De Wilhelminakerk als jongste Nederlands Gereformeerde kerk - Kerk in de Haarlemse binnenstad
2005-12-23
HAARLEM - Sinds de herfst van dit jaar maakt de Wilhelminakerk in Haarlem deel uit van het Nederlands Gereformeerde kerkverband. De gemeente ging niet mee in de PKN. Hoogste tijd voor ‘Opbouw’ om eens kennis te maken met deze ‘jongste’ Nederlands Gereformeerde kerk. De roepstem van de kerk- Jaargang 49
- nummer 24
De Wilhelminakerk staat op een opvallende plaats aan de rand van het centrum van Haarlem. Het gebouw valt niet echt op tussen de massieve bouw van de binnenstad.
Toch is het wel markant, met een forse toren en zelfs met een luidklok die de gemeenteleden ter kerke roept. Deze luidklok en het uurwerk werden trouwens pas 25 jaar geleden aangebracht in de toren van het 80 jaar oude kerkgebouw. ‘Op die manier kunnen de mensen in Haarlem de roep van onze kerk horen’, aldus één van de gemeenteleden.
Als ik even later een kerkganger aanspreek en vraag of ze al lang lid is van de gemeente zegt ze: ‘Ik ben in 1995 gedoopt en ik heb toen ook belijdenis gedaan. Ik kwam nooit in de kerk, maar woonde in de buurt en liep hier op een zondag zomaar binnen. En ik ben me er thuis blijven voelen. Inmiddels ben ik verhuisd, maar ik ben hier tóch lid gebleven.’ Dát is dus de roepstem van het Evangelie…..
Kerkgebouw
Zo te zien dateert het ontwerp van de Wilhelminakerk van net vóór de tijd van de massieve Gereformeerde kerkbouw, zoals de inmiddels afgebrande kerk aan de Kloppersingel in Haarlem en bijvoorbeeld de kerken van Andijk en Kollum (1. Ik loop even door de bijgebouwen, een doolhof van trappen en gangen. Er zijn allerlei zaaltjes en zalen, zoals de Wilhill, waar jongeren samen komen.
Opvallend is dat er voor de dienst in allerlei zalen wel iets te doen is. Het tekent ook de gemeente: men is actief betrokken en die betrokkenheid betreft niet alleen de kerkdienst. Na deze ochtenddienst is er koffie drinken en vervolgens wordt het thema van de dienst ook nog eens besproken in een aantal groepen.
De kerkzaal zelf is traditioneel gereformeerd ingericht: een ruime kerkzaal, aan drie zijden een galerij, met een hoge preekstoel in het midden. De banken in het midden zijn inmiddels vervangen door losse stoelen, zodat de kerkzaal meer flexibel bruikbaar is. Er staan twee orgels, maar achter één front blijkt geen bruikbaar instrument meer schuil te gaan. Het andere orgel, dat in deze diensten gebruikt wordt, komt uit de Mathenesserkerk in Rotterdam.
Streekgemeente
De ontwikkelingen binnen de Gereformeerde Kerken zijn aan de gemeente niet voorbij gegaan. De gemeente heeft zijn ‘evangelisch Gereformeerde karakter behouden’ (aldus een gemeentelid), maar trok daarmee ook mensen die vanuit andere kerken op zoek waren naar bijbelgetrouwe prediking. Die vonden ze in deze Haarlemse stadsgemeente. In de afgelopen decennia heeft de gemeente dan ook een regionaal karakter gekregen.
Er wonen leden uit de wijde omtrek, van Castricum in het noorden, tot de Bollenstreek in het zuiden.
Daarnaast wonen er leden in de Haarlemmermeer.
De gemeente is wel wat aan het vergrijzen (de helft van de gemeenteleden is ouder dan 50 jaar). Toch zijn er ook veel activiteiten voor jongeren. De jongsten bezoeken tijdens de kerkdienst de kindernevendienst.
Activiteiten
Opvallend is het grote aantal activiteiten binnen de gemeente.
Het contactblad ‘Samen gedragen’ brengt een aantal van die gemeentelijke bezigheden in beeld. Ook zending en evangelisatie krijgen een plaats. Jongeren hebben daarbij een actieve rol binnen en buiten de gemeente. Al enkele jaren zijn er – met World Servants – projecten in Afrika en Zuid-Amerika, de komende zomer in Zambia en Brazilië. Via de zendingscommissie gaan 14 gemeenteleden (jongeren én ouderen) begin januari naar Letland in het kader van de contacten met een plaatselijke Baptistengemeente. In Haarlem zelf zijn jongeren actief met een Rock Solid (Youth for Christ) programma. Deze activiteit vloeit voort uit Sonrise, een sportevangelisatie actie (uitgaande van Athletes in Action).
Daarin werkt een tiental kerken in Haarlem en Heemstede samen. De ‘eigen wijk’ van de Wilhelminakerk is het Rozenprieel. Een groot gedeelte van de gemeente is daar actief mee bezig.
De middagdiensten hebben deels een evangeliserend karakter. Eén keer per maand is er een Praisedienst (met eigen koor en combo). Ook worden er maandelijks Gastendiensten gehouden. Zes keer per jaar organiseren de jeugdclubs samen met andere betrokkenen een ochtenddienst voor en door de jeugd.
Ook andere kerkdiensten worden deels door gemeenteleden voorbereid.
Dat geldt ook voor de dienst van deze morgen, die in het thema staat van het gebed.
De kerkenraad telt 9 wijkouderlingen, 1 bejaardenouderling, 4 jeugdouderlingen, 1 evangelisatieouderling, 8 diakenen, de preses en de scriba. De gemeente is momenteel vacant. Volgens een gemeentelid is de beroepingscommissie actief op zoek naar een eigen predikant (‘ze zijn opvallend vaak op stap’). Uiteraard vraagt het op dit punt nog wel wat tijd om de weg binnen de Nederlands Gereformeerde kerken te vinden. Er zijn goede ondersteunende contacten met dr. Jaap Dekker in Amstelveen en uiteraard met de naburige Petrakerk in Heemstede (NGK).
Gastvrij
Zowel bij de ingang van de kerk als binnen bent valt de sfeer op. De gemeente is te klein voor dit grote kerkelijke jasje, maar dat ontmoedigt hier helemaal niet. Je wordt als gast opgemerkt en je bent welkom.
Aan het begin van de dienst leest steekt een jong gemeentelid de kaarsen aan (3e zondag van advent). We worden van harte welkom geheten en krijgen een aantal mededelingen te horen. Verdere bijzonderheden staan op het mededelingenblad.
De gemeente heeft een eigen liedbundel. Deze liederen worden op het bord aangekondigd als WIL: de Wilhelminabundel. Daarin staan 200 liederen uit o.a. Opwekking, de Evangelische Liedbundel en Johannes de Heer. Alle liederen worden vanmorgen door het orgel begeleid. Bij het lied ‘Sta eens even op als je Jezus lief hebt’ is het heel gewoon om op te staan en bij het ‘draai eens even rond’ draaien niet alleen de kinderen een rondje.
De voorganger in deze dienst is ds. M.J. Heule uit Staphorst. Als basis voor de preek over het gebed neemt hij Psalm 116 en Lucas 11 (‘Heer, leer ons bidden’). De teksten worden gelezen uit de vertaling van 1951. Ds. Heule vertelt dat hij als predikant veel heeft geleerd van het boek ‘Te druk om niet te bidden’ van Bill Hybels.
Op welk moment bid je tot God? Waar is de stille tijd in al die drukte van het dagelijks leven? Het bijzondere is dat God ons wil horen, zich inspant om naar ons te luisteren.
Het gebed na de preek wordt uitgesproken door een drietal gemeenteleden en de predikant. Mooi is ook de voorbede voor jongeren en scholieren en voor de projecten voor jongeren door één van de jonge gemeenteleden zelf.
Aan het slot van de dienst wordt uitgelegd waar het in de kindernevendienst over ging. Het wordt feest, omdat Jezus komt. Willen de kinderen en de oudere mensen in de gemeente dat ook doorgeven aan andere mensen?
Contacten
Na afloop van de dienst is er koffiedrinken (en daarna zijn er gespreksgroepen). Ik spreek een aantal gemeenteleden.
De overstap naar de Nederlands Gereformeerde kerken wordt doorgaans als een goed besluit gezien. ‘Je moet toch ergens bij horen en het lijkt te passen.’ Daarbij worden de plaatselijke vrijheid, de bijbelgetrouwe prediking, de ruimte voor eigen liedkeuzen en plaats van de vrouw in het ambt binnen de NGK genoemd (de Wilhelminakerk kent vrouwelijke ouderlingen en diakenen). Sommige leden zijn niet tegen de overgang vaan de NGK, maar zeggen minder zicht te hebben op de kerkelijke kaart. Ook benadrukken ze het belang van de plaatselijke gemeente. De manier waarop de kerkenraad leiding heeft gegeven aan de ‘kerkelijke zoektocht’ blijkt te worden gewaardeerd. Tenslotte spreek ik nog een jong gemeentelid. ‘Ik was op zoek in Haarlem en uiteindelijk ben ik hier terecht gekomen. Sommige dingen kunnen natuurlijk anders, de muziek enzo. En overal is wel eens wat. Maar ik voel me hier erg thuis. Met al die activiteiten is het gewoon een heerlijke gemeente!’
Terugreis
Buiten de Wilhelminakerk lijkt het geen zondag meer. Rond de oude Sint Bavo is een druk bezochte kerstmarkt aan de gang.
Als ik al ruim na twaalven wat gedachteloos fluitend over het perron loop zegt de conducteur: ‘Niet fluiten, het is zondag’. Ik zeg: ‘Het is een lied dat ik net in de kerk heb gehoord!’ ‘OK, dan mag het!’ zegt de conducteur, ‘maar hoe heet dat lied dan?’ ‘Vrede zij u’ zeg ik. ‘Dat klinkt goed’ zegt de conducteur. En zo is het ook!
Voetnoot
1) Zie hiervoor: 150 jaar Gereformeerde kerkbouw, Regn. Steensma en C.A. van Swigchem; Kok, 1986.
| Nederlands Gereformeerde Kerk Haarlem 460 leden; 350 belijdende leden, 110 doopleden Adres: Gedempte Oude Gracht 61, Haarlem website: www.wilhelminakerk.nl |