit paard met een ruiter. Hij ontvangt een zegekrans (geschilderd om het hoofd van het paard) want deze ruiter gaat voor de overwinning.
De andere drie paarden met hun ruiters symboliseren ellende over de aarde, maar het witte paard en zijn ruiter betekenen een grote zegen voor de wereld. Zij brengen het Woord van God, de blijde boodschap van redding voor zondaars die zich bekeren, de boodschap van de Bijbel, die nog steeds door de wereld gaat.
De ruiter heeft pijl en boog bij zich. De pijlen die afgeschoten worden, zijn gelukstreffers voor hen die gered worden, maar voor hen die zich niets van God en zijn Woord aantrekken, kunnen ze dodelijk zijn...
Het mooie in dit visioen is dat het witte paard staat voor de grote overwinning van God en het Lam. Dat is dan ook heel centraal geschilderd. Het witte paard kijkt daarbij ook anders dan die andere drie. De rust, de zekerheid is in zijn ogen te lezen. Het overheerst alle onrust daaromheen.
Opvallend is ook dat telkens het Lam de zegels verbreekt. Hij houdt de regie van het hele wereldgebeuren in handen.
Het witte paard en zijn ruiter komen vaker voor in Openbaring.
Ds. Okke Jager heeft daar ooit een prachtig zendingslied over gemaakt: ‘Een ruiter draaft door alle landen...’
De zeven bazuinen (Openbaring 8-11)
Bij dit visioen wil ik aandacht vragen voor het ‘evangelie van de vijfde bazuin’. Daar lezen we dat de ‘paardsprinkhanen’ de mensen op aarde kwaad mogen doen, behalve hen die het zegel van God op hun voorhoofd dragen. Dat is iets wat in elk visioen terugkomt: God spaart zijn kinderen, ook wel ‘de gekochten van het Lam’ genoemd. Hen kan in wezen niets gebeuren.
Voor de zevende bazuin moeten we even een grote stap maken naar hoofdstuk 11:15. Dan heft de zevende engel zijn bazuin en voor de zevende keer klinkt het sinistere geluid van die signaalhoorn. Er klinkt een ontzaglijk spreekkoor over de overwinning van het Lam. Dan werpen de 24 ouderlingen zich weer neer en gaat de tempel in de hemel open. En zie: de ark van Gods verbond. Prachtige symboliek voor God die te midden van zijn volk woont. Hij blijft voor zijn volk een God vol liefde en genade. Hij blijft hen trouw. Hij zal hen nooit laten vallen.
Johannes ziet bliksemschichten en hoort een groot geraas, donderslagen, een aardbeving en ziet zware hagel. Heftig!
De vrouw en de draak (Openbaring 12)
Johannes ziet een vrouw (symbool voor Israël, het volk van God en in het Nieuwe Testament de kerk). Zij is bekleed met de zon en ze heeft de maan onder haar voeten. Zij heeft het ontzettend moeilijk. Ze is zwanger (de Messias, de Here Jezus, moet uit haar geboren worden) en schreeuwt het uit in haar weeën om te baren. Kerst.
Dan zien wij een grote, vuurrode draak (de satan, de oude slang), met zeven koppen (lastig om tegen te vechten) en tien horens (machtig en levensgevaarlijk), met op elke kop een kroon (hij lijkt een winnaar). Met zijn staart sleept hij woedend een derde deel van de sterren mee en smijt ze op de aarde. Hij weet al wie dit gaat winnen.
De draak gaat voor de vrouw staan. Hij is van plan om haar kind onmiddellijk te verslinden als het geboren is. Maar hij heeft geen schijn van kans! Als het Kind wordt geboren, wordt het dadelijk weggevoerd naar God en zijn troon (Hemelvaart).
De vrouw (de kerk) vlucht zelf naar de woestijn. God had daar een plaats voor haar gereedgemaakt. Daar wordt van Hemelvaart tot de Wederkomst voor haar gezorgd.
Er ontbrandt vervolgens een heftige strijd tussen de draak en Michaël, de aanvoerder van het leger van God, en zijn engelen.
De draak en zijn engelen worden verslagen. Zij worden de hemel uitgegooid. De slang, of de duivel, probeert nu de hele wereld te misleiden.
Het Nieuwe Jeruzalem (Openbaring 21-22:5)
In de laatste hoofdstukken van Openbaring ziet u samen met Johannes een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. En u ziet opeens een prachtige, stralende stad, het Nieuwe Jeruzalem, dat neerdaalt uit de hemel. Ze is als een bruid die zich mooi heeft gemaakt voor haar man en hem opwacht.
De stad schittert door Gods luister. Ze heeft een grote, hoge muur met twaalf poorten en bij elke poort staat een engel. De poorten zijn elk gemaakt uit één reuzenparel en hebben – schitterende symboliek! – de namen van de twaalf stammen van Israël. Het is de woonplaats van het hele volk van God. De stadsmuur heeft twaalf grondstenen, met daarop de namen van de twaalf apostelen.
Die grondstenen (soort hoekstenen) zijn versierd met allerlei edelstenen.
De stad is net zo lang als breed als hoog. Dat staat voor: ontzagwekkend en onvoorstelbaar groot en compleet. De muur is van rode jaspis en de stad zelf van zuiver goud. Wat een schittering van kleuren! In deze drie schilderijen heb ik bewust alle kleuren gebruikt die door Johannes genoemd worden.
God zelf is de tempel van de stad, samen met het Lam. Zon of maan zijn niet meer nodig, want Gods luister straalt en het Lam verlicht haar meer dan voldoende, van binnenuit. De dienaren van God zullen Hem daar vereren. Zijn Naam staat op onze voorhoofden geschreven. Die kan iedereen nu ook zien. Als koningen zullen wij daar allen wonen en heersen tot in eeuwigheid.
Geweldig wat u hier ziet! Wát een toekomst! Dat is ook de reden dat ik het niet laten kon om het Nieuwe Jeruzalem driemaal te schilderen.
Op het eerste schilderij ziet u het Nieuwe Jeruzalem als een zittende vrouw die bekleed is met huizen, oosterse gebouwen en kerken met heel veel koepels en torens, zoals bijna symbolisch is voor een stadsbeeld. Alles is veelkleurig en doorzichtig, bijna glasachtig. Het licht straalt naar boven (!), vanuit de stad. De zon is niet meer nodig.
Het tweede schilderij belicht het Nieuwe Jeruzalem vanuit een andere gezichtshoek. De poorten vallen hier op, elk uit één parel.
Naast de poorten ziet u een engel. U ziet ook enige inwoners van de stad, die een wandeling maken. En na enig speurwerk kunt u misschien de Bruid ontdekken als een liggende vrouw. Ze is nu gekleed als een westerse bruid. Haar prachtige trouwjapon heeft een koninklijk lange sleep, die begeleiding krijgt van een rustige, heldere rivier, die in de stad ontspringt en eindigt in een daverende waterval. Eeuwig ruisend: een uniek symbool, teken van rust, vrede en hemelse romantiek.
Op het derde schilderij ziet u eerst een gouden stad. Weer straalt het licht uit de stad naar boven. U ziet vele huizen, gebouwen en kerken met koepels en torens. Veel kleuren. En veel goud. De muur is van rode jaspis. De rivier met levend water komt uit de stad. En er zijn veel groene bomen.
Maar let u nu op! Als u het schilderij een kwartslag draait, ziet u een verrassing. U ziet de Bruid. Ze treedt nader. Ze danst bijna de Bruidegom tegemoet. Ze is bekleed met de stad. Met kerken, gebouwen en huizen… Wat zal de Heer blij zijn als zijn Bruid er zó aan komt! Dat wordt een geweldige bruiloft . De bruiloft van het Lam. Dat wordt heerlijk wonen in het nieuwe, hemelse Jeruzalem! Want u en ik, wij mogen die Bruid zijn, zijn gemeente, zijn kerk. Johannes zal ongetwijfeld iets van die grote blijdschap hebben ervaren toen hij dit zag. Hij kon weer verder.
| Als u meer wilt weten over de schilderijenserie Apocalyps van Frans van Hoffen, kunt u per e-mail (f.hoffen@chello.nl) om de ‘Toelichting bij de Apocalyps’ vragen. Daarin staan nog vele bijzonderheden, waaronder ook schildertechnische. U kunt ook een presentatie van alle tien de schilderijen aanvragen. Zie www.fransvanhoffen.nl voor meer informatie. |