Charismatische óf geestelijke vernieuwing?
2006-10-27
G. Gunnink - Jaargang 50
- nummer 21
De verbondstheologie blijft (gelukkig) NGK en GK(v) sterk verbinden.
Die verdort, wanneer ze niet steeds door het levende water van Gods Geest wordt verfrist en overgoten.
Daarom hoop ik niet zozeer op charismatische als wel geestelijke vernieuwing binnen de Gereformeerde Kerken. Het verbond wordt hol, als de vruchten en gaven van de Geest niet volop worden genoten en beleefd.
Hoe kun je de gereformeerde traditie vruchtbaar maken voor het gesprek over geloofsbeleving en geestesgaven?
W. Smouter noemt drie belangrijke punten waar ik graag mee instem. Daar kunnen nog twee andere noties aan toegevoegd worden: die van Gods soevereiniteit en van gerichtheid op Gods levende woord. Op Smouters laatste punt, de relatie Geest en schepping, ga ik ook in.
Geen streep
Smouter wijst terecht de aloude streeptheologie af. Ik noem dat de theologie van de verticale streep: na de afsluiting van de canon zou er een einde gekomen zijn aan de ‘bovennatuurlijke’ gaven van de Geest. Mijn grootste bezwaar is het gebrek aan respect voor Gods soevereiniteit.
Alsof wij kleine mensjes wel even kunnen uitmaken wat Gods Geest in zijn vrijmacht nu nog wel en niet kan doen.
Om diezelfde reden heb ik echter bezwaar tegen wat ik de charismatische theologie van de horizontale streep noem. Op een vaak ‘moeterige’ manier wordt me dan voorgehouden dat al de gaven die lang geleden in één bijbelse gemeente voorkwamen (Korinte), nu ook in mijn eigen leven aanwezig moeten zijn. Ook dat is een inperking van Gods vrijheid. Er wordt een tijdloze horizontale streep getrokken vanuit Korinte naar mij.
Omdat Christus altijd dezelfde is, zouden ook in mijn gemeente dezelfde gaven moeten voorkomen als in Korinte. Waarom zou niet de gavenlijst uit de brief aan Rome (Rom. 12:3-8) en wél die van Korinte model zou moeten staan voor mijn tijd?
Streef naar profetie
‘Streef naar alle gaven van de Geest!’ Dat is wat ik Pinkstermensen tegen me hoor zeggen. Met daarachter een uitroepteken, zonder enige differentiatie tussen de verschillende gaven.
Terwijl Paulus nu juist wél differentieert in de drie bekende ‘streefteksten’ (lees 1 Kor. 12:31, 14:1 en 14:39).
Wanneer je deze teksten samen leest kom je tot de verrassende conclusie dat Paulus niet zonder meer zegt, dat de christenen in Korinte moeten streven naar alle mogelijke geestesgaven.
Wel naar de hoogste gaven, dat wil zeggen: het profeteren en beoordelen van profetie. Profeteren is de grote gift van Pinksteren voor alle gelovigen (Hand. 2:17). Daarom zou de discussie meer in de lijn van Paulus (en van de reformatoren) komen, als gereformeerden en pinksterchristenen zich zouden afvragen: waarom is dit profeteren zo belangrijk? Richten we ons wel op het levende spreken van God?
Daarbij zullen gereformeerden het over méér moeten hebben dan het zuinig zijn op het Boek. Profeteren is meer dan het Woord stilletjes bewaren.
En Pinksterchristenen zullen het daarbij hebben over de ‘genoegzaamheid’ van de bijbel. De bijbel is echt klaar, daar hoeft niets meer aan toegevoegd te worden.
Verschraling
Smouter heeft een belangrijk punt, wanneer hij wijst op de relatie tussen Geest en schepping. Ook ik maak mij er zorgen over, dat de charismatische beweging weliswaar het werk van de Geest volop in de schijnwerper wil plaatsen, maar dat er in de praktijk een verschraling optreedt. De aanwezigheid van de Geest wordt beperkt tot bijzondere ervaringen. Pas wanneer je heel diep ‘geraakt’ wordt en de Geest zich op een heel bijzondere manier manifesteert, is Hij er. Werkt Gods Geest pas als ik emotioneel geraakt wordt? Dat is geen rijkdom, maar armoede. De heilige Geest heeft veel meer pijlen op zijn boog en schiet niet alleen op ons gevoelsleven en onze ervaring. Hij wil graag ook mijn hoofd en handen veroveren.
Geloven is niet vertrouwen op een weldoortimmerd leersysteem met je verstand. Geloven is ook niet vertrouwen op een diepe emotionele geloofservaring. Geloven is: je anker buiten jezelf hebben, in Christus. Als gevoelsmens, of als analyserend denker, of als christen die zijn handen laat spreken. Neem elkaar dan niet de maat en geef die ander niet de indruk, dat zijn geloof minder ‘geestelijk’ is.
Verschraling vindt ook plaats, wanneer er wel aandacht uitgaat naar de gaven van de Geest, maar er over de vruchten van de heilige Geest gezwegen wordt. De heilige Geest is Hij die corrupte mensen vernieuwt en heiligt.
Zonder de vrucht van een door de Geest geheiligd leven wordt het debat over de gaven vruchteloos.
Ds. Gerrit Gunnink is predikant van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Amersfoort-West.