CDA & VOC
2006-10-13
De eerste drie letters verwijzen naar een bekende politieke partij. Die andere drie staan voor de Verenigde Oostindische Compagnie. Dat was een particuliere handelsonderneming, opgericht in de 17e eeuw door Nederlandse ondernemers voor de handel met het Verre Oosten. Ze werd gesteund door kerk en staat, die voordeel hadden aan de handelssuccessen van de VOC. Ze belichaamde het succes van de Gouden Eeuw, waarnaar tot op vandaag vaderlandse politici met nostalgie terugverlangen. Dat was de tijd van de stoere jongens en ferme knapen, van Hollandse handelsgeest en de zeeslagen die we van Engeland wonnen. We krijgen er gewoon een Oranjegevoel bij. Het Huis van Oranje stond ook in hoog aanzien in die tijd, al waren er ook liberale dwarsliggers als van Oldebarneveldt, die dan ook het veld moest ruimen. De gereformeerde kerk leefde in een theocratische droom en verspreidde het evangelie via de VOC over de wereld.- Jaargang 50
- nummer 20
In Zuid-Afrika heeft de VOC een heel andere reputatie. Ze voerde in de Kaap-kolonie met ijzeren hand het bewind. Dat was het begin van het einde voor de oorpronkelijke bewoners, de Khoi. Slavernij was toen nog een natuurlijk verschijnsel, met de schepping gegeven. De VOC verdiende daar aardig aan. De gereformeerde kerk werd bevoordeeld. Andere kerkgenootschappen werden in de 17e eeuw niet in de kolonie toegelaten.
Zending werd door de VOC bepaald niet bevorderd. Stel je voor: bekeerde slaven moesten vrijgelaten worden! Er waren grenzen aan wat men redelijkerwijs van een gereformeerde handels-onderneming mocht verwachten. Jan van Riebeeck, de eerste VOC-bewindvoerder in de Kaapkolonie, staat vandaag in Zuid-Afrika bekend als de eerste voorvader van het Apartheidsbeleid.
Het heeft weinig zin om de VOC te veroordelen naar onze moderne maatstaven. De tijden waren anders.
De zendingssamenwerking tussen de VOC en de gereformeerde kerk komt bij ons vandaag vreemd over. Het heeft ook weinig goeds voor Gods Koninkrijk opgeleverd, uiteindelijk.
Maar goed, de tijden waren anders.
De VOC als inspiratiebron voor christelijke politiek gaat me echter te ver. We kunnen ons beter laten inspireren door de profeet Micha (6:8).
Niets anders dan recht doen, in trouw en nederigheid voor Gods aangezicht.
Dat moet christelijke politiek in uitvoerbaar beleid omzetten.