De stilte van God
2013-06-29
Vrijwel iedere gelovige krijgt in zijn leven met perioden van dorheid of twijfel te maken. ‘Het zegt me allemaal zo weinig. Doet God eigenlijk wel wat? Is het allemaal wel waar?’ Over zulke vragen heeft Reinier Sonneveld een heel boek geschreven. En hij spreekt uit ervaring. Hij is een jaar of acht los van kerk en geloof geweest, maar ook weer teruggekomen. Het is een dik boek geworden, met veel zinvolle informatie en veel concrete verhalen over mensen – zoveel dat het je soms duizelt. Maar het bevat ook een genuanceerde benadering van veel zaken waar wij mee zitten. Ik herkende er veel in. - Jaargang 57
- nummer 13
Het werkt
In het eerste hoofdstuk laat Sonneveld zien dat geloven nooit makkelijk was. Op boeiende wijze beschrijft hij hoe grote bijbelse figuren als Jacob, Mozes, Jezus en Thomas hun twijfel en hun strijd kenden. De volgende zeven hoofdstukken werken de problemen van deze geloofshelden uit, met mogelijke oplossingen of manieren van aanpak. Het was mij overigens niet altijd direct duidelijk welk hoofdstuk bij welke geloofsheld hoorde. Sonneveld laat zien dat het geloof in de eerste eeuwen werkte. In het vreemde christelijke geloof telde iedereen mee: vrouw, slaaf, ongeboren kind. Er was zorg voor het niet-eigene. Het leven verbeterde drastisch. Vandaag de dag is het leven in het Westen zo vanzelfsprekend goed dat het geloof niet meer nodig lijkt. Kerk en geloof lijken alleen maar lastig. Maar geloof in Christus werkt nog steeds en het is nog steeds relevant en uniek. Het werkt alleen veel trager en lijkt veel minder spectaculair, behalve misschien in gebieden waar het nieuw is, zoals in Afrika en Azië. Bovendien gaat het niet meer vooral om economisch voordeel, maar eerder om waarheid en om dienstbaar zijn aan de omgeving.
Lange antwoorden
De vraag naar het waarom van het lijden is een vraag waar iedereen mee te maken krijgt en die maar moeilijk te beantwoorden is. Vaak hoor je volgende redenering: ‘God is liefdevol en sterker dan alles, maar toch ervaar ik kwaad.’ Dat klopt niet met elkaar. Je kunt dan natuurlijk zeggen: God is niet liefdevol of niet almachtig. Dit zijn vaak de korte antwoorden van atheïsten. Wie echt bij Christus horen, kiezen vaak voor lange antwoorden. De wereld is niet volmaakt. Liefde betekent niet dat al het leed wordt weggenomen. Een kind met een handicap help je niet door alle belemmeringen weg te nemen, maar juist door die met strijd en pijn te overwinnen. Jezus meed de pijn niet, maar ging er juist doorheen om redding te brengen. Op die manier is de ‘machteloosheid’ van God eerder een manier van God om mensen de ruimte te geven en zijn eigen macht te begrenzen. Anders zou Hij een dictator zijn. Dat is geen antwoord op alle vragen, maar een beter antwoord dan machteloosheid. Ook naar het kwaad kun je anders kijken. Er is veel meer goed dan kwaad in de wereld, gelukkig. Het kwade is altijd achteraf en kan alleen bestaan dankzij het goede. Het is een soort kuil of gat dat er alleen is dankzij het materiaal eromheen. Het kwaad is erg, maar heeft niet het laatste woord. Je kunt het soms, hopelijk, gebruiken om te groeien. Er zijn geen eenvoudige antwoorden voor het kwaad.
Niet gek
Eigenlijk kan ik wel blijven citeren uit het boek. Steeds blijkt de voor de hand liggende benadering niet zo logisch te zijn of een aanvulling te krijgen die je veel meer handvatten geeft bij de herkenbare vragen. Neem de vraag: ‘Dat Koninkrijk van U, wordt dat nog wat?’ De vele verhalen en voorbeelden maken het uiterst concreet. Dit is echt zo’n boek dat je laat denken: het christelijk geloof is toch niet gek. Het lezen ervan stemde mij in elk geval heel positief. Het boek is ook goed bruikbaar voor gesprekskringen. Achter in het boek zijn per hoofdstuk gespreksvragen opgenomen. Ook worden er per hoofdstuk één of twee films genoemd die als uitgangspunt voor een gesprek kunnen dienen.
Sonneveld, R. (2013), De stilte van God. Waarom geloven moeilijk is. Buijten & Schipperheijn Amsterdam. 384p. € 17,90.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.