‘Aan het avondmaal werd de breuk overwonnen’
2006-10-27
Het avondmaal is in de gereformeerde traditie vaak een breekijzer geweest. Liepen standpunten uiteen, dan werd er niet zelden gevonden dat men niet meer met elkaar aan dezelfde avondmaalstafel kon aanzitten en scheidden wegen zich. In Zaandam zag ds. Jaap van den Bos, predikant van de samenwerkingsgemeente NGK-GK(v) het omgekeerde gebeuren. Tot zijn diepe ontroering.- Jaargang 50
- nummer 21
'Vanaf het moment dat we hier met elkaar het avondmaal gingen vieren, werd de breuk overwonnen. We gaven het brood en de wijn aan elkaar door en zeiden tegen elkaar: 'zoals ik deel in de verzoening van Christus, deel jij er ook in'. Toen kwam er heling. Verzoening. Alles veranderde.'
'Welkom in deze gezamenlijke dienst van NGK en GK'. Het is zondagmiddag 1 oktober 2006, 16.30 uur. Ruim tachtig gemeenteleden uit beide kerkverbanden zijn deze middag samengekomen in het kerkgebouw aan de Botenmakersstraat in Zaandam.
Hier vinden sinds begin dit jaar alle diensten van beide kerkverbanden gemeenschappelijk plaats. Dat betekent dat de broeders en zusters na veertig jaar weer naast elkaar in dezelfde oude, houten kerkbanken zitten van het monumentale kerkje, nu eigendom van de NGK. Vanwege de gevoeligheden die dit met zich meebrengt én om praktische redenen - het halletje is te klein, een keuken is er niet en er zijn geen bijzalen - hebben GK(v) en NGK de wens uitgesproken om samen opnieuw te beginnen in een nieuwe ruimte.
Wonder
Voor deze middagdienst is in het kleine halletje bij de ingang een informatieblad uitgedeeld. Daarop staat beknopt en helder hoe de dienst eruit ziet. Op de tweede helft staat kort weergegeven waar de preek over gaat. Die gaat 'over de dodelijke beweging van mensen en de reddende beweging van Jezus Christus'. Dit naar aanleiding van zondag 5 en 6 van de Heidelbergse Catechismus en de bijbellezing uit Romeinen 5. Op de liturgie staan verder psalmen en gezangen, waaronder één in beurtzang van mannen en vrouwen.
Voorganger is ds. Jaap van den Bos.
Hij is van Gereformeerd-vrijgemaakte huize en in 2004 door NGK en GK(v) unaniem beroepen als predikant voor de te vormen samenwerkingsgemeente.
Hij stapte in een samenwerkingsproces waarin al jaarlijks een aantal gezamenlijke diensten en avondmaalsvieringen werd gehouden. Zelf bediende hij eind november 2004 voor het eerst een gezamenlijke viering.
Dat maakte grote indruk op hem. 'Juist het gezamenlijk avondmaal heeft het denken van de gemeenten positief beïnvloed. Minder denken vanuit de problemen en lastige vragen, en meer vanuit het vertrouwen op God: wat zal Hij nog meer geven?' Dat is de afgelopen twee jaar al veel geweest. Zo worden behalve de kerkdiensten nu ook de kerkenraadsvergaderingen gezamenlijk gehouden.
Huisbezoek vindt in principe plaats door twee ouderlingen, één van GK(v)- en één van NGK-huize.
Verzoeken van gemeenteleden die alleen door een ouderling van hun eigen kerk willen worden bezocht, worden gehonoreerd. En ja, die zijn er, vertelt oud-GK(v)-kerkenraadslid Egbert Boerma. Overigens blijven er officieel twee kerken bestaan. Ds. Van den Bos: 'We zijn een samenwerkingsgemeente die zover gaat als binnen de huidige kaders mogelijk is.
Geen fusiegemeente.'
Weldaad
Deze middag zit er een handvol kinderen in de kerk, verder lijkt elke leeftijdsgroep gelijk vertegenwoordigd.
Voor de dienst wordt er druk gepraat.
Aan niets is te merken dat deze gemeente twee jaar geleden voorzichtig begon met een beperkt aantal gezamenlijke diensten. 'Soms betrap ik me er nog wel op dat ik denk in 'wij' en 'zij', vertelt Jetty Boerma (65) later. 'Je kunt het vergelijken met er opeens een stuk familie bij krijgen, waarmee je de oliebollen gaat bakken. Je moet elkaar nog meer leren kennen.' Bij de jongeren lijkt dat veel minder te spelen. Sjoerd Bronsema (30) is lid van de gezamenlijke jongeren bijbelstudieclub: 'In het begin was je je tijdens verenigingsavonden nog wel bewust van de kerkelijke achtergrond van de ander. Maar dat vervaagt heel snel.' Jacqueline Woonings (23): 'Natuurlijk zijn er verschillen tussen ons. Maar die hebben meer met personen te maken dan met kerkverbanden.
Toen we eenmaal samengegaan waren, was het alsof het altijd zo had moeten zijn.' 'We hebben geleerd', vat Jetty Boerma het proces van de afgelopen jaren samen. 'Onder andere van de manier waarop zij met elkaar omgaan. De vriendelijkheid van de NGK'ers is een weldaad. Ik heb ontdekt dat de confessionele betrouwbaarheid waaraan wij vrijgemaakten zo hechten, even goed aanwezig kan zijn in een kerkverband dat dat anders organiseert.' Ds. Van den Bos: 'Het is in de NGK mogelijk om in het kerkverband te blijven, terwijl je je vraagtekens zet bij een aantal ontwikkelingen. Dat vraagt een heel andere manier van denken.
Het is mij opgevallen dat bij een probleem in de GK(v) wordt gedacht: hoe kunnen we dit ethisch correct afhandelen, wat zijn de stappen die we nemen? In de NGK wordt veel meer gedacht in pastorale categorieën: wat is hier aan de hand en waar zitten mensen in hun geestelijk leven dat dit kan gebeuren?'
| Wie is Jezus voor jou?' begint ds. Van den Bos zijn preek. 'Het is behalve een trendy vraag, ook een lastige vraag. Hij is zo erg vanuit de mens gedacht. Maar het is ook een heel belangrijke vraag. Want als je niet weet wie Jezus voor je is, dan mag je je met recht ongerust maken.' |
Ds. Jaap van den Bos is niet alleen aangetrokken om het samenwerkingsproces te begeleiden, maar ook en vooral om de missionaire taak van de gemeente gestalte te geven.
'Samenwerking is natuurlijk hartstikke goed, maar laten we onze core-business als kerk niet vergeten. Jezus was missionair en daarom willen wij dat ook zijn. Als we om ons heen kijken, zijn er zoveel mensen die op hun ondergang af denderen.' Daarom is wat Van den Bos betreft werken aan kerkelijke eenheid goed, 'maar je missie verstaan, is nog beter'. 'Hier in Zaandam is samenwerking levensnoodzakelijk om een aantrekkelijke gemeente van Christus te zijn. Maar als je in een omgeving zit met twee enthousiaste, goed lopende kerkgemeenschappen, zou ik zeggen: wees lekker kerk, erken elkaar en stel het avondmaal voor elkaar open. En spreek vooral goed af, wie in welk gedeelte van de stad missionaire activiteiten organiseert.'
| 'Als je het op eigen kracht doet, dan krijg je ook wat je op eigen kracht vermag. Maar geef je het over aan Jezus, dan krijg je zo onnoemelijk veel! Ook als we het over kerkelijke eenheid hebben. Kijk je naar wat je zelf kunt doen, dan zie je vooral heel veel problemen. Als je alles netjes wilt afbakenen, dan raak je verstrikt. Maar durf je verder te kijken? Te vertrouwen? |
'In 2005 - we waren al bezig met gecombineerde diensten - is er een gezamenlijke gemeenteavond gehouden waarin we een streep onder het verleden hebben gezet, vertelt Jetty Boerma. 'Dat was goed.' Die avond zijn de pijn en de moeiten van de breuk en daaropvolgende gebeurtenissen bespreekbaar gemaakt. Er waren gemeenteleden die hun excuus hebben aangeboden over hun eigen opstelling in die jaren en de tijd erna.
Ds. Van den Bos: 'Dat hebben we samen voor God gelegd en dat heeft, zeker bij een aantal mensen, de lucht geklaard.' Hij is even stil, en vervolgt dan: 'Het is natuurlijk een heel spannend proces dat we hier doormaken: durf je het verleden los te laten en durf je je te laten aanraken door de heling van Jezus. Ik denk dat vooral vrijgemaakten op dat vlak mogen groeien. Die laten hun blik nogal al eens vangen door verschillen en problemen, en denken minder snel vanuit genade, verwondering en zegen.' 'Het vreemde is dat we als christenen het eelt op onze knieën bidden om kerkelijke eenheid. Maar wordt gebed verhoord, dan ziet men alleen de problemen.
Een samenwerkingsgemeente wordt toch vaak gezien als het lastige jongetje van de klas. Als een aanhangwagentje achter twee auto's. Je past je aan de langzaamste aan en bent voor allebei een probleem. Laten we daar alsjeblieft mee ophouden!
Zie problemen als mogelijkheden om te groeien en durf de zegeningen te zien. Het is Van de Bos’ adagium dat telkens terug komt. Ook in zijn preek deze zondagmiddag. Hij besluit zijn preek:
| 'Laten we ons toevertrouwen aan Jezus, in de volle verwachting van de zegen die Hij ons gaat geven. Want Hij is alles, maar dan ook alles. De heling van gebrokenheid, tot een volkomen verlossing. Ontvang Hem als een kado. Met hartelijke liefde gegeven. |
Amen.' http://zaandam.gkv.nl
Miriam de Rooij-Visser is lid van de Nederlands Gereformeerde Kerk van Utrecht en lid van de Opbouwredactie.