De omgekeerde wereld
2004-02-06
Het boek De omgekeerde wereld van dr. Ad van der Dussen heeft in Opbouw nog geen aandacht gekregen.- Jaargang 48
- nummer 3
Het is hoog tijd daaraan wat te veranderen, want het is ieders aandacht meer dan waard! Dit boekje over de verkiezing heeft me - meer dan menig ander boek over dit thema - werkelijk geraakt en getroost.
Niet vrolijk
Veel christenen worden van woorden als (uit)verkiezing en predestinatie (=voorbestemming) niet zo vrolijk.
Hun idee is dat God in de eeuwigheid al definitief heeft vastgesteld wie er naar de hemel en de hel zullen gaan.
De geschiedenis is slechts de uitwerking van deze besluiten. Wie altijd gedacht heeft dat dit idee recht doet aan de bijbel, of wie onrustig, boos of bang van deze gedachte wordt, kan ik de lezing van het boek van dr. Van der Dussen heel hartelijk aanbevelen.
Werkelijk, je wordt ronduit blij van hetgeen hij over de verkiezing schrijft.
Sterke kanten
Om te beginnen is de kracht van het boek, dat het heel dicht bij de bijbel blijft. Zowel de moeilijke hoofdstukken Romeinen 9-11, als andere verkiezingsteksten komen aan bod. Beknopt en helder gaat Van der Dussen op deze teksten in. Het mooie is dat de bijbel echt tot spreken komt.
Ook gaat Van der Dussen voortdurend in op de moeiten die velen met de (uit)verkiezing hebben. Hij kent en peilt die moeiten, maar slaagt er steeds weer in om daarboven uit te komen. Zo vinden velen dat Gods verkiezing geen recht doet aan de menselijke verantwoordelijkheid. Maar, zegt Van der Dussen hiervan, ‘Is er iets mooiers dan die omgekeerde wereld?
Niet wij dragen God, maar God draagt ons.’ (p.14) Tenslotte wil ik in dit verband wijzen op het uitgesproken praktische karakter van het boek. Praktisch, zoals ook de catechismus praktisch is: ‘Wat heb ik hier aan?’ Steeds wordt de concrete en heilzame betekenis van Gods verkiezing onderstreept. Eén voorbeeld daarvan: ‘Als God het met mij ziet zitten (= verkiezing, jmm), dan mag ik eraan gaan werken om het ook met mezelf te zien zitten.’
Hoofdgedachten
Een eerste hoofdgedachte is, denk ik, dat God in volkomen vrijheid kiest.
God is God! Hij is niet afhankelijk van onze keuzes, onze zedelijke kwaliteiten en vroomheid, nee, God kiest in volkomen vrijheid. Dat klinkt misschien eng, maar niet als je het - met Van der Dussen - als volgt leest: ‘Datgene waarin Hij behagen heeft, dat komt er!’(p.30) Of, om het met de woorden van een kinderliedje te zeggen: God heeft een plannetje en dat gaat door!
Dan staat de verkiezing in dit boek niet op zichzelf, als apart leerstuk, maar worden verkiezing en begenadiging en verkiezing en rechtvaardiging zeer nauw op elkaar betrokken. Wie immers kiest God? “Niet vele rijken, niet vele aanzienlijken …” zegt Paulus in 1 Korinthiërs 1. Van der Dussen tekent daarbij aan: ‘God begenadigt mensen die nergens meer op konden rekenen; God heeft zondaren lief die naar menselijke maatstaven in geen geval voor het heil in aanmerking komen.’ (p.20) En: ‘Gods verkiezend voornemen en de rechtvaardiging door het geloof zijn twee zijden van dezelfde zaak.’ (p.52) Zo komt de prediking van Gods verkiezing heel dicht in de buurt van de prediking van het evangelie!
In Christus
Heel mooi is hoofdstuk 7 over de verkiezing in Christus. Daaruit blijkt onder andere hoe Van der Dussen uitdrukkingen als ‘voor eeuwige tijden’ (2 Timotheüs 1:9) en ‘die Hij tevoren bestemd heeft’ (Romeinen 8:29) uitlegt.
Hij begeeft zich niet in verwarrende speculaties over tijd en eeuwigheid, maar benadrukt dat deze manier van spreken het onverbrekelijke van Gods trouw beklemtoont (p.67).
Vooral echter benadrukt hij dat God ons voor alle eeuwen in Christus verkoren heeft. Dat wil zeggen: ‘God heeft zich bij zijn verkiezing op voorhand gebonden aan de genade die Christus liefhebbend aan mensen bewijst. Nooit heeft Hij anders naar mensen gekeken dan met de liefhebbende ogen van Christus.’ (p.70) Een heel mooie zinsnede in dit verband is ook: ‘Wanneer het op genade aankomt, is niemand bij voorbaat kansloos.’ (p.80)
Vragen
Hoewel ik van harte instem met verreweg het meeste dat dr. Van der Dussen schrijft, heb ik toch ook nog enkele vragen. Eén daarvan wil ik stellen.
Omdat God de armen en onaanzienlijken verkiest, karakteriseert Van der Dussen de verkiezing als begenadiging.
Dit is winst! Aan de verkiezing ligt geen willekeur, maar een heilzaam principe ten grondslag! Maar ik vraag me - in de lijn van onder meer de lofzang van Maria en Lukas 10:21af, of we in de verkiezing van de armen ook geen oordeel moeten horen over de rijken en wereldwijzen?
Ook zo licht in de verkiezing een concreet bijbels principe op, dat houvast geeft aan wie zich met de verkiezing geen raad weten. God is niet alleen genadig, maar ook rechtvaardig in zijn keuzes.
De gedachten van dr. Ad van der Dussen stemmen op heel wezenlijke punten overeen met die van drs. Henk de Jong in zijn grote boek Van oud naar nieuw. Beide mannen staan - terecht!
- zowel welwillend als kritisch tegenover de Dordtse Leerregels. (Voor wat betreft Van der Dussen, zie p.31vv, 43vv, 73vv en 91.) Nu bestaat er bij veel gereformeerde christenen een verlangen naar een actueel en bijbels belijden. Zou het mogelijk zijn, zo vraag ik me af, dat De Jong en Van der Dussen het op zich nemen om tot een nieuwe, sprekende samenvatting van het bijbelse getuigenis over de verkiezing te komen? Een samenvatting die zowel onderwijzend als belijdend en inspirerend van karakter is?
Het voorwerk hebben ze al gedaan.
Al zullen ze het nog wel eens moeten worden over de precieze uitleg van Romeinen 11:26 … Nog één punt: vragen aan het eind van elk hoofdstuk maken De omgekeerde wereld geschikt voor gebruik op bijbel- en gesprekskringen. Wat mij betreft is dit boekje een aanrader voor iedere kring die het komende seizoen aan bijbelstudie wil doen!
Dr. Ad van der Dussen, De omgekeerde wereld. Over de strekking van de bijbelse verkondiging van Gods verkiezing.
Uitgeverij Buijten & Schipperheijn, ISBN 90 5881 059 3, 92 blz., prijs 10 euro