Joseph over Jezus
2013-04-06
Op 28 februari ging de 85-jarige paus Benedictus XVI, alias Joseph Ratzinger, met emeritaat. Ds. Koos Veefkind – ook emeritus, maar dan binnen de NGK – raakte geïnspireerd door de boeken die Joseph over Jezus schreef.- Jaargang 57
- nummer 7
Op weg naar Hongarije kampeerden wij wel eens in Regensburg, aan de mooie blauwe Donau. Met de kennis van nu denk ik: ‘Wat had ik daar graag een semester college gelopen bij professor Ratzinger!’ Maar wat hij gedacht, geleerd en geschreven heeft, kun je vandaag de dag ook lezen, in je eigen, gemakkelijke stoel. Niets van zijn uitgaven mag je kopiëren en/of publiceren. Hoewel, de bijbelteksten die hij zo boeiend bespreekt, staan voor ons in een open boek. Ze zijn voor ons een open boek!
In Dood en eeuwig leven bespreekt Ratzinger een tekst uit Jesaja: ‘Voor mij zal elke knie zich buigen en elke tong zal bij mij zweren’ (45:23). En hij verwijst door naar een woord van Paulus: ‘In de naam van Jezus zal elke knie zich buigen, in de hemel, op de aarde en onder de aarde, en elke tong zal belijden: “Jezus Christus is Heer”, tot eer van God, de Vader’ (Filippenzen 2:10-11).
De verlichting in de zaal wordt gedimd: Hij die het Licht van de wereld is, verschijnt ten tonele. Elke knie buigt zich voor Hem, en elke tong belijdt Hem. Wat een perspectief!
Buigen
In het eerste deel van zijn boek Jezus schildert Benedictus hoe het Kind knecht werd. En de Herder lam. Zo werd de redding van Israël de redding van de wereld. De nieuwe mens schept de nieuwe mensheid.
‘Wat heeft Jezus gebracht?’ vraag je.
En hij antwoordt: ‘God’. Jezus heeft God gebracht. De mensen keren zich om naar God. God geeft en vergeeft.
Dezelfde tonen slaat Benedictus aan in deel twee van Jezus.
Moge hij heersen van zee tot zee – wereldomvattend (Psalm 72:8).
‘Huis van gebed voor alle volken’ zal mijn tempel heten (Jesaja 56:7).
Judas had Jezus uitgeleverd. Hij zag dat Jezus ter dood veroordeeld was.
Hij kreeg berouw en zei: ‘Ik heb een zonde begaan’ (Matteüs 27:3-4).
Slechts een deel van Israël werd onbuigzaam. En dat alleen tot het moment dat alle heidenen zijn toegetreden (Romeinen 11:25).
Overal, tot aan de einden der aarde, zal men de HEER gedenken en zich tot Hem wenden. Voor U zullen zich buigen alle stammen en volken (Psalm 22:28).
Als wij Hem ontrouw zijn, blijft Hij ons trouw, want zichzelf verloochenen kan Hij niet (2 Timoteüs 2:13).
In Rome kreeg Paulus toestemming om een eigen woning te betrekken.
Hij verkondigde het koninkrijk van God en onderichtte vrijmoedig over de Heer Jezus Christus, zonder dat hem iets in de weg werd gelegd (Handelingen 28:16,31). Zo gebeurde het dat vele eeuwen later Joseph boeken schreef over Jezus.
Bewindvoerder
Na onze eerste gemeente in Friesland verhuisden wij naar de Zaan. Zo kwam de Vrije Universiteit dichterbij – letterlijk en figuurlijk. Tien jaar na mijn bevestiging als ‘dienaar’ stond ik weer als ‘student’ voor een hoogleraar.
‘Leest u mijn beide boeken over het Vaticaans concilie maar’, zei hij.
Daarin ging het over de vernieuwingen in de katholieke kerk, én over één van de vernieuwers: Joseph Ratzinger, de latere paus Benedictus XVI.
Diens boek Dood en eeuwig leven (1977, 2007 Duits, 2009 Nederlands) heeft professor Ratzinger ‘opgedragen aan mijn toehoorders in Regensburg’ – waar ik dus graag bij had willen zijn.
In de Matteüs-, Marcus- en Lucasevangeliën gaat het over het Koninkrijk der hemelen en het Rijk Gods.
Wel, daar doet de schrijver beslist niet ‘ziel-ig’ over. ‘Hemel’ is voor hem geen vaag hiernamaals, maar een persoon die er iets toe doet. God zelf die handelt. Jezus handelt. Jij en ik handelen. Navolging.
‘Koninkrijk’ is geen passief kroondomein, maar een actieve bewindvoerder.
Geen land, maar een landheer! Geen konink-rijk, maar een koningschap.
Wat ben je dan dankbaar dat je zelf zoiets al jarenlang hebt geroepen, in kerkgebouw en leslokaal, voor gemeenteleden en catechisanten. Het is Gods vitale invloed – zijn ‘straling’ in de wereld. Volgens Ratzinger was dit het dragend element in de vroegchristelijke verkondiging van de opstanding.
Koninkrijk betekent in de Bijbel koningschap. ‘U levert mij niet over aan het dodenrijk en laat uw trouwe dienaar het graf niet zien. U wijst mij de weg naar het leven: overvloedige vreugde in uw nabijheid, voor altijd een lieflijke plek aan uw zijde’, staat er bijvoorbeeld in Psalm 16:10-11.
En in Psalm 73:23-26 staat: ‘Maar nu weet ik mij altijd bij u, u houdt mij aan de hand en leidt mij volgens uw plan. Dan neemt u mij weg, met eer bekleed. Wie buiten u heb ik in de hemel? Naast u wens ik geen ander op aarde.’ Waar de zonde overwonnen is, waar de mens weer in overeenstemming leeft met God, raakt de schepping verzoend, wordt de uiteengerukte schepping weer een oord van vrede.
De schepping ziet er reikhalzend naar uit, wie en wat Gods kinderen zijn (Romeinen 8:19).
De zaligsprekingen zijn beloften waarin oplicht hoe de nieuwe wereld en de nieuwe mens er dankzij Jezus uitzien. Gelukkig wie nederig van hart zijn, de barmhartigen, de vredestichters.
Jullie zijn het zout van de aarde, het licht in de wereld. Voor jullie is het hemelse koningschap (Matteüs 5:3-16).
Keukendeur
Na vele jaren wilde mijn moeder (1900) haar geboorteplaats Maastricht nog eens zien. 15 augustus 1947 was het zover. Maria-Hemelvaart. De processie kwam eraan.
Voor open ramen, op volle trottoirs: iedereen knielde. Maar wij bleven staan. Mijn moeder bleef staan. En iemand riep haar toe (zo klinkt het tenminste nu nog in mijn hoofd): ‘Ge koumt noets in den immel!’ Mijn lieve moeder, die mij altijd had voorgelezen uit de kinderbijbel. Zou zij niet in de hemel komen?
Ongeveer een halve eeuw later kreeg ik het antwoord, van een roomskatholieke ziekenhuispastor. Door de jaren heen zijn wij vrienden, broeders geworden. We hebben samen gejankt, gelachen en gebeden.
Eén van zijn dochters was niet bepaald praktiserend katholiek. Hij zei eens: ‘Als jij bij de hemelpoort aankomt, loop dan achterom. Ik zal mijn voet tussen de keukendeur zetten. En ik smokkel je wel naar binnen.’ Dochterlief antwoordde: ‘Hoeft niet, pa, ik kom gewoon door de voordeur.’ Joseph Ratzinger houdt geen pleidooi voor modernisme. Wel houdt hij rekening met de nieuwe tijd en de dito problemen. Misschien dat de kerk een nieuw blad zal omslaan ‘in een nieuwe positieve ontmoeting met haar oorsprongen, haar broeders, met de wereld’.
Het woord vooraf bij het ‘boekje’ (hoe bescheiden kun je zijn!) Jezus, de kinderjaren besluit hij als volgt: ‘Ik heb oprecht geprobeerd om in deze zin het gesprek aan te gaan met de teksten. Daarbij ben ik mij zeer bewust van het feit dat deze samenspraak tussen verleden, heden en toekomst altijd onaf blijft en dat elke interpretatie achterblijft bij de grootsheid van de bijbeltekst zelf. Ik hoop dat dit boekje, hoe beknopt ook, veel mensen kan helpen die op weg zijn naar of met Jezus.’
‘Opeens stond er een engel van de Heer bij hen, goddelijk licht omstraalde hen en diep ontzag vervulde hen. De engel zei tot hen: “Geen angst! ik breng jullie juist goed nieuws: er zal grote vreugde zijn voor heel het volk! Vannacht is voor jullie geboren: de redder, de messias, de Heer, in de stad van David!” En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden: ‘In de hemel: eer aan God en op de aarde: vrede onder de mensen – hij heeft hen lief!’ (Lucas 2:9-11, 13-14).
Ds. Koos Veefkind is emeritus predikant van de NGK Amersfoort-Noord.