Ervaringen met ziekenzalving
2006-03-17
In mijn jarenlange pastorale werk heb ik een aantal keren een ziekenzalving gedaan. Met zegen, mag ik zeggen. Maar datzelfde zeg ik ook van al die keren dat ik met een broeder of een zuster heb gebeden, zonder dat er een ziekenzalving aan te pas kwam.- Jaargang 50
- nummer 6
De eerste keer dat ik bij een ziekenzalving werd betrokken, was eigenlijk heel ongelukkig. En achteraf heb ik er spijt van dat het zo gelopen is. Wanneer je aan een ziekenzalving deelneemt, moet je heel goed weten waar het om gaat, wat de bedoeling is van dit christelijke ritueel. Dan moet je als pastor er ook helemaal achter staan. Die eerste keer was ik onvoldoende voorbereid, was de sfeer waarin het plaatsvond ook niet naar de bedoeling van de Geest. Was de zalving op zich meer een ritueel dan een zegenrijke bijeenkomst.
Ik heb me er daarna meer in verdiept, ben de waarde ervan gaan inzien, heb ook geleerd er genuanceerd mee om te gaan en heb geen moeite meer om het doen, wanneer gemeenteleden erom vragen. De nuancering. Ik heb ervaren, dat een gebed zonder ziekenzalving voor heel veel gemeenteleden dezelfde betekenis heeft als een ziekenzalving. Maar dan ook het gebed, waarin bepaalde elementen van de ziekenzalving een rol spelen.
Zorgvuldige voorbereiding
Waarom heeft een ziekenzalving zo’n geweldige impact? Lees de artikelen van br. van Dijk en ds. Vervoorn er nog maar eens op na. Omdat aan een ziekenzalving een heel zorgvuldige voorbereiding voorafgaat. Vooraf wordt met de zieke de reden van de aanvraag doorgesproken, de verwachting die men er van heeft. De ziekenzalving ligt ingebed in een korte huisgodsdienstoefening, waarbij verootmoediging, schuldbelijdenis, Schriftlezing, lofprijzing en gebed een plaats hebben gekregen. Familieleden en vaak ook gemeenteleden zijn erbij aanwezig. Het is goed om te benadrukken dat genezing ook niet altijd voorop staat. Zoals uit de bijdragen blijkt staat de ziekenzalving in een veel breder perspectief en behoort het ook te staan, en dat moet men naar elkaar toe ook duidelijk uitspreken.
Gebed met zieken
Het nadenken over de ziekenzalving en de ervaringen er mee hebben me ook aan het denken gezet over het gebed met onze zieken, waar geen ziekenzalving aan te pas komt. Het gebed is vaak de afsluiting van een bezoek, soms in combinatie met een bijbellezing. Het verdient zeker aanbeveling om bij ziekte meer aandacht te geven aan het gebed, ingekaderd in een huisgodsdienstoefening. Een Schriftlezing, het zingen van een lied, het gebed waarbij ook de schuldbelijdenis een rol kan spelen, de vraag waar bidden we voor? Het is goed om daar ook familie en eventueel anderen bij te betrekken. Ik ben gewend het zo te doen bij stervenden. Ik weet ook van andere voorgangers dat zij hetzelfde doen. Samen lezen, bidden, zingen, met de naasten er om heen en dat wordt door allen als heel bemoedigend ervaren.
Betekenis
Zowel het gebed met een zieke als de ziekenzalving mag nooit een ritueel worden of een magische handeling.
Alleen in een goede geestelijke context mag je er zegen van verwachten.
Ik heb wel gemerkt dat voor gemeenteleden die in evangelische kringen zijn opgegroeid en die bekend zijn met de ziekenzalving het wat gemakkelijker ligt. Je sluit dan aan bij een bestaande gewoonte. Voor gemeenteleden, die onbekend zijn met de ziekenzalving is het goed om de betekenis ervan goed door te spreken.
Apostolisch gebod?
Is de ziekenzalving een apostolisch gebod? Ik ben geneigd te zeggen: nee het is geen gebod voor alle tijden en voor alle situaties. Het kan voegt wel een belangrijk element toe aan wat we al hebben. Tegelijk is het een aansporing om ons meer en meer te bezinnen op ons gebedsleven, ook samen met anderen.
Het is geen óf-óf, maar een èn-èn. In een preek over dit onderwerp (augustus 2005) heb dat als volgt onder woorden gebracht: “Ziekenzalving vandaag. Is het nog nodig? Er wordt daar onder ons verschillend over gedacht. De één zegt: dat was toen, maar vandaag hoeft dat niet meer, een ander zegt: het is een opdracht voor alle tijden. Ik geloof dat de ziekenzalving een zaak is van christelijke vrijheid. Paulus zegt in Romeinen 14 dat er dingen zijn die de één wel doet en die een ander na laat, maar beiden doen ze het ‘om de Here’ en beiden kunnen ze de Here er voor danken.
Dat geldt ook hier. Wie hecht aan het zalven van zieken, doet het om de Here en hij doet er goed aan en kan er de Here voor danken. Wie het niet doet, doet het ook om de Here en ook hij doet er goed aan en kan er zijn Heer voor danken.
Verwachting
Toch heeft de ziekenzalving ook vandaag nog diezelfde symbolische waarde. De ziekenzalving legt er nog eens apart de nadruk op, wanneer er gebeden wordt met een zieke: de Here is je Heelmeester. Hij kan je oprichten.
Verwacht het van Hem! Daarom is het ook belangrijk wat Jakobus zegt, dat de zieke of zijn familie er nadrukkelijk om vraagt. Om het gebed en om de zalving met olie. Niet, o de dominee of de ouderling komt wel even langs, maar: ik heb het nodig dat er voor mij gebeden wordt. Ik heb het gebed van de gemeente nodig in mijn ziek zijn. Natuurlijk, ook in de zondagse samenkomsten van de gemeente bidden we voor onze zieken, maar zij zijn er meestal nooit bij wanneer er voor hen gebeden wordt. Thuis krijgt die voorbede meer nadruk, wanneer er samen met hem of met haar wordt gebeden. Dan kan er ook meer aan de orde komen dan alleen het ziek zijn, dan kan er ook gesproken worden over en gebeden worden voor zonden, die een genezing, een herstel in de weg kunnen staan. Dan is er ook ruimte voor schuldbelijdenis en voor het gebed om vergeving, voor kwijtschelding van zonde en schuld.
Reageren?
redactie.opbouw@ngk.nl