Vertrouwen is de sleutel
2006-10-27
Een korte reactie op het artikel van collega Jan Mudde. Ik doe dat door eerst de vraag aan mij zelf en de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt te stellen: is hermeneutiek onder ons in geding en hoe dan?- Jaargang 50
- nummer 21
Toen een groep internationale theologen in 2004 de Candlestand Statement aan de kerken voorlegden, was één van de doelen een bijdrage te leveren aan het bijbelgebruik in de discussie over persoon en werk van de Heilige Geest. Gesprekken tonen aan dat een aantal punten van verschil terug gaan op verschil in leesregels: gebedsverhoring, doop met de Geest, ziekenzalving en dergelijke. De predikanten in de GK(v) blijken verschillende accenten te leggen in vragen over datum en geadresseerden van bijbelwoorden.
Nog een voorbeeld: een discussie over de taak van ouderlingen en diakenen loopt terug naar de uitgangpunten in de Praktische Theologie aan de Theologische Universiteit (Broederweg).
De oudere predikanten, opgeleid in de Ambtelijke Vakken, merken dat de uitgangspunten veranderd zijn. Willen we elkaar begrijpen, dan moeten nu achtergronden verduidelijkt worden. Het zicht op de verhouding van theologie en empirische wetenschappen weerspiegelt veranderde inzichten in het benoemen van openbaring, woord, schrift en werkelijkheid, en hun onderlinge relaties.
Hermeneutiek!
Derde observatie: in onze kerken zijn de afgelopen jaren ethische onderwerpen diepgaand besproken: echtscheiding en hertrouwen, sabbat en zondag. Opnieuw bleek hermeneutiek een rol te spelen. Welke plaats heeft exegese van concrete passages naast het gebruik van bijbelse werkelijkheden als het komende koninkrijk en de oorspronkelijke, goede schepping?
Hoe vullen wij de ruimte die open valt, als blijkt dat de strekking van bijbelwoorden niet alle situaties in ons leven gedetailleerd dekt?
Vier: de vrijgemaakten realiseren zich meer en meer dat het menselijk kennen beperkt is. De gedachte dat er van elke bijbeltekst maar één geldige exegese is of dat in systematische reflectie een sluitend systeem van belijden, geloven en beleven kan worden gebouwd, is verdwenen of bezig te verdwijnen. Dat geeft verwarring en bezinning en maakt de gemeenschap tot een zoekende gemeenschap, met alle effecten van dien: onrust, blijdschap, verwijdering, uitdaging, wantrouwen, afscheid, discussie, herwonnen of groeiend vertrouwen.
Vertrouwen
De Theologische Universiteit wil jongeren opleiden tot predikant in de GK(v) en daarbij een sterk ontwikkelde hermeneutische competentie meegeven.
Terecht, vind ik. Ik zie de ontwikkelingen op dit punt in onze kerken met een dubbel gevoel van zorg en blijdschap, met een hoofdaccent op het laatste. De hermeneutische discussie heeft allerlei gevaren in zich en een blik in een aantal kerken om ons heen geeft reden om alert en waakzaam te zijn. Maar de noodzaak is helder en de weg levert ook mooie resultaten op.
Kern is wel dat je vertrouwen in elkaar uitspreekt èn beoefent, anders komt waardering en opbouw niet of karig tot stand.
Gevolg: de vragen in de NGK zijn herkenbaar geworden. Deze kerken hebben deels gelijke, deels verschillende onderwerpen aan de orde (gehad). Ik zie in de NGK een methode van bijbelgebruik die vertrouwen inboezemt en juist dat geeft een basis om over verschil van uitkomst met elkaar te spreken (zoals dat van GK(v)-zijde gebeurd is inzake vrouw en ambt of verkiezing en verbond). Vertrouwen dat wij allen serieus de HEER willen dienen naar zijn Woord, dat is voorwaarde en tegelijk doel voor een wederzijdse houding van respect, verwachting en aanspraak. Binnen onze kerken en richting de NGK.
Ds. Simon van der Lugt is predikant van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Delft.