Vrome kwasten in Utrechtse Jeruzalemkerk
2004-04-16
UTRECHT - Monique Touwen geeft schildercursussen aan leden van haar gemeente, de Jeruzalemkerk in Utrecht. Deelnemers zijn van alle leeftijden en komen uit de hele breedte van de kerk. Sommigen hadden voor de cursus nog nooit een kwast aangeraakt; anderen al vaak.- Jaargang 48
- nummer 8
Technische aspecten komen weinig aan de orde, beeldelementen zoals contrast, ritme en compositie wel. En natuurlijk het geloof. 'Ik hoop dat cursisten door het schilderen dichter bij Jezus komen.'
Plaatjes schilderen wil ze voorkomen. Want hoe een avondmaalsbeker eruit ziet, weet iedereen. Iets nieuws ontdekken, daar gaat het Monique Touwen (40) om. In het onderwerp. Of in jezelf.
Zo liet ze een groep cursisten wel acht keer een avondmaalsbeker en -kan tekenen.
Eerst in een schets van één minuut; daarna in een schets van vijf minuten. Vervolgens veranderde ze de lichtval, daarna de compositie en weer een paar schetsen later de opdracht: er mocht alleen in donkere en lichte vlekken worden geschetst. Daarna kregen de deelnemers een kader en moesten ze uit de acht schetsen één detail kiezen waar ze wat mee hadden.
Dat detail werkten ze in het groot uit. Monique: 'Waarom spreekt een detail je aan? Daarover ontstonden boeiende gesprekken. Want de keuze heeft te maken met jezelf, maar ook met het onderwerp. De manier waarop je die vormgeeft en je die tijdens het kijken en het schetsen leert kennen.' Volgens Monique zit er ook altijd iets goeds in zo'n schilderij.
Nadrukkelijk: 'Niets is mislukt! Het gaat absoluut niet om het presteren. Elke tekening en ieder schilderij laat iets zien. Een sterke kant van iemand. Dat probeer ik de cursisten te laten zien.'
Exposities
Touwen studeerde aan een pedagogische academie en is parttime leerkracht op een basisschool. Daarnaast volgde zij de opleiding grafisch ontwerpen aan het Grafisch Lyceum. Van haar schilderijen heeft zij meerdere exposities gehad. Naast de cursussen over schilderen en geloven waarmee ze drie jaar geleden in de Jeruzalemkerk begon, geeft ze af en toe workshops. In juni geeft ze een schildersweek over de schepping naar aanleiding van Psalm 104, bij stichting De Spil. In die week zal ook het boekje ‘Open je hart’ van Henri Nouwen worden besproken.
Wanneer ging je het schilderen als een instrument gebruiken om je geloof te verdiepen?
Monique: 'Vroeger vond ik schilderen gewoon leuk. Het hoorde bij mij. In een periode dat ik een sterke behoefte kreeg om mijn gevoelens te begrijpen en te uiten, ontdekte ik dat ik door te schilderen nieuwe beelden in mijzelf ontdekte en gevoelens kon uiten. Naar mezelf, en naar God. Ik schilderde illustraties bij zelfgeschreven gedichten en zag dat beelden en woorden elkaar versterken, iets samenvoegen, en daarmee iets nieuws creëren.
Toen ben ik ook bijbelteksten gaan schilderen. Van teksten die me raakten, ging ik onderzoeken hoe ik die in beeld kon brengen. Eerst maakte ik schetsen, omdat ik me niet bij voorbaat wil vastleggen in een beeld. Als je schetst, zoekt, voelt, soms worstelt en schildert, ontstaat er vaak een sterk beeld.
Vaak ging het me niet eens om het uiteindelijke resultaat.
Wel om het proces en wat daarin gebeurde, en groeide.' Waarom bedacht je dat schilderen voor iedereen heilzaam zou zijn? Het klinkt als een heel persoonlijk proces dat past bij jouw creativiteit.
'Het geloof is in onze kerken vaak een heel rationele zaak.
Dat is jammer. Want ook het intuïtieve, het voelende en het verbeeldende zijn heel belangrijk. Het feit dat Christus in je woont en dat je met Hem leeft, is een realiteit die iets met je lichaam en je gevoel doet. Door de beeldenstorm zijn we de beelden en veel verbeelding kwijt geraakt. Dat is een enorm gemis.' Daarbij komt volgens Monique dat een schilderij je naar een andere werkelijkheid kan brengen, net zoals een mooi muziekstuk dat kan, of een indrukwekkend boek. Veel mensen zijn zich daarvan minder bewust. 'Bepaalde beelden hebben een effect op je. Het kan je opbouwen in het geloof. Er is goede verbeelding, net zoals er overigens verkeerde verbeelding is. Dat is de achterliggende gedachte die ik cursisten wil meegeven.
Overigens ben ik niet bezig om met de deelnemers de ware verbeelding na te streven, maar houden we ons bezig met de eigen verbeelding van het geloof. Daarom kan een schilderij niet mislukken.
Het laat altijd een eigenheid zien.
Een van de opdrachten die Monique haar cursisten eens aan het eind van een cursus gaf, was hun hart voor te stellen als een kamer en die te schilderen. Hoe ziet die kamer eruit? Zit er een deur in, een raam, kan God erin schijnen, wat staat er in die kamer en staat de deur open? Monique: 'Iedereen zat in een eigen proces en ging vanuit zijn of haar eigen proces met de opdracht aan de slag. Dat was heel bijzonder om te zien. De openheid, de eigenheid, de veiligheid die de groep bood om je open op te kunnen stellen. Dat was heel mooi.'
Lekker genieten
Doel van Touwens cursus is mensen op een andere manier met het geloof bezig laten zijn. Waardoor ze misschien dichter bij Jezus komen.
Opgeruimd lachend: 'Maar een cursus is ook geslaagd als we samen lekker genieten van het schilderen. En van het kijken naar elkaars schilderijen.
Deelnemers zijn vaak verbaasd dat er zulke mooie dingen uitkomen. Dat er zo'n saamhorigheid met elkaar ontstaat. Dat je met elkaar iets beleeft tijdens een cursus.
Dat maakt het voor mij geweldig om te doen!'
Wie meer informatie wil over de schildercursussen van Monique Touwen, kan contact met haar opnemen, tel: (030) 29 43 841 - e-mail: mtkunst@zonnet.nl – site: http://on.to/mtkunst Voor meer informatie over de cursus bij Stichting De Spil te Giessenburg: tel:(0184)652895 – e-mail: despil@retraitecentrum.nl – site: www.retraitecentrum.nl