Goede zorg van geval tot geval
2013-04-06
De Nederlandse gezondheidzorg is één van de beste van Europa. Geen zorg dus, zou je zeggen. Toch staat de kwaliteit van zorg voortdurend onder druk en ter discussie en is permanent onderhoud vereist.- Jaargang 57
- nummer 7
Dagelijks worden we via de media geconfronteerd met problemen in de zorgsector. Denk aan vragen over de betaalbaarheid van de zorg, de salarissen van ziekenhuisbestuurders en medische specialisten, verborgen filmopnamen op een eerstehulppost van een academisch ziekenhuis of de vraag hoeveel we over hebben voor de zorg voor ernstig gehandicapte kinderen die permanente begeleiding nodig hebben. Deze voorbeelden kunnen aangevuld worden met veel meer actuele problemen.
In het boek Goede zorg, Christelijk geïnspireerde ethiek van geval tot geval worden 26 actuele gevallen geschetst die duidelijk maken dat ethiek in de gezondheidszorg verder reikt dan alleen de in christelijke kring vaak geijkte thema’s van zwangerschapsafbreking en levensbeëindiging.
Richtingwijzers
De auteurs beginnen het boek met de opmerking dat ‘ethiek op straat ligt’.
Dagelijkse worden we geconfronteerd met nieuws uit de gezondheidszorg en de stelling is dat aan elk van die onderwerpen in meer of mindere mate een ethische vraag kleeft. Dat wordt in het boek voldoende aangetoond door praktijksituaties. Voorbeelden daarvan zijn: het wel of niet behandelen van ouderen, ouderlijke macht bij het wel of niet behandelen van een kind, waar en hoe bezuinigen in de zorg, concentratie of spreiden van zorg, zorg thuis of naar het verpleeghuis, prestatiebeloning van artsen, de rol van familie in de zorg, patiënten die niets doen met leefstijladviezen en eerlijk delen bij schaarse financiële middelen.
De ethische onderwerpen worden in het boek op een erg toegankelijke en praktische manier aan de orde gesteld. Van elk thema wordt een praktische schets gegeven met een voorbeeld, waarna morele vragen worden benoemd die daarbij een rol (kunnen) spelen. Ten slotte worden richtingwijzers gegeven om een antwoord op die vragen te vinden. De lezer wordt daarbij in staat gesteld om zelf tot een afweging te komen.
Hierbij is het de christelijke inspiratie, zoals de auteurs dat zeggen, van waaruit de afwegingen kunnen worden gemaakt.
Naast de gevalsbeschrijvingen biedt het boek hiervoor achtergrondhoofdstukken, waarin beknopt ingegaan wordt op ethiek, beroepsethiek, hoofdtypen van ethiek en ethiek en de Bijbel.
Eigen antwoorden
De invalshoek van een christelijk geïnspireerde ethiek is verfrissend. Men kiest niet voor een gesloten benadering in de vorm van een christelijke genormeerde ethiek, waarbij een deskundige de ethische keuzes maakt voor de lezer. Het boek ademt duidelijk de christelijke inspiratie, maar maakt duidelijk dat op veel concrete ethische vragen en problemen niet een-op-een antwoorden te geven zijn.
Het boek is daarmee geen ethisch receptenboek.
De auteurs reiken daarentegen algemene principes aan van (bijbelse) ethiek, op basis waarvan de lezer zelf kan komen tot reflectie op een thema, mede gebaseerd op de eigen levensovertuiging.
Voor christelijke werkers in de gezondheidszorg is dit een goede benadering.
Uit recent onderzoek blijkt dat velen van hen zich afvragen hoe zij in de geseculariseerde gezondheidzorg van vandaag christen kunnen zijn. Het vinden van antwoorden op ethische vragen komt daarbij duidelijk als toerustingsbehoefte naar voren (Geloof in zorg, 2012, zie www.
geloofinzorg.nl). Dit boek kan een bouwsteen zijn om deze christenzorgverleners op weg te helpen bij het vinden van antwoorden.
Door de open benadering wordt ruimte geboden om ‘eigen’ antwoorden te vinden en om geloof en leven (werk) met elkaar te verbinden. Het boek nodigt daarmee uit tot dialoog, niet alleen met geloofsgenoten in de zorg, maar ook met niet-christelijke collega’s.
De reflectieve benadering maakt het boek ook geschikt voor het onderwijs aan aankomende christelijke zorgverleners (artsen en verpleegkundigen).
Uit eigen ervaring weet ik dat studenten verpleegkunde nogal eens aanhikken tegen de abstractie en het hoge theoretische gehalte van ethiekboeken.
Zij zijn altijd op zoek naar een praktische vertaalslag. Dit boek kan hen helpen de noodzakelijke ethische gevoeligheid te ontwikkelen.
Boer, Th. en D.Mul (red.) (2012), Goede zorg, Christelijk geïnspireerde ethiek van geval tot geval.
Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam.
144p. € 14,95. Uitgave in de Lindeboomreeks van het Prof. Dr.
Lindeboom Instituut, mede mogelijk gemaakt door CMF Nederland en de Nederlandse Patiëntenvereniging.
Dr. René van Leeuwen is lector Zorg en Spiritualiteit aan de Gereformeerde Hogeschool in Zwolle en lid van de NGK Ede.