Boekbespreking
1973-11-23
Ontwikkelingshulp - Jaargang 17
- nummer 43
Een brochure van 32 blz. verscheen onder deze titel van de hand van drs C. P. van Dijk. De schrijver is werkzaam bij de Wereldbank te Washington, In het begin van van zijn brochure wil de schrijver iets vertellen over de verschrikkelijke armoede in de wereld. Je merkt tijdens het lezen, dat hij niet bij machte is zijn woorden zo te kiezen dat hij dit probleem kàn beschrijven. Zijn woorden schieten hopeloos tekort om dit afschuwelijke problemen te kunnen peilen.
De ontwikkelingshulp richt zich niet alleen maar op een "simpele, statische tegenstelling tussen "arm" en "rijk" maar op een uiterst dramatische ontwikkelingsproces waarin miljoenen dreigen te verpauperen" (9). De schrijver illustreert hetgeen hij beschrijft met cijfermateriaal.
Puntsgewijs noemt hij de belangrijke belemmeringen om tot een goede ontwikkelingshulp te komen: 1. een kleine élite van mensen, die in het politieke en ekonomische leven van een ontwikkelingsland, machtige posities innemen en die de ontwikkelingshulp gebruiken voor hun eigen belangen. 2. de ontwikkelingshulp vereist ingrijpende hervormingsmaatregelen, maar de grootgrondbezitters doen alles om dit te voorkomen en om hun eigen belangen veilig te stellen. 3. gebrek van politieke stabiliteit in veel ontwikkelingslanden en aan arbeidsdiscipline e.a.
Deze brochure van Van Dijk heeft een heel belangrijk voordeel boven andere op dit terrein. Zij is nl. ontzettend eerlijk. De schrijver gaat eerlijk in op de vraag, in hoeverre onze ontwikkelingshulp de landen in de derde wereld meer kwaad dan goed doet.
Hij konstateert, dat er veel successen zijn aan te wijzen, maar nog veel meer mislukkingen. Op technologisch en sociaal-ekonomisch terrein kunnen wij de derde wereld heel goed helpen, beter dienen.
Ontwikkelingshulp is méér dan hoogovens, fabrieksschoorstenen, stuwdammen, spoorwegen e.d. Kunnen wij dit "meer" opbrengen", vraagt de schrijver. Hij is zeer sceptisch.
De kwaliteit van de ontwikkelingshulp in de zin van onderwijs, bevolkingspolitieke plattelandsontwikkeling moet veel beter. Ja, ja, goed, maar hoe dan?
Op de laatste blz. van zijn brochure doet de schrijver een appèl op de kerken, om niet alleen maar getuigend aan de kant vande ontwikkelingsweg te staan, maar door met meer direkte akties mee te doen.
De brochure is uit, maar wij zitten met het probleem, dat de westerse wereld enorm veel technische hulp aan de ontwikkelingslanden kan geven, maar dat zij verstek laat gaan wat de geestelijke ontwikkeling in deze landen betreft. En juist dit laatste kan de ontwikkelingshulp stuk doen lopen. Het nadeel van deze brochure is, dat het waarom en het waartoe van de ontwikkelingshulp vanuit de christelijke geloofsvisie veel te weinig aan de orde komt. Van marxistische zijde wordt ons tamelijk veel informatie toegestopt.
Ook de derde-wereld-winkels doen dit. Deze informatie is vaak nogal eenzijdig, maar belangrijk om kennis van te nemen.
Opvallend dat van christelijke zijde hierover relatief weinig verschijnt.
Een suggestie aan de schrijver en aan de uitgever dit onderwerp een (uitgebreider) vervolg te geven.
C. P. van Dijk, Ontwikkelingshulp.
Uitg. Buijten en Schipperheijn,
Amsterdam 1973.
32 blz. f 2,-.
Gespreks- en vergadertechniek
Autarkie of bijstandswet
Dit zijn twee publikaties, die onder auspiciën van het Gereformeerd Sociaal en Economisch Verband zijn uitgegeven. Ik heb deze boeken nog niet helemaal gelezen, maar een bespreking hoeft niet langer uitgesteld te worden. Mede omdat deze twee boeken m.i. geen uitgebreide bespreking in ons blad behoeven.
"Gespreks- en vergadertechniek" is hoofdzakelijk geschreven door de heer J. A. Knepper. Hij gaat de voorwaarden na voor een gesprek in het algemeen, maar schrijft voortreffelijk over het ambtelijk gesprek.
Hij wijst op gevaren, dubieuze houdingen en geeft waardevolle aanwijzingen, vaak impliciet. Ook de techniek van het leiding geven in vergaderingen en het meedoen aan diskussies krijgt de volle aandacht.
Het laatste hoofdstuk van dit boek bevat een toespitsing van de vergadertechniek naar de kerkeraad toe.
Het gaat over "het Jaar-agendum voor de kerkeraad" en is geschrevendoor prof. J. Kamphuis.
Voorzover ik dit boek kan beoordelen, moet ik zeggen, dat het goed is, waarschijnlijk zeer goed. Zeer uitgebreide literatuurvermeldingen verhogen de waarde ervan. Mensen die zich in deze onderwerpen wille~ of moeten verdiepen, kan dit boek zeker aanbevolen worden.
"Autarkie of bijstandswet" staat op naam van ds M. J. C. Blok en prof. dr J. Douma. Het is eigenlijk een zeer uitgebreid verslag van het tweede congres dat in "vrijgemaakte" kring over het onderwerp "kerkelijke- of algemene bijstand" werd gehouden.
De meningen liepen tijdens het eerste "subsidiecongres" (1970) hier en daar uit elkaar. Ik heb uit de publikatie van het tweede "subsidiecongres" (1972) niet de indruk gekregen, dat de problemen uit de weg geruimd zijn. Vooral verdergaande bezinning op de grenzen van de overheidsbevoegdheden lijkt mij belangrijk en urgent. Hetzelfde geldt voor het onderscheid tussen staat en samenleving of maatschappij (zowel nationaal als internationaal). Ook in andere publikaties van het G.S.E.V. is mij wel eens opgevallen, dat er te weinig is nagedacht over een christelijke maatschappijbeschouwing, daarmee samenhangend de chr. mensbeschouwing. Zoals bij alle G.S.E.V. uitgaven, geldt ook voor deze twee boeken, dat zij degelijk materiaal leveren en dat men zeer serieus probeert, in de aan de orde zijnde problemen, zo goed mogelijk te verstaan wat de bijbel ons te zeggen heeft.
J. A. Knepper I J. Kamphuis,
Gespreks- en vergadertechniek.
Uitg. De Vuurbaak, Groningen 1973, 174 blz.
M. J. C. Blok, J. Douma, Autarkie of bijstandswet.
Uit.g. De Vuurbaak, Groningen 1973.
92 blz.