Tienduizend redenen om God te danken
2013-03-23
Dogmatiek is de systematische doordenking van de inhoud van de relatie die God in Christus met ons heeft gelegd (Hendrikus Berkhof). Voer voor theologen? Nee. Dogmatiek is om allerlei redenen voor alle gelovigen mooi en waardevol.- Jaargang 57
- nummer 6
1. Omdat het op God gericht is
Ja echt! Dogmatiek is op God gericht.
De eerste leerstellingen van de kerk gingen niet over de kerk zelf of over de Bijbel, maar over Jezus Christus, over God. Deze leerstellingen staan niet op zichzelf, maar bedoelen dienstbaar te zijn aan de relatie die gelovigen met God hebben, hoe ze God kunnen begrijpen en zoeken.
Soms wordt een tegenstelling gecreëeerd tussen God liefh ebben en dogmatiek. Simpel tegenover star en ingewikkeld. Maar als je verliefd bent, wil je toch alles van iemand weten?
Dat is toch niet star of ingewikkeld?
Vergelijk dogmatiek met de speurtocht van een geliefde; altijd gericht op relatie en gemeenschap. God is het waard om onderzoek naar te doen.
2. Omdat het helpt om op de kern gericht te blijven
Schrijf eens op een memoblaadje wat de kern is van je geloof. De eerste keer dat ik het moest doen, verslikte ik me bijna in mijn koffie. Wat moet ik opschrijven? Misschien schrijf je het eerste op wat in je opkomt. Misschien blijf je maar denken en komt er niets op papier. Af en toe een dogmatisch boek of artikel lezen of luisteren naar een leerpreek helpen om na te denken over wat ik geloof. Het belangrijkste is niet het duizendjarig rijk. En ook niet de kerkvisie. Maar wat dan wel? Wat is het waard om aan anderen door te geven? En hoe zijn al die andere bijbelse onderwerpen aan de kern gerelateerd?
3. Omdat het goed is om vragen te blijven stellen
Wil je geloven op je eigen manier, met je eigen gedachten en de dingen die jou aanspreken? Of denk je dieper door om te ontdekken wie God is, hoe Hij zichzelf bekend maakt?
Ben je bereid om van daaruit kritische vragen te stellen aan jezelf?
Gods gedachten gaan de onze verre te boven. Er zit een enorme breedte en lengte en hoogte en diepte in. In die geweldige ruimte wil de dogmatiek je zetten. Dat relativeert je eigen ideeën. Er is nog zoveel meer te ontdekken in het Evangelie. Heb je over God altijd gedacht als een strenge Vader? Denk er dan eens over door wat het betekent dat God liefde is.
Heb je het Evangelie altijd alleen maar betrokken op je persoonlijke relatie met God? Word je er dan weer eens van bewust dat heel de schepping bevrijd zal worden. Dat zijn vergezichten die de dogmatiek voor je opent.
4. Omdat je elkaar nodig hebt
Juist de dogmatiek is iets gemeenschappelijks.
Er wordt belang gehecht aan het feit dat je elkaar nodig hebt om iets van God, van de Bijbel en van geloven te begrijpen. Sla de nieuwe Christelijke Dogmatiek maar eens open: telkens worden theologen geciteerd en besproken. Dogmatiek kan je helpen om over je eigen muren heen te kijken; je kerkmuren, maar ook de muren van je eigen verstand, hart en levensgeschiedenis.
5. Omdat ook verstand een gave van God is
In een kerk die een nogal verstandelijke, analytische geschiedenis heeft , kan verstand zomaar een vies woord worden. Dat is niet terecht. In de Bijbel wordt weliswaar schamper gesproken over de wijsheid van deze wereld, maar tegelijk dwong Jezus mensen ook om hun verstand te gebruiken.
Hij riep zijn volgelingen op om God en de naaste lief te hebben ‘met heel hun verstand’. De Bijbel verstaan vergt nou eenmaal het nodige denkwerk. Denk maar aan bepaalde redeneringen uit de brieven van Paulus.
6. Omdat het niet altijd simpel is
Dit pleidooi voor dogmatiek is niet bedoeld om het eenvoudige geloven, het geloven als een kind, weg te zetten als simplisme, alsof je pas na diepgravende studie het Koninkrijk kunt binnengaan. De toegang tot het Koninkrijk is in de onbekommerdheid van een kind en de nederigheid van een kleintje. Maar het leven is soms erg ingewikkeld en geloven bepaald niet simpel. Iedereen kent vast de frustrerende ervaring van een te simpel antwoord in een moeilijke situatie. Sommige situaties vragen nu eenmaal om diepe doordenking.
Heerlijk dat er mensen zijn die daar studie van maken en alle gelovigen laten delen in hun bevindingen! Zij helpen ons om verder te denken dan simpele kreten.
7. Omdat je moet weten wat je tegen buitenstaanders moet zeggen
In onze samenleving is het niet vanzelfsprekend om christen te zijn, terwijl veel christenen wel in een vanzelfsprekende christelijke subcultuur opgroeien. Dogmatiek pakt de uitdaging op om te verantwoorden hoe het christelijk geloof zich verhoudt tot de cultuur. Dogmatiek kan een gelovige dus helpen om zich te bezinnen op haar/zijn persoonlijke situatie ten opzichte van de cultuur.
Wat betekent het geloof in Christus als Heer in een nivellerende poldersamenleving?
Wat betekent het unieke van het christelijk geloof in een wereld vol godsdiensten en meningen?
8. Omdat het mensen helpt om overzicht te houden
Juist in pastorale gesprekken heb ik vaak veel aan dogmatiek. Wie is God eigenlijk? Hoe komt het dat dit iemand overkomt? Hoe zit het met...?
Staat er niet in de Bijbel dat...? Als je mensen in het pastoraat begeleidt, is dat regelmatig omdat ze zelf het overzicht kwijt zijn. Het leven heeft op mensen ingebeukt. Een pastor kan beslist niet door middel van dogma’s de weg wijzen, maar een pastor met dogmatische kennis kan wel onderscheiden welke vragen er spelen en daar structuur in aanbrengen.
Dogmatiek geeft in moeiten niet het antwoord, maar kan wel verhelderen en perspectief geven: een venster op God zelf.
9. Omdat ook de Bijbel zelf geloofszaken structureert
De Bijbel noemt dat gestructureerde geheel ‘de leer van Christus’. En daarover worden prachtige dingen gezegd. In de tweede brief van Johannes staat: ‘Wie bij die leer blijft , heeft zowel de Vader als de Zoon’ (vers 9).
Dat is mooi: God de Vader en zijn Zoon Jezus komen in de leer naar ons toe en bieden ons hun liefde!
Je kunt ook zeggen: in de leer van Christus werkt de Geest van Christus.
Hij geeft ons verbondenheid met God, het mooiste wat je kunt krijgen.
10. Omdat dogmatiek je redenen geeft om God te verheerlijken
Matt Redman zong op zijn album 10,000 Reasons: ‘Praise the Lord, oh my soul!’ Dogmatiek is bedoeld om steeds meer te ontdekken hoe en waarom God te prijzen is. Een goede dogmatiek geeft je tienduizend redenen om Gods lof te zingen! In een prachtige alliteratie geven theologen daar als volgt woorden aan: echte dogmatiek mondt uit in de doxologie (lof van God).
Luister zo eens naar dogmatiek. Het gaat niet om allemaal ingewikkelde constructies. Maar we prijzen daarin de genade van Jezus Christus, de liefde van God, de eenheid van de Heilige Geest. Zoals het was vanaf het begin, en nu, en tot in de eeuwen der eeuwen.
Janneke Burger-Niemeijer is projectleider AKZ+ en redacteur van De Reformatie. Barend Kamphuis is hoogleraar dogmatiek aan de Theologische Universiteit in Kampen.
Hun artikel heeft eerder in De Reformatie gestaan.