Dubbele dooppraktijk?
2006-03-31
Ds. P. Kurpershoek heeft in een tweetal artikelen aangegeven dat het voor hem (nog) een dilemma is of je moet staan op de kinderdoop. Hij wil de verschillen tussen verschillende dooptradities ‘niet uitvergroten tot onoverkomelijke strijdpunten’ en spreekt van ‘accentverschillen’, hoewel zijn voorliefde uitgaat naar ‘de gereformeerde traditie op het punt van de kinderdoop’. Maar om een keus te maken? Daar is hij nog niet uit. Hoewel, op grond van zijn onderzoek zou een ‘keus voor een dubbele dooppraktijk voor de hand liggen. Zo eenvoudig is het voor mij niet’. Omdat hem bleek dat meer leden van de gemeente hier mee zitten, wil ik graag reageren op zijn artikel.- Jaargang 50
- nummer 7
Eén van de vragen waar hij mee zit is: als je afstapt van de kinderdoop, wat is dan de positie van die kinderen ten opzichte van de gemeente? Horen ze er dan bij? Wat mij opviel, dat ds. Kurpershoek nauwelijks of in het geheel niet spreekt over de leer over de doop. Wat de kerken op dit aangelegen punt beleden hebben in de strijd tegen de Baptisten in de 16e eeuw. Kurpershoek kijkt terug naar de verschillende dooppraktijken in de geschiedenis, van de vroegste tijd af.
Waarom gezwegen over dat belijden? Zoals dat in het Doopformulier is neergelegd, in de Heidelberger Catechismus (Antwoord 74) en in de Nederlandse Geloofsbelijdenis (art 34)? De kerk heeft toen toch nagesproken wat zij had leren geloven door diepgaand onderzoek van de Schrift op dit punt? Daar werden de reformatoren toe gedwongen door de verwerping van de kinderdoop en het overdopen op volwassen leeftijd, zoals de ‘Wederdopers’ dat toen propageerden. En daarin is de kerk in die dagen verder geleid. Ik mis dit bij ds. Kurpershoek. Hij blijft steken in de meningen, de tradities, met zijn voors en tegens. Hij had antwoord kunnen krijgen op zijn vragen over de positie van de jonge kinderen in de gemeente. Hoe sterk is de reformatorische ‘traditie’ in dezen! Ze is volledig gebaseerd op Gods Woord. Blijkens de duidelijke argumenten voor de doop van kleine kinderen van gelovigen, aangehaald uit de bijbel. Moeten we ook niet spreken van een gereformeerde ‘leer’ in dezen? Waar je als predikant de gemeente in hoort te onderwijzen? Dat is dé weg om uit de vrijblijvendheid te komen van een ‘doopmenu naar keuze’.
Gods verbond
Kern van de bijbelse argumenten voor de kinderdoop is wel de leer over Gods verbond. Dat gaat de Here niet met losse individuen aan, (als die een keus voor Hem gedaan hebben!) maar met gelovigen én hun kinderen. Zo was het bij Abraham. En die genaderegel (God is ons lang voor, met Zijn keus voor óns!) is Goddank nooit afgeschaft of veranderd. Petrus herinnert de hoorders op de Pinksterdag er nog aan: voor u is de belofte (van de Heilige Geest) én voor uw kinderen en voor allen die verre zijn (de heidenen) ‘en die de Heer onze God tot zich zal roepen’ (NBV). De reformatoren gebruikten dikwijls het argument: zou Gods genade onder de nieuwe bedeling van Gods genadeverbond (het is één verbond met twee bedelingen!) soms geringer zijn, dat de kleine kinderen er nu niet meer bijhoren?
Ik gebruikte op catechisatie vaak het beeld van een boer, die op de markt een koe of een schaap koopt die drachtig is. Dan koopt hij het nog ongeboren kalfje en lammetje er bij. Dat is straks ook van hem. Zo handelt God. Daarom kan de doop ook in het verlengde van de besnijdenis gezien worden, als teken en zegel van Gods verbond. De Catechismus vat ‘de leer over de doop’ bondig en duidelijk samen in Antwoord 74. En zegt volmondig ‘Ja’ op de vraag: ‘Moeten ook de kleine kinderen gedoopt worden?’ ‘Ja, want de kinderen horen evengoed als de volwassenen bij Gods verbond en bij zijn gemeente. Ook worden aan hen evenals aan de volwassenen, door het bloed van Christus, de verlossing van de zonden en de Heilige Geest, die het geloof werkt, beloofd. Daarom moeten(!) zij door de doop, als teken van het verbond bij de christelijke kerk ingelijfd en van de kinderen van de ongelovigen onderscheiden worden. In het oude verbond gebeurde dat door de besnijdenis, in het nieuwe verbond is in plaats daarvan de doop ingesteld.’
Dwaling
De Nederlandse Geloofsbelijdenis spreekt in artikel 34 van de dwaling van de Wederdopers! Durven wij dat woord tegenwoordig niet meer te gebruiken? Dan gaat het over het overdopen én over de weigering van de doop aan kleine kinderen. En er wordt beleden: Als Christus zijn bloed werkelijk niet minder vergoten heeft om de kleine kinderen van de gelovigen te wassen dan Hij gedaan heeft voor de volwassenen: ‘Daarom behoren zij het teken en sacrament van wat Christus voor hen gedaan heeft te ontvangen..’ Laten we deze dingen toch niet ter discussie stellen. Had ds. Kurpershoek in zijn studieverlof maar eens goed gekeken naar deze gereformeerde doopsleer. Wat de Baptisten leren verwerpen wij als een dwaalleer. Want het gaat in tegen de bijbel.
Tolerantie
In de Gereformeerde kerken heeft men zich ooit ook uitgesproken over de vraag hoe om te gaan met hen ‘die op enig punt te goeder trouw dwalen’. De Generale Synode van ’s-Gravenhage 1914 kreeg de vraag voorgelegd of iemand die in alles met de Gereformeerde belijdenis akkoord gaat, maar de kinderdoop verwerpt, doch voor dit afwijkend gevoelen belooft geen propaganda te maken en de getuigenis heeft van een vrome wandel, geacht mag worden te voldoen aan de vereisten, gesteld in artikel 61 der Kerkenordening voor toelating tot het heilig Avondmaal. De Synode antwoordde dat zij over dit bepaalde geval geen beslissing kon geven, omdat haar daartoe de benodigde gegevens ontbraken. Maar, dat zij wel wilde uitspreken dat onze Gereformeerde kerken steeds hebben geoordeeld dat naar het voorbeeld der Apostolische kerk tolerantie kan geoefend worden jegens broeders, die ter goeder trouw in enige leerstuk dwalen, mits dit niet enig fundamenteel stuk der waarheid raakt, de dwalenden bereid zijn zich nader te laten onderrichten, en beloven voor hun gevoelen geen propaganda te maken. Hier hebben we dunkt me een omgangsregel die nog altijd goede diensten kan verlenen.
Reageren?
redactie.opbouw@ngk.nl