Naar ‘buiten’ met Exodus
2006-12-22
Je hebt er 14 maanden gevangenisstraf op zitten. Al die tijd heb je de dagen afgeteld. Nog 214 dagen, nog 78 dagen, nog 21 dagen, volgende week…. En dan? Ja, wat dan? Wat staat je te wachten na die tijd? Het blijkt vaak bepaald niet eenvoudig te zijn om je leven opnieuw in te richten.- Jaargang 50
- nummer 25
Om mensen te helpen de stap te maken is er de Stichting Exodus.
In een Huis van Bewaring spreek ik Carlos. Hij is vijf jaar geleden naar Nederland gekomen. Voor hem was ons land het beloofde land. Dat bleek tegen te vallen. Carlos kreeg onderdak bij vrienden en op den duur ook eigen huisvesting en af en toe werk. Maar het ging niet goed met hem, hij voelde zich leeg en het leven bood hem geen perspectief. Dan is de stap naar verkeerde vrienden niet zo groot meer. Die vrienden vroegen hem om af en toe klusjes voor hem op te knappen.
Ook hadden ze drugs ‘in de aanbieding’.
Van het één kwam het ander.
Carlos raakte zijn baantjes kwijt, zijn huis en daarna ook nog eens zijn uitkering.
Op geen enkele manier lukte het hem om, zoals hij zelf zegt, uit deze ‘shit’ weg te komen.
Ik vraag Carlos hoe het straks met hem zal gaan. Hij kijkt me met grote en zachte ogen aan. Hier zit geen geharde crimineel tegenover me, maar een geblutste en door het leven getekende jongeman. Carlos weet niet hoe het verder moet. Geen huis, geen uitkering en familie die hem niet meer wil zien. Hij is er moedeloos van. Maar Carlos heeft nog een ander probleem.
Hoe organiseer je eigenlijk je eigen leven? Daar is hij nooit goed in geweest.
Van de dag maakte hij een nacht en omgekeerd. Als hij geld had gaf hij het uit. Een uitkering vroeg hij aan als hij door zijn geld heen was.
‘En dan deed ik weer verkeerd, want ik had geen geld’.
Sinds de periode in het Huis van Bewaring gaat het eigenlijk veel beter met Carlos. Ook zijn zijn psychoses verdwenen. Ik vraag hem of hij weet hoe dat komt. ‘Regelmaat, weet je’ zegt hij, ‘op tijd eten en slapen, dat is goed voor mij. Dat heb ik nodig.’
Vrij, en dan…?
Carlos wordt niet begeleid door Exodus. Ik kom hem via een andere weg tegen. Zijn vraag had wél heel goed binnen de taken van Exodus kunnen passen: ‘De Stichting Exodus biedt ex-gedetineerden en gedetineerden in de laatste fase van hun straf opvang en begeleiding om hen te helpen hun leven na detentie weer op te bouwen. Dat doet Exodus omdat ze weet hoe lastig het voor (ex-) gedetineerden is om dat alleen te doen én omdat ze hen een nieuwe kans gunt.’ Om de (ex-) gedetineerden te kunnen begeleiden heeft Exodus de beschikking over tien woonhuizen. Ieder huis biedt plaats aan 8 tot 15 mannen en vrouwen. De mensen die door Exodus worden begeleid wonen er maximaal één jaar. Ondertussen wordt er gewerkt aan een intensief begeleidingsprogramma dat de grote stap van de gevangenis naar ‘het vrije leven’ moet verkleinen.
Een nieuwe start
Voorwaarde voor het wonen bij Exodus is dat de aspirant-bewoner de wens te kennen geeft dat hij (zij) zijn leven anders in wil richten. Dat betekent een einde maken aan criminele activiteiten én je daadwerkelijk inzetten voor het programma dat wordt aangeboden. Afhankelijkheid van alcohol of drugs leidt tot afwijzing bij de projecten van Exodus. De verslavingsproblematiek is vaak zó overheersend dat het programma dan bijna altijd tot mislukken gedoemd is.
Bovendien is het gevaar op ‘gedragsbesmetting’ voor andere bewoners te groot.
Er zijn ook projecten waarbij de exgedetineerde niet in een Exodus-huis woont, maar gedurende een bepaalde periode gecoacht wordt door een ‘maatje’. Om voor deze vorm van begeleiding in aanmerking te komen gelden dezelfde voorwaarden als voor het wonen binnen de huizen van ‘Exodus’.
Sleutel naar de samenleving
Exodus ziet zichzelf als een sleutel naar de samenleving. Er zijn vier sleutels: wonen, werken, relaties en zingeving.
De eerste twee liggen min of meer voor de hand. Om te kunnen leven heb je een woning nodig. Werk is belangrijk voor de inkomsten, maar vooral ook voor de structuur van de dag. Wie niet werkt heeft ook een grotere kans om terug te vallen in het criminele circuit. Mensen die door Exodus begeleid worden moeten 26 uur per week aan werk of studie besteden. Daarnaast is er een vol programma binnenshuis. Kortom: een heel etmaal op de bank voor de TV liggen zappen is er niet meer bij.
Het derde en vierde aspect zijn meer typerend voor de ‘identiteit’ van Exodus. De derde sleutel zijn de relaties. De vrienden en vriendinnen van de bewoner van een Exodus-huis worden voorgesteld aan de mentor (de verantwoordelijk begeleider). Ook wordt er met de mentor gesproken over de normen en waarden (‘wie zijn je vrienden, welke regels vind je belangrijk?’). Omdat een slecht functionerend ‘netwerk’ van kennissen nogal eens mede aanleiding is geweest om in de criminaliteit te belanden, wordt er binnen de huizen van Exodus aandacht besteed aan het oefenen van sociale vaardigheden.
De vierde pijler is de zingeving.
Daarbij speelt de invulling van de vrije tijd een rol, maar ook het oefenen in het begrijpen van de persoon zélf en van anderen. Waarom ben je op deze wereld, wat is je perspectief?
Professioneel en afhankelijk
Exodus is een professionele organisatie.
Er werken betaalde en gedegen opgeleide medewerkers. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de inzet van Exodus effectief is.
Tegelijkertijd staat het werk onder druk, omdat de kans reëel is dat de subsidie op dit werk door het ministerie van Justitie wordt afgebouwd.
Daarmee loopt ook de hulp aan ongeveer 400 ex-gedetineerden per jaardie anders een groter risico op terugval in hun oude problemen hebben – eveneens gevaar. Exodus wil een deur naar de samenleving zijn, maar op deze manier wordt de deur weer vervangen door een draaideur.
Exodus werkt echter ook met een groot aantal vrijwilligers. Zij vormen –naast de professionele medewerkerseen onmisbare schakel in dit werk: naast mensen staan die hun leven weer op de rails willen krijgen. De vrijwilligers bezoeken de ex-gevangenen, maar ze helpen ook op allerlei gebieden, zoals administratief, cultureel, sportief of recreatief. Een deel van de vrijwilligers is daarnaast betrokken bij de kerkdiensten die in de gevangenis worden gehouden. Een bijzonder vrijwilligersproject is de hulp aan kinderen van gedetineerde ouders.
Kerken met een stip
Vroeger herkenden zwervers adressen waar ze welkom waren aan een stip.
Hier komt het idee vandaan voor een landelijk netwerk van Kerken met een Stip.
Het komt regelmatig voor dat gevangenen in de gesloten omgeving van het Huis van Bewaring tot inkeer komen. In de gevangenis bezoeken ze de kerkdiensten en ze hebben contact met de pastor van justitie. Maar daarna?
Daarom zoekt een werkgroep van Exodus naar kerkelijke gemeenschappen waar ex-gedetineerden onderdak kunnen krijgen. ‘Een huis voor de ziel geeft me de grond onder de voeten om het vol te houden in de maatschappij.’ Was het niet Jezus Zélf die tot het uiterste bewogen was met de mensen aan de rand van de samenleving?
Reageren?
redactie.opbouw@ngk.nl
| Waar zijn Exodushuizen? In: Alkmaar, Amsterdam, Den Bosch, Den Haag, Groningen, Leiden, Nooitgedacht (Drenthe), Rotterdam, Utrecht, Venlo. Ik wil informatie over het werk van Exodus…. Ik ken iemand die de ondersteuning door Exodus goed zou kunnen gebruiken, ik wil vrijwilliger worden, mijn gemeente zou een kerk met een stip willen worden, ik wil het werk van Exodus financieel ondersteunen… waar kan ik dan terecht? Stichting Exodus Nederland Morssingel 5 2312 AZ Leiden (071) 516 1950 / (071) 516 196 e-mail: nederland@stichtingexodus.nl website: www.stichtingexodus.nl |