Kentering?
1973-12-21
Wie gedurende de laatste jaren de gang van zaken in wat men wel de "gereformeerde gezindte" noemt aandachtig heeft gevolgd zal daarin een opmerkelijke verandering hebben bespeurd.- Jaargang 17
- nummer 47
Die bestaat daarin dat steeds groter aantallen gegrepen worden door de reformatorische vertolking van het Evangelie. Of, misschien beter gezegd: tot groter bewustheid en beslistheid zijn gekomen in het ernst maken daarmee in heel het leven.
De kern van die prediking, dat is bekend, bestaat hierin dat de mensen radikaal bedorven zijn; dat het waarachtig heil voor mens. en mensheid alléén te danken is aan Gods genade zoals Hij die in Christus- heeft geopenbaard; en dat daarom .de ware verlossing, vrede, vrijheid uitsluitend en alleen verkregen wordt in de, weg van het geloof dat Jezus Christus door zijn zelfofferande aan het kruis onze schuld heeft betaald, onze zonde heeft "verzoend" en zo onze "verzoening" met God heeft tot stand gebracht.
Dit Evangelie werd met doordringende kracht en ernst door het bekende "Getuigenis" weer op de consciënties der mensen gebonden.
En men weet het: de reaktie daarop was in één woord overweldigend.
Tienduizenden hebben dat "Getuigenis" verslonden. Ze vonden daarin de verwoording van datgene wat voor hen het hoogste, het allesbeheersende is, maar dat in heel veel kerken verzwegen of in de mist was geraakt.
Ze hebben op wat dat "Getuigenis" verkondigde van harte "amen" gezegd. De schriftelijke reakties daarop beliepen ook tienduizenden.
En ze kwamen uit allerlei kerkelijke denominaties!
Prof. W. J. Aaldeis schreef eens dat pamfletten en brochures het geestelijke en kerkelijke leven dikwijls veel dieper hebben beïnvloed dan allerlei geleerde theologieën en volumineuze dogmatieken. Luthers 95 stellingen waren het begin van een machtige reformatorische beweging. Da Costa's "Bezwaren tegen de geest der eeuw" sloeg als een bom in in het gezapige, zelfvoldane kerkelijke leven uit het begin van de vorige eeuw. En De Cock's ruige brochures gaven de stoot tot een vernieuwing en verdieping van het kerkelijke leven buiten - maar ook in - het Ned. Herv. Kerkgenootschap.
Iets dergelijks geschiedde ook door het "Getuigenis". Duizenden beleefden "de schok der herkenning".
En daardoor ontdekten ze tegelijk de armoede, de schraalheid van de, ondanks alle geleerdheid en scherpzinnigheid, toch oppervlakkige "nieuwe theologie".
Op allerlei wijze is de genoemde bewustheid en beslistheid te bespeuren.
Men merkt het in het kerkelijke leven, de pers, de politiek, het onderwijs. Het verstaan van het Evangelie leidde ook nu weer tot een scherper beproeven van de geesten.
Een aantal constateerbare feiten zijn duidelijke indicaties van deze gang van zaken. Ik noem er enkele.
Het aantal gemeenten in de Ned. Herv. Kerk waarin uitsluitend in reformatorische zin wordt gepreekt is sinds de tweede wereldoorlog verdubbeld! En terwijl allerwege geklaagd wordt over een steeds dalend kerkbezoek is daarvan in deze kerken geen sprake.
"De Waarheidsvriend", het officiële orgaan van de Geref. Bond in de Ned. Herv. Kerk zag het aantal abonnementen in enkele jaren verdubbelen. Het heeft er reeds meer dan tienduizend." Het (hervormde) "Geref. Weekblad" groeide niet minder. En het (confessionele) "Hervormde Weekblad" dat jarenlang zo om en de bij anderhalf duizend lezers telde schoot als een raket omhoog. Onlangs was het de vier en dertig honderd abonnementen gepasseerd.
Natuurlijk moet men voorzichtig zijn met het trekken van conclusies uit deze cijfers. Maar een zo spectaculaire groei van de belangstelling voor gereformeerde periodieken, is, speciaal in onze dagen, toch wel opvallend.
Ook wat op het gebied van de dagbladpers gaande is verdient de aandacht. Zoals men weet is "Trouw" een aantal jaren geleden met dr Bruis Slot, "links" afslaande, "door de bocht" gegaan. Door een uitgebreide, permanente en sympathieke berichtgeving is dat blad een effectieve propagandist geworden van de "nieuwe" theologie en allerlei moderne oecumenische experimenten en activiteiten.
De politieke voorlichting die het geeft is meer verwant aan de ideeën-van de PPR dan aan wat de z.g. "confessionele" partijen voorstaan. Bij de laatst gehouden verkiezingen was de redaktie ervan er niet toe te krijgen het stemmen op een "confessionele" partij aan te bevelen. Ten slotte mocht een rotterdamse redakteur dat door middel van een advertentie (!) in zijn eigen blad doen, De marxistische Reekman kreeg onlangs de volle gelegenheid zijn ideeën daarin te spuien - "Wij gunnen de wereldraad dezelfde ontwikkeling die duizenden christenen overal ter wereld doormaken, de verbinding tussen het woord Gods en het "Kapital" van Marx" . De nieuwe maatschappijkritische school van minister van Kemenade werd met een voorzichtige sympathie besproken. En met stomme verbazing hebben velen gelezen dat Trouw Breznjev, de man die de bezetting van Tjecho-Slowakije doordreef en het Tsjechische volk daardoor van zijn vrijheid beroofde, serieus als candidaat voor de Nobel-prijs van de vrede naar voren schoof!
Zoals algemeen bekend is, is de financiële positie van Trouw zeer wankel. Ondanks de fusie met het Rotterdammer-kwartet. Er zijn al weer plannen voor een nieuwe fusie om het zinkende schip boven water te houden. Het aantal abonnees is maar een fractie van wat het in de aanvang bezat .. Volgens Persberichten wil minister Van Doorn aan Trouw 10 miljoen gulden lenen op voorwaarde dat het zo gauw mogelijk gaat samenwerken met de Perscombinatie waarin de Volkskrant en Het Parool verenigd zijn.
En daartegenover ziet men dat, ondanks de voor kranten wel zeer moeilijke tijden, het Friesch, het Nederlands en het Reformatorisch Dagblad gestaag groeien en ze schijnen financieel gezond te zijn.
Het Friesch Dagblad dat krachtig de noodzakelijkheid van een principieel christelijke politiek bepleit, kreeg van zijn abonnees een renteloze lening van meer dan één miljoen gulden! Het Nederlands Dagblad zag het aantal van zijn abonnementen stijgen tot boven de negentien duizend. En het jonge Reformatorisch Dagblad groeide het vorige jaar meer dan ieder ander dagblad en mikt al op dertig duizend abonnees.
Een opvallend gebeuren is ook de oprichting van een Reformatorische Sociale Academie en een Reformatorische Bijbelschool. Die worden gedragen door onderscheiden nuances van de "gereformeerde gezindte". Zij kozen als grondslag de Heilige Schrift als het onfeilbare, gezaghebbende Woord van God en vragen van alle medewerkenden instemming met de reformatorische confessies. Voor de Reformatorische Sociale Academie werd in korte tijd reeds meer dan een miljoen gulden bijeengebracht.
Ik wil in dit verband er ook nog op wijzen dat de studentenorganisatie die haar leden vooral uit de "rechtervleugel" van de gereformeerde gezindte" rekruteert van jaar tot jaar groeit. Wie daarmee in aanraking kwam zal zich verbaasd hebben over de ernst en de kennis van zaken waarmee daar geworsteld wordt om het moderne leven en de vragen van de dag te bezien in het licht van de Heilige Schrift. Het aantal academici in die kringen neemt steeds toe, En het tijdschrift daarvan, "Wapenveld", is er een van allure. Er worden.
voortreffelijke artikelen in gepubliceerd. En zonder in kultuuroptimisme te vervallen wordt daarin met alle energie gezocht naar de. wijze waarop hier en nu een christen zijn roeping in allerlei sectoren van het moderne leven moet vervullen.
Het is van belang deze ontwikkeling der dingen nauwlettend te volgen. Wie dat doet vraagt zich af of het centrum van het reformatorische leven en denken zich al meer gaat verleggen van de Gereformeerde Kerken, de Vrije Universiteit, de A.R.-Partij naar groepen en instellingen die vroeger alleen maar een randfunktie vervulden. Onlangs schreef Prof. Berkhof dat de Theologische Hogeschool van Apeldoorn langzamerhand de rol gaat vervullen die vroeger de theol. faculteit van de V.U was toebedeeld.
Wat uit dit alles groeien zal. kan niemand zeggen.
Uiterst opvallend is ongetwijfeld dat terwijl in de Geref. Kerken het reformatorische leven en denken zienderogen verzwakt dat binnen de Herv. Kerk zichtbaar krachtiger wordt. En menigeen vraagt zich af wat zowel van het ene als van het andere de oorzaak is.