• Slim of onnozel?
1973-03-02
De P(artij) P(olitieke) R(adikalen) ligt, om zo te zeggen, in de watten!- Jaargang 17
- nummer 9
Ze heeft machtige vrienden die haar politieke ideeën op een voorzichtige, en tegelijk zeer efficiënte wijze steunen.
Bij de radio en de t.v. zijn dat "Achter het nieuws" en "Ikor".
De topics van de PPR als eenzijdige ontwapening; pro-Noord-Vietnam- en pro-Vietcong-akties; de zogenaamde - inderdaad alléén maar: zó-genaamde - progressiviteit in de politiek en de maatschappij; de sympathie voor allerlei demonstraties en akties; het moderne anti-Amerikanisme en anti-Afrikanisme enz. ontvangen van deze communicatiemedia steeds een bizonder sympathieke berichtgeving.
En de andere steunpilaar van de PPR is "Trouw".
Daarvan ontving de PPR een nooit 'of te nimmer verdedigend of aanbevelen van een "confessionele partij." Het zeer bewust niet geven van een advies om bij de laatste verkiezingen om op zo'n partij te stemmen: het blad kwam niet verder dan de aanbeveling van een partij die "de uitdaging van de tijd aandurft". In zijn onduidelijkheid was dit advies juist bizonder duidelijk. "Trouw" propageert voorts, ook al weer voorzichtig, "eenzijdige ontwapening". Het blad geeft steun aan het Medisch Comité Noord-Vietnam waarvan de voorzitter gezegd heeft dat hij de oorlogslachtoffers in Zuid-Vietnam rustig wil laten creperen. En nu, in de tijd van de huidige kabinetsformatie. dringt het, ook al weer voorzichtig, aan om toe te geven aan. het streven van de PvdA en haar satellieten naar de dictatuur van een minderheid, een streven dat een principiële aantasting is van ware democratie. De laatste stunt van ;,Trouw" in deze kwestie is dat het de heer Kieft - n.b. de voorzitter van de redactie van het officiële orgaan van de ARP - liet ondragen om het zwichten voor deze revolutionaire "greep naar de macht" aan te bevelen.
"Münchens" vinden altijd opnieuw verdedigers!
Om te laten eien waarom het hier gaat neem ik twee ongeveer gelijktijdig verschenen artikelen over.
Het eerste is uit "Trouw". Er stond boven: Uiterste. Hier is het.
Het programmatische document, dat formateur Burger gisteren ter tafel heeft gebracht, is bijzonder geschikt om beide politieke formaties (de progressieven en de confessionelen) die tot enigerlei vorm van vergelijk moeten worden gebracht, met de neus op de feiten te drukken.
Het verhaal van de heer Burger ziet er uit als een analytische vergelijking van beider programma's en doet op die manier min of meer recht aan het verlangen van de confessionelen naar een gelijkwaardig partnership in een toekomstig kabinet-Den Uyl. Het komt ook nog tot de conclusie dat de onderlinge verschillen niet erg uiteenlopen, ja zelfs waarschijnlijk wel vatbaar zijn voor compromissen.
En dat hebben de confessionele fracties allang gedacht. Wat dat betreft kan althans deze brief van de heer Burger tot hun genoegdoening strekken.
Anderzijds suggereert de formateur in deze 'programmavergelijking' op zo veel punten oplossingen die in de richting van de 'linkse' verlangens tenderen, dat de confessionelen Burgers stuk bij scherpe doorlichting wel zullen erkennen als een eerste bod ter opening van de onderhandeling over een kabinetsprogramma.
Maar eenzelfde schok van herkenning zal ook door de progressieve fracties heenvaren. Hoezeer de programmavergelijking ook ten gunste 'Van links uitvalt, er blijkt toch een rest van beleidsonderwerpen over, waarbij naar compromissen met de confessionelen is gezocht.
En de PvdA c.s. hebben nu juist ooit gezworen met de confessionelen na de verkiezingen nimmer bereid zouden zijn.
De formateur geeft de confessionelen een overwegend links programma te slikken en de progressieven een verhulde concessie aan hun weigering tot onderhandelen. En bij dat alles toont hij, met het onschuldige gezicht dat hem zo siert, het zegel van de gelijkwaardigheid en de onzijdigheid van de programma-vergelijking. Het is allemaal buitengewoon slim.
Ook al zou de formatie-Burger mis lopen, bijvoorbeeld wanneer de zetelverdeling binnen het verhoopte kabinet-Den Uyl aan de orde komt - hetgeen helaas te verwachten is - dan zal toch moeten worden erkend, dat dankzij het vernunft van deze formateur het uiterste is gedaan.
"Trouw" vindt de heer Burger dus slim.
Maar over de eigenlijke kwestie dat de PvdA èn vroeger èn nu niet eens praten wil met de z.g. "confessionele" partijen op voet van gelijkheid zwijgt het. En daarover gaat het juist. Daarbij is het wezen van de democratie in geding. En democratie is toch immers een kostelijk en kostbaar goed.
Tegelijk verscheen in het "Friesch Dagblad"
dat, tussen haakjes, geen specifiek antirevolutionaire krant is, een artikel waarboven stond "Onnozel". Dat luidde zo.
Sommige schrijvers over de kabinetsformatie vinden mr Burger heel slim. Wij kunnen weinig slimheid. in zijn redeneringen ontdekken, Hij doet immers niet anders, dan met hardnekkigheid proberen een mogelijkheid te vinden, om de heer Den Uyl zijn zin te geven. Hij heeft opdracht een kabinet te vormen, dat geacht kan worden voldoende steun te verwerven in de Staten-Generaal.
Maar hij wéét, dat de heer Den Uyl alleen maar een minderheidskabinet wil van de Pvd.A, de PPR en ook nog D'66.
Aan de overigen heeft de heer Den Uyl helemaal geen boodschap, Dat heeft hij zelf gezegd. En de vijandigheid op het congres van de PPR was zo mogelijk nog groter, Daar is voor de confessionele partijen zelfs het beeld gebruikt van een lelijk oud wijf". "
En Den Uyl is niet bereid enige stap te doen die zou kunnen leiden tot enig overleg op voet van gelijkwaardigheid met de confessionele partijen. Dat durft hij niet. Want hij weet, dat hij dan een storm van verzet zou ontketenen. En dat zijn eigen politieke vrienden hem dan zouden voorhouden. zijt gij onze gehele verkiezingscampagne vergeten? Toen hebt gij zelf gezegd dat het kabinet-Biesheuvel ons land naar de chaos voerde.
Met partijen, die een volgens u zo verderfelijk beleid hebben gesteund, kunnen we niet spreken, zonder ons schuldig te maken aan kiezersbedrog.
Zo kan en mag en durft Den Uyl niets in te slikken.
En de heer Burger, zelf een man van de PvdA, wéét dat en is het er waarschijnlijk mee eens. Hij wil een kabinet-Den Uyl zonder enige medewerking van of overleg met de confessionele drie.
Maar hij heeft zijn opdracht. Hij wil een rapport, waarin staat, dat het door hem gewenste kabinet tóch kan rekenen op voldoende steun, omdat de confessionele partijen het zullen dulden.
En dat kunnen zij eigenlijk ook wel dat mag van hen gevraagd worden, aldus alweer de heer Burger, omdat het programma van Den Uyl maar heel weinig verschilt van wat de confessionelen willen.
Als iemand zegt: hoe kàn dat nou na zo'n verkiezingscampagne, dan heeft de heer Burger geen antwoord.
Als hem wordt gevraagd, waarom bij zo weinig verschil er dan geen gesprek op voet van gelijkwaardigheid kan komen, dan antwoordt de heer Burger: omdat mijn partij dat niet wil.
En hij kan het weten.
En in zulk een impasse zegt hij: maar de confessionelen kunnen dit toch allemaal accepteren en wel toezeggen, dat zij het kabinet zullen dulden, zodat Den Uyl en zijn medestanders vrij spel hebben.
Wie dit slim vindt, heeft een andere opvatting over slimheid dan wij.
Wij vinden het eerder onnozel. Of het moest zijn, dat de heer Burger de confessionele partijen voor onnozel aanziet. Dat kan natuurlijk ook mogelijk.
De lezers moeten deze twee stukken maar eens rustig vergelijken. Het is de moeite waard.
Ik wil nog alleen maar zeggen dat het verdoezelen van de eigenlijke kwestie erg "onduidelijk" is overal en vooral in de politiek.
En dat dat verdoezelen altijd en overal het beste middel is om een loyale, eerlijke samenwerking onmogelijk te maken.