Dankdag viert ieder op eigen wijze; Urk zelfs op een eigen datum - Creatief met aardappelen en pompo
2006-10-13
UTRECHT - Dankdag voor gewas en arbeid. Hoe wordt dat in de Nederlands-gereformeerde kerken gevierd? Heel verschillend dus.- Jaargang 50
- nummer 20
Van amper genoemd op de zondag erna ('het komt er gewoon niet van') tot een stamppottenbuffet, kinderdienst of traditionele kerkdienst op woensdagavond. Urk viert het zelfs als enige op een andere dag. Opbouw maakte een rondje door het hele land en vroeg wat er voor woensdag 1 november a.s. op het programma staat.
Een korte viering en een stamppottenbuffet. Want dat is al enkele jaren in Dordrecht de traditie op dankdag, vertelt scriba mevrouw C.P. van Heusden-van Driel. In de dienst die ongeveer een half uur duurt, is ook aandacht voor de kinderen. Daardoor kunnen gezinnen aanwezig zijn bij de viering en aansluitend de sobere maaltijd.
Mevrouw Van Heusden: 'Aan de ene kant ben je dankbaar voor wat je hebt, aan de andere kant zijn er ook zoveel mensen die het minder hebben. Daar willen we ook bij stilstaan.' Dankdag vieren met een maaltijd is in Dordrecht niet vreemd, aldus mevrouw Van Heusden. 'Wij zijn een gemeente met een eet-traditie. Wellicht doordat behoorlijk wat gemeenteleden een l'Abri-achtergrond hebben. Daar heeft de maaltijd ook een centrale plek in de ontmoeting met anderen.' De viering en maaltijd trekt over het algemeen een kleine honderd gemeenteleden.
Verder is ook altijd in de Dordtse kerkzaal een oogsttafel met bloemen, groenten en fruit aanwezig.
In de meeste gemeenten vindt op woensdagavond een dankdienst plaats. Zoals in Zalk en Veecaten. Nee, er is geen special aandacht voor de kinderen in die dienst, vertelt ds. M. den Best. Alle basisschoolleerlingen zijn immers die ochtend al naar een kerkdienst gegaan die uitgaat van de Hervormde Kerk. Wel praat de predikant in de week van dankdag over deze speciale dag op catechisatie met de kinderen (die vanaf groep zeven van de basisschool naar catechisatie gaan). 'Dan laat ik de kinderen een lijstje maken met dingen waarvoor ze dankbaar zijn. Die krijgen ze dan echt wel vol.' Opvallend is verder volgens Den Best dat de opbrengst van de collecte 'opvallend hoger is dan anders'.
Die opbrengst is traditiegetrouw bestemd voor de kerk.
Ook in het nabij gelegen Wapenveld ('een traditionele dankdagdienst op woensdagavond') is de collecteopbrengst op dankdag bijzonder, vertelt kerkenraadslid Peter Hartkamp. 'Die bedraagt het tien- tot vijftienvoudige van een reguliere collecte voor de kerk.
Sommigen gooien hun vrijwillige bijdrage voor een heel jaar in de collectezak.' De plattelandsgemeente Wapenveld die momenteel vacant is, is een behoorlijk traditionele. Nieuwigheden als een kinderdienst, oogsttafel of een bijzondere liturgie zul je er niet zien. 'Maar de betrokkenheid is enorm en onder andere op dankdag zie je dat men erg bereid is om te offeren voor de kerk.' Ook in Dalfsen vindt 's avonds een dankdagdienst plaats ('Voorin de kerk staat vaak wel iets creatiefs met aardappelen of zo'). Maar 's middags gaat al jarenlang een groep ouders met kinderen naar de kinderdienst die al jaren in Zwolle wordt georganiseerd door NGK en CGK.
In verschillende gemeenten wordt op dankdag een actie of inzameling gehouden voor een diaconaal doel. Zo wordt in Barneveld/Voorthuizen al een jaar of tien op en rond deze datum een grote voedselactie voor Oost-Europa van Dorcas gehouden. De ene zondag worden lijstjes met levensmiddelen en schoolspullen uitgedeeld. De zondag erop worden die spullen vervolgens mee naar de kerk genomen en in rugzakken verdeeld.
'Geen fruit op tafel, acties voor de zieken of dat soort festiviteiten', vertelt ds. J.F. Ezinga van Westbroek, een van oorsprong synodaalgereformeerde gemeente die drie jaar geleden overging naar het NG-kerkverband. Op woensdagavond 1 november vindt een klassieke dankdagdienst plaats. Van verschuiven naar een reguliere zondagdienst is geen sprake. 'Op woensdagavond preken voelt anders dan op zondag. Het heeft iets speciaals om op een doordeweekse avond bij elkaar te komen. De sfeer is iets gewoner, minder opgeprikt.
Dat vind ik mooi. Ik vind het goed dat het aspect van danken apart wordt gezet van de reguliere dienst. Je dankt voor iets dat je niet terug kunt betalen.
Daarbij komt het getuigend aspect naar de omgeving. Je laat zien dat al het goede van de Heer komt.' In het nabijgelegen
Loosdrecht
komt men al jaren niet meer op dankdag in de kerk bij elkaar. 'We geven er op de zondagochtend na dankdag aandacht aan', aldus ds. L. van Baardewijk. 'Wij zijn een kleine gemeente; er zouden maar heel weinig mensen komen.' Wel is er een werkgroepje bijzondere diensten dat zich buigt over de invulling van die dienst. 'Want we vinden het wel goed om met elkaar stil te staan bij dankdag.
Zo trekken we het thema dit jaar vanwege de naderende verkiezingen in de politieke sfeer. De economie trekt volgens alle berichten aan, maar wat doen we ermee en in hoeverre delen we van onze welvaart met anderen.' Aan dankdag is dit jaar een heel eenvoudige actie voor Dorcas gekoppeld.
Van Baardewijk: 'We zamelen geld voor deze organisatie in.' Evenals in Loosdrecht is in de stadsgemeente Utrecht al lang geleden de woensdagavonddienst afgeschaft. In de dienst voor of na dankdag wordt aandacht besteedt aan deze dag. 'Waarschijnlijk om praktische redenen en was de opkomst gewoon heel laag', vermoedt Janssens.' Er wordt in de dienst voorafgaand of na dankdag in de zondagse eredienst aandacht besteedt aan dankdag. Voor de kinderen wordt niets speciaals georganiseerd. 'Het komt er gewoon niet van.
Aan de ene kant jammer, aan de andere kant hoeft die enorme uitzondering van mij niet. Het is alsof je het één keer per jaar over het materiële hebt en de rest van het jaar over het geestelijke. Dat apart zetten van dankbaarheid kan iets vreemds hebben.
Ik probeer elke zondag de verbinding te maken tussen het materiële en het geestelijke en dankbaarheid te verwoorden.’ Op Urk blijft op woensdag 1 november aanstaande de kerk ook dicht. Maar om een heel andere reden. Al van oudsher wordt dankdag hier met Oudjaar gevierd, vertelt mevrouw Zuidhof, echtgenote van de predikant van het vissersdorp. Op de officiële dankdag waren de vissers vaak nog niet terug; op Oudejaarsavond wel. Daarna volgden zes 'stil-lig-weken' vanwege eventueel ijs. In februari voeren de vissers dan weer uit. Vandaar dat ook biddag op Urk op een andere datum plaatsvindt dan elders in het land, namelijk in de eerste week van februari. De preek met oudejaar is volgens mevrouw Zuidhof een echte dankdagpreek.
Verder geen 'nieuwigheden' als een oogsttafel of een dienst voor de kinderen.
En de collecte? Ja, de opbrengst daarvan is op dankdag met Oudejaar enorm hoog. 'Dat gaat dan om echt grote bedragen.' En de één jaar jonge missionaire Havenkerk in de Haagse Schilderswijk? Ds. P. Strating: 'Wij doen als gemeente niets aan dankdag.' Lachend: 'De mensen die bij ons komen hebben over het algemeen nog nooit van dankdag gehoord.
Misschien dat we er in de toekomst iets aan gaan doen ja, maar nu is het nog helemaal niet aan de orde. We zijn al blij als ze op zondag komen!'